UNS S31603 · W.Nr. 1.4404 · X2CrNiMo17-12-2 · %16,0-18,0 Cr – %10,0-14,0 Ni – %2,00-3,00 Mo – C ≤ %0,030 (ASTM A240, A276, A479, A182) veya ≤ %0,035 (ASTM A312, A213) – kalan Fe. EN 10088’de 1.4404 bandı: C ≤ %0,030, Cr %16,5-18,5, Ni %10,0-13,0, Mo %2,0-2,5. Ostenitik paslanmaz çeliktir: ÇÖKELME SERTLEŞMEZ, ısıl işlemle sertleştirilemez; mukavemet ancak soğuk işlemle artırılır.
Kaynaklı imalat için alınır. Klorür içeren ılıman ortamda 304L’nin yetmediği, ayrıca kaynak sonrası çözelti tavının yapılamayacağı yerde: kalın kesitli kaynaklı tank ve kap, proses borulaması, kimya ve ilaç ekipmanı, gıda ve içecek hattı.
Formlar
Yuvarlak çubuk · Lama · Levha · Sac · Boru · Dövme. Tüm formlar sipariş bazlı temin edilmektedir.
Kaynaklı halde taneler arası korozyon direnci. Karbon tavanı 316’nın %0,08’ine karşı %0,030’dur, yani 2,7 kat düşüktür; kaynak ısı çevrimi süresinde krom karbürü pratikte çökmez. Aalco ve AZoM bu kaliteyi kalın kesitli kaynaklı parçalar için tane sınırı karbür çökelmesine karşı bağışık sayar.
Kaynak
Dolgu metali: AWS E316L / ER316L; AZoM AS 1554.6 kapsamında ‘316 ve 316L elektrot veya çubukları (ya da yüksek silisyumlu eşdeğerleri)’ der. ÖN TAV GEREKMEZ — ostenitik yapıda dönüşüm sertleşmesi yoktur. ASME Bölüm IX P-No 8 (ostenitik paslanmaz);
Sınırları
KLORÜRLÜ GERİLMELİ KOROZYON ÇATLAMASI: düşük karbon bu riski AZALTMAZ. Çekme gerilmesi altında klorür içeren ortamda yaklaşık 50-60 °C üzerinde çatlar (worldstainless, Aalco ve AZoM yaklaşık 60 °C; ASSDA ve Outokumpu yaklaşık 50 °C; ATI yaklaşık 49 °C). TEK SAYI YAZILMAMIŞTIR. DENİZ SUYU: 316L bir deniz suyu malzemesi DEĞİLDİR;
Veriler üretici veri sayfalarından derlenmiştir · sipariş öncesi güncel şartnameden teyit ediniz
Bu sayfada · tıklayın, ilgili bölüme gider
Ürün Formuna Göre StandartlarKaynak, Isıl İşlem ve Talaşlı İmalat316, 316L ve Çift Sertifikalı MalzemeSık Sorulan Sorular
KOROZYON DAYANIMI: AISI 316L, normal şartlarda korozyon dayanımı AISI 304’ten çok daha iyidir. Asit miktarı mevcut bulunan sıcak ortamlarda, malzemenin içyapısında kılcal çatlak ve çukur oluşturması, sıcaklığı 60°C’nin üstüne çıktığında gerilimden kaynaklanan yarıklar oluşması muhtemeldir. Standart sıcaklıkta kullanım suyunda 1000 mg/L, 60°C’nin üzerinde 500 mg/L mevcut klora dayanıklıdır.
ISI DAYANIMI: 316 aralıklı 870°C’ye çıkan, sürekli olarak 925°C ısı olan ortamlarda iyi oksidasyon dayanımına sahiptir. Ancak ortam sulu ise ve 425-860°C sıcaklık mevcut ise korozyon dayanımı düşer. 316L’nin ise karbonu(C) düşük olduğundan bu ortamlarda karbür çökelmesi oluşmaz.
KAYNAK YAPILABİLİRLİK: Bütün kaynak metotlarında mükemmel kabiliyet gösterir, örneğin; elektrot, gaz altı veya tel vs. 316’ya en uygun elektrot veya tel kalitesi 316, 316L’nin de 316L’dir. 316 kalite ince kesitlere kaynak uygulandığında kaynak ertesi tavlama gerektirmez ancak kalın kesitlerde mutlaka uygulanması gerekir. 316L’nin ise kalın kesitlerde de kaynak sonrası tavlama işlemine gerek duyulmaz (örn. 6mm ve üzeri kalınlıklarda). 316Ti kalın kesit kaynaklarında 316 yerine tercih edilmelidir.
İŞLENEBİLİRLİK: İyi işlenebilirliğe sahiptir. Korozyona dayanımın önemsiz olduğu ortamlarda, 303 veya 430F kalite paslanmaz çelik ürünler tercih edilebilir.
ISIL İŞLEM:AISI 316L paslanmaz çelik, düşük karbon içeriği sayesinde isıl işlem açısından belirli avantajlara sahiptir. Ancak, diğer paslanmaz çelikler gibi sertleştirilemez.
KULLANIM ALANLARI: Asidik miktarı fazla olan yiyecek ekipmanlarında, laboratuvar tezgah ve ekipmanlarında, tıbbi cihazlarda, deniz kenarındaki mimari yapıların dış cephelerinde (panel, ray, vs.) tekne ve gemi bağlantı elemanlarında, kimyasal taşıma konteynerlerinde, eşanjörlerde, cıvata, somun, yay, vida, vs.
AMS 5653 (tel dahil) · ASTM A580 · EN 10088-3. AMS 5690 SAE başlığında SAE 30316, yani 316’dır; 316L karşılığı doğrulanamamıştır.
Dövme
AMS 5653 (dövme ve dövme stoğu) · ASTM A182 / ASME SA-182 (F316L) · ASTM A484 · EN 10222-5
Flanş
ASTM A182 / ASME SA-182 (F316L) — dövme flanş, fitting ve valf parçası · boyut için ASME B16.5 / B16.47 · EN 10222-5. Flanş için ayrı bir AMS numarası doğrulanamamıştır.
Fitting (bağlantı parçası)
ASTM A403 / ASME SA-403 (WP316L) — dövme fitting · boyut için ASME B16.9 / B16.11. Fitting için ayrı bir AMS numarası doğrulanamamıştır.
AMS numaraları 316 ve 316L için AYRIDIR ve karıştırılmamalıdır: sac-şerit-levhada AMS 5507 316L’ye, AMS 5524 316’ya; çubuk-tel-dövmede AMS 5653 316L’ye, AMS 5648 316’ya aittir. 316L için yalnızca İKİ AMS numarası doğrulanabilmiştir: AMS 5507 ve AMS 5653. Tube, pipe ve ayrı bir tel numarası için 316L karşılığı bulunamamıştır. AMS 5573 ve AMS 5690, SAE başlıklarında SAE 30316 (316) olarak tanımlanmıştır; 316L sanılıp sipariş edilmemelidir. EN numaraları bilgi amaçlıdır; sipariş hangi şartnameye açıldıysa o şartnamenin kabul ölçütü geçerlidir.
AISI 316L siparişlerinde en sık gözden kaçan nokta, EN 1.4404 ile ASTM 316L’in birebir aynı olmadığıdır. EN 1.4404’te molibden tavanı %2,50 iken ASTM S31603’te %3,00’tür; EN kükürt sınırı da daha sıkıdır (%0,015 / %0,030). Şartnamede hangisinin geçerli olduğunu açıkça yazın.
Ürün Formuna Göre Standartlar · AISI 316L (S31603 / 1.4404)
Tavlı durumda mekanik minimumlar (ASTM A240): akma ≥ 170 MPa, çekme ≥ 485 MPa, uzama ≥ %40, sertlik ≤ 217 HB. EN 10088-2 soğuk haddelenmiş sacda akma ≥ 240 MPa, çekme 530–680 MPa — EN değerleri ASTM’den belirgin yüksektir, hesap yaparken hangi standardın geçerli olduğuna dikkat edin.
Kaynak, Isıl İşlem ve Talaşlı İmalat
ISIL İŞLEM — ŞEMATİK
DEFENCE METAL
DÜŞÜK KARBON — 316L’yi 316’dan ayıran tek şey budur
Adım
DÜŞÜK KARBON — 316L’yi 316’dan ayıran tek şey budur
Özet
Bu bir ısıl işlem kademesi değildir; aşağıdaki çevrimin neden üç kalitede de AYNI olduğunu ve farkın nereden geldiğini açıklar.
Açıklama
316 ile 316L arasındaki ASIL FARK KARBON BANDIDIR — başka hiçbir şey değil. İki kalitenin krom (%16,0-18,0), nikel (%10,0-14,0) ve molibden (%2,00-3,00) bandı ASTM A240’ta aynıdır; ısıl işlem çevrimi AYNIDIR; çözelti tavı sıcaklığı ve soğutma şartı AYNIDIR. Değişen tek değişken karbon tavanıdır: 316’da %0,08, 316L’de %0,030. Duyarlılaşma bandında çökebilecek karbon miktarını bu tavan belirler. Karbon düştüğü için 316L’de karbür çökelmesi çok daha yavaştır ve kaynak ısı çevrimi süresinde pratikte gerçekleşmez; bunun BEDELİ akma dayanımıdır: ASTM A240’ta 316 için 205 MPa, 316L için 170 MPa (35 MPa düşük). 316Ti ise aynı sonuca karbonu düşürerek değil, titanyumla bağlayarak ulaşır ve bu bedeli ödemez.
Şart
C ≤ %0,030 (ASTM A240, A276, A479, A182, EN 1.4404) · C ≤ %0,035 (ASTM A312, A213)
DEFENCE METAL
ÇÖZELTİ TAVI (solution anneal) — tek geçerli ısıl işlem budur
Adım
ÇÖZELTİ TAVI (solution anneal) — tek geçerli ısıl işlem budur
Özet
Soğuk işlemi geri alır, krom karbürlerini katı çözeltiye sokar, tane yapısını yeniler ve korozyon direncini geri kazandırır. DAYANIM ARTIRMAZ, DÜŞÜRÜR. Teslim durumu budur; ASTM A240, A276, A479, A312, A213 ve A182 malzemeyi bu durumda ister.
Sıcaklık
Kaynaklar bandın uçlarında ayrışır, HEPSİ KAYNAK ADIYLA: worldstainless grade sheet 1010-1120 °C · Aalco 1010-1120 °C · AZoM 1010-1120 °C · ATI 1040-1175 °C (1900-2150 °F) · Jacquet 1040-1175 °C · thyssenkrupp 1.4404 1030-1110 °C · Outokumpu 1000-1100 °C · Sandmeyer en az 1038 °C (1900 °F). TEK SAYI YAZILMAMIŞTIR, ORTALAMA ALINMAMIŞTIR. Pratik zarf: yaklaşık 1010-1175 °C. ŞARTNAME TABANI AYRIDIR ve bağlayıcı olan odur: ASTM A312, A213, A479 ve A182 en az 1040 °C (1900 °F) ister.
Süre
Tek bir süre dört bağımsız kaynakla doğrulanamamıştır, bu yüzden yazılmamıştır. Süre, kesitin tamamının sıcaklığa gelmesine göre belirlenir; süre uzatmak fayda getirmez, tane büyümesi getirir.
Soğutma
HIZLI SOĞUTMA ZORUNLUDUR — tercih değil, metalurji şartıdır. Su verme veya hızlı hava/gaz soğutma. Amaç, yaklaşık 816-427 °C aralığını karbür yeniden çökelmeden geçmektir (ATI, Jacquet). ATI ölçüyü şöyle verir: tav sıcaklığından siyah tava kadar üç dakikadan kısa sürede soğutulmalıdır. ASTM A312, A213 ve A479 ‘suda su verme veya başka yolla hızlı soğutma’ der; ASTM A182 çözelti tavı + su verme ister. Yavaş soğutma işlemi geçersiz kılar: parça duyarlılaşma bandında kalır.
Ne için
Sıcak ve soğuk şekillendirme sonrası; kaynak sonrası korozyon direncini geri kazanmak için; duyarlılaşma bandında kalmış bir parçayı kurtarmak için.
Ostenitik yapıda gerilme giderme, duyarlılaşma bandının içinden geçmeden yapılmak zorundadır. Bu yüzden tek bir standart reçete yoktur.
Açıklama
SAYISAL TEK REÇETE VERİLMEMİŞTİR — hiçbir sıcaklık/süre çifti dört bağımsız kaynakla doğrulanamamıştır. Bulunanlar, HEPSİ KAYNAK ADIYLA: TWI ‘ostenitik paslanmaz kaynaklarının çoğu kaynak sonrası ısıl işlem gerektirmez’ der; boyutsal kararlılık için yaklaşık 400 °C kısmi rahatlama, gerilmeli korozyon direnci için yaklaşık 1000 °C, tam çözelti tavı için 1000 °C üzeri verir · AZoM 400 °C altı yalnızca kısmi rahatlama, 425-925 °C etkili ama duyarlılaşma riskli, tam çözüm yaklaşık 1080 °C çözelti tavı · Alloy Wire 316Ti teli için 250 °C / 1 saat / havada. PRATİK KURAL: gerilme gidermek için parçayı duyarlılaşma bandında bekletme; ya bandın çok altında (≈400 °C) kısmi rahatlama yap, ya da tam çözelti tavına çık ve hızlı soğut.
DEFENCE METAL
Kaçınılacak bölge
Adım
DUYARLILAŞMA BANDI — krom karbürü çökelmesi (M23C6)
Sıcaklık
Kaynaklar bandın uçlarında ayrışır, HEPSİ KAYNAK ADIYLA: ATI 427-816 °C (800-1500 °F) · Jacquet 427-816 °C · worldstainless grade sheet 425-860 °C · Aalco 425-860 °C · AZoM 425-860 °C · Alleima 450-850 °C · Abrams 450-850 °C. TEK SAYI YAZILMAMIŞTIR, ORTALAMA ALINMAMIŞTIR. Pratik zarf: yaklaşık 425-870 °C.
Açıklama
KAÇINILACAK BÖLGE. Bu bir sertleştirme kademesi DEĞİLDİR; bu alaşım çökelme sertleşmez. Bu bantta krom, tane sınırlarında krom karbürü (M23C6) olarak çöker; tane sınırı komşuluğu kromca fakirleşir ve malzeme taneler arası korozyona (duyarlılaşma) açık hale gelir. 316L’de karbon tavanı %0,030 olduğu için çökelme çok daha yavaştır ve kaynak ısı çevrimi süresinde pratikte gerçekleşmez. ANCAK BANT ORTADAN KALKMAZ: uzun süreli servis ölçeğinde karbon yine çöker. 425-870 °C bandında uzun süre çalışacak bir parça için doğru kalite 316L değil, titanyumla stabilize edilmiş 316Ti’dir.
Şema şematiktir; zaman ekseni ölçekli değildir. Yayımlanmış bir TTT/CCT eğrisi kullanılmadığı için eğri çizilmemiştir. BU ALAŞIM OSTENİTİKTİR: ÇÖKELME SERTLEŞMEZ, ısıl işlemle sertleştirilemez. H900 / H1075 benzeri bir YAŞLANDIRMA KADEMESİ YOKTUR ve yaşlandırma diyagramı çizilmemiştir. Mukavemet ancak SOĞUK İŞLEMLE artırılır; ısıl işlem mukavemeti düşürür. Bu alaşım ÇÖKELME SERTLEŞMEZ. Yaşlandırma (H900, H1025, H1075, H1150 vb.) kademesi YOKTUR; yaşlandırma diyagramı çizilmemiştir. Isıl işlem 316, 316L ve 316Ti için AYNIDIR. Kartta gösterilen fark ısıl işlemden değil, 316L’de DÜŞÜK KARBONDAN gelir. Zaman ekseni ölçekli değildir; yayımlanmış TTT/CCT eğrisi kullanılmamıştır. Çözelti tavı sıcaklığında kaynaklar ayrışır; tek sayı yazılmamış, kaynak adıyla aralık verilmiştir. Bağlayıcı olan şartname tabanıdır (≥1040 °C). Gerilme giderme için sayısal tek reçete verilmemiştir; hiçbir sıcaklık/süre çifti dört bağımsız kaynakla doğrulanamamıştır. 316L’de stabilizasyon tavı ANLAMSIZDIR: bağlayacak titanyum yoktur. Stabilizasyon tavı yalnızca 316Ti’de geçerlidir.
Kaynak
GTAW (TIG), GMAW (MIG), SMAW, tozaltı, özlü tel, plazma ve direnç kaynağı uygulanabilir; oksi-asetilen kaynağı önerilmez. Dolgu metali ER316L (AWS A5.9) veya örtülü elektrotla E316L-16 / E316L-17 (AWS A5.4). Kaynak sonrası ısıl işlem gerekmez — düşük karbonun tüm amacı budur. Dolgu metalleri sıcak çatlamayı önlemek için az miktarda delta ferrit içerecek şekilde formüle edilmiştir. Bakır ve çinko bulaşması kesinlikle önlenmelidir; düşük ergime noktalı bileşikler oluşturup kaynak çatlağı yaratır. Kaynak sonrası tufal ve temper rengi paslanmaz tel fırça ile alınmalı, korozif serviste asitleme + pasivasyon yapılmalıdır — saha kaynaklı korozyon arızalarının en yaygın sebebi bu adımın atlanmasıdır.
Isıl işlem
Ostenitik yapıdır; ısıl işlemle sertleştirilemez. Mukavemet artışı yalnızca soğuk deformasyonla sağlanır. Uygulanan tek işlem çözeltiye alma tavıdır: ASTM pratiğinde 1040–1175 °C, EN pratiğinde 1020–1120 °C, ardından su verme veya hızlı soğutma. Kritik nokta 816–427 °C bandından hızlı geçilmesidir; tav sıcaklığından “kara ısıya” 3 dakikadan kısa sürede inilmelidir. Hassaslaşma (krom karbür çökelme) aralığı 427–816 °C‘dir. Sıcak şekillendirme 927–1204 °C, dövme başlangıcı 1150–1205 °C / bitişi 927–955 °C.
Talaşlı imalat
Ana sorun pekleşmedir. Takım yüzeyde beklemeye veya sürtünmeye başlarsa yüzey sertleşir ve bir sonraki paso imkânsızlaşır. Kural: düşük kesme hızı, ağır ve sabit ilerleme; ilerlemeyi asla kesmeyin, takımı boşta gezdirmeyin. Keskin takım, pozitif talaş açısı, rijit bağlama ve güçlü tezgâh şarttır. Talaş sünek ve sakızımsı olduğu için talaş kırıcı geometri gerekir. Isıl iletkenlik düşük olduğundan bol ve sürekli soğutma sıvısı kullanılmalıdır. 316L, düşük karbonu nedeniyle 316’ya göre bir miktar daha kolay işlenir; pekleşme davranışı aynıdır.
316, 316L ve Çift Sertifikalı Malzeme
Tek yapısal fark karbondur — ama sonuçları satın almayı doğrudan ilgilendirir:
316 · 316L · Dual Certified Karşılaştırması
DEFENCE METAL
Karbon
316: ≤ %0,08 · 316L: ≤ %0,030
Akma dayanımı (min)
316: 205 MPa · 316L: 170 MPa
Çekme dayanımı (min)
316: 515 MPa · 316L: 485 MPa
Kaynak sonrası ısıl işlem
316: kalın kesitte gerekebilir · 316L: gerekmez
Kaynaklı halde taneler arası korozyon
316: riskli · 316L: dirençli
Çift sertifikalı (316/316L)
Karbon ≤%0,030 tutulup azot ilavesiyle 316’nın 205 MPa akma minimumu da sağlanır — her iki şartnameye birden uyar
Çift sertifikalının sınırı
316H şartnamesini karşılamaz (H sınıfı C %0,04–0,10 ve kaba tane ister)
450 °C üzeri sürekli servis
316L kullanılmaz; 316 veya 316H gerekir
Pratik kural: kaynaklı imalat, orta/ağır kesit ve korozif servis için varsayılan 316L‘dir. Ortam sıcaklığındaki korozif olmayan servislerde iki kalitenin korozyon davranışı aynıdır. Sertifikada “316/316L” yazıyorsa karbon satırını mutlaka kontrol edin — ≤%0,030 değilse gerçek çift sertifikasyon yoktur.
Aynı ailenin diğer üyeleri: AISI 304L (molibdensiz, daha ekonomik), AISI 316Ti (titanyum stabilize, yüksek sıcaklık), AISI 904L (süper ostenitik, asit direnci).
Sık Sorulan Sorular
316L deniz suyu için yeterli mi? PREN kaç?
PREN yaklaşık 24‘tür (304: ~19, 317L: ~30). Sürekli deniz suyu servisi için yeterli değildir. Deniz suyu yaklaşık 19.000 ppm klorür içerir; 316L’nin pratik su klorür sınırı yaklaşık 2.000 ppm mertebesindedir. Asıl risk çukurcuk ve aralık korozyonudur — conta altı, cıvata altı ve biriken deniz canlısı altında hızla başlar. Gerçek deniz suyu servisi için süper ostenitik %6 Mo kaliteler (254 SMO, AL-6XN), süper dubleks (2507) veya 904L gerekir.
Mıknatıs çekti, malzeme sahte mi?
Hayır. Tavlı halde 316L manyetik değildir, ancak soğuk şekillendirme (bükme, çekme, derin çekme, ağır talaş kaldırma) ostenitin bir kısmını deformasyon martenzitine dönüştürür ve bu faz ferromanyetiktir. Etki en çok bükme yarıçapı, çekilmiş çubuk yüzeyi ve kesim kenarında görülür. 316L bu konuda 304’ten belirgin şekilde daha kararlıdır çünkü nikel ve molibden ostenit fazını stabilize eder. Mıknatıs testi 316L için geçerli bir kalite doğrulama yöntemi değildir; doğrulama spektrometre analizi ve döküm sertifikası ile yapılır. Düşük manyetik geçirgenlik zorunluysa son işlem olarak çözeltiye alma tavı uygulanır.
1.4404 ile 1.4435 arasındaki fark nedir?
İkisi de 316L’dir, fark alaşım aralığındadır: 1.4435’te molibden %2,50–3,00 (1.4404: %2,00–2,50) ve nikel %12,5–15,0 (1.4404: %10,0–13,0). Yüksek molibden daha iyi çukurcuk direnci, yüksek nikel ise daha az delta ferrit demektir. Bu nedenle 1.4435, delta ferrit içeriği garanti edilerek BN2 (Basler Norm 2) şartnamesine göre tedarik edilir ve farmasötik, biyoproses ve üre tesislerinde aranır. Her ikisi de ASTM tarafında S31603 sınırlarına düştüğü için “316L” diye sipariş verirseniz ikisi de gelebilir — düşük ferrit gerekiyorsa şartnameye açıkça “EN 1.4435, BN2 delta ferrit garantili” yazın.
MUKAVEMET DEĞERLERİ
DEFENCE METAL
Koşul
Sertlik
Akma MPa
Çekme MPa
Uzama
ASTM A240 / ASME SA-240 · levha, sac, şerit
217 HBW maks. · 95 HRB maks.
170
485
%40
ASTM A276 / ASME SA-276 · çubuk ve profil, sıcak işlenmiş ve tavlı (Kondisyon A)
A276’da 316L için sertlik tavanı verilmemiştir
170
485
%40 · kesit daralması %50
ASTM A479 / ASME SA-479 · basınçlı kap ve kazan için çubuk ve profil, tavlı
ASTM A182 / ASME SA-182 · dövme flanş, fitting ve valf parçası (F316L)
—
170
485
%30 · kesit daralması %50
TÜM SATIRLAR ŞARTNAME MİNİMUMUDUR ve oda sıcaklığı içindir; tipik değer DEĞİLDİR, hesaba tipik değer konmaz. Bu alaşım ÇÖKELME SERTLEŞMEDİĞİ İÇİN satırlar yaşlandırma koşuluna göre değil, ŞARTNAME ve ÜRÜN FORMUNA göre ayrılmıştır; H900 / H1075 benzeri bir koşul sütunu YOKTUR. Dikkat: çekme ve akma minimumu tüm ürün formlarında aynıdır (485 / 170 MPa); AYRIŞAN BÜYÜKLÜKLER UZAMA VE KESİT DARALMASIDIR (levhada %40, boru ve tube’de %35, dövmede %30). Bu, malzemenin değil, numune geometrisi ve şartname kabul ölçütünün farkıdır. 316’ya göre 30 MPa çekme ve 35 MPa akma eksiği DÜŞÜK KARBONUN BEDELİDİR ve tasarım hesabına bu düşük minimumlarla girilir. SOĞUK İŞLENMİŞ TEMPERLER BU TABLOYA ALINMAMIŞTIR: ASTM A276’da Kondisyon B ve S için çaptan çapa değişen ayrı minimumlar vardır ve tek kaynakta bulunduğu için karta KONMAMIŞTIR. Hiçbir satır tipik değer değildir; hepsi şartname minimumudur. Çekme ve akma minimumu tüm ürün formlarında aynıdır (485 / 170 MPa); ayrışan büyüklükler uzama ve kesit daralmasıdır. 316’ya göre eksik olan 30 MPa çekme ve 35 MPa akma, düşük karbonun bedelidir; hesap bu düşük minimumlarla yapılır. Sertlik tavanı yalnızca A240 (217 HBW / 95 HRB) ve A213’te (192 HBW / 200 HV / 90 HRB) bulunmuştur. ASTM A479 uzama ve kesit daralması minimumları dört kaynakla doğrulanamadığı için boş bırakılmıştır; bulunan değerler ‘atlananlar’ listesindedir.
316 — 316L — 316TI KARŞILAŞTIRMASI
A · KARBON VE TİTANYUM — ASTM A240 bileşim tablosu (AYNI TABLO). Üç kalitenin farkı burada başlar.
ASTM A240 / ASME SA-240 bileşim tablosu. Üç UNS de bu tablodadır.
DEFENCE METAL
Ölçüt
AISI 316
AISI 316L
AISI 316Ti
Fark
Karbon (C) tavanı
%0,08 maks.
%0,030 maks.
%0,08 maks.
316L’nin karbonu 316’nın 2,7 katı DÜŞÜĞÜ. 316Ti’nin karbonu 316 ile AYNIDIR — 316Ti karbonu düşürerek değil, titanyumla çözer.
Titanyum (Ti)
Şartnamede yok
Şartnamede yok
En az 5×(C+N), en çok %0,70
316Ti’yi ayıran TEK element budur. Titanyum karbonu TiC olarak bağlar, böylece karbon krom karbürü oluşturmak üzere serbest kalmaz.
Krom (Cr)
%16,0-18,0
%16,0-18,0
%16,0-18,0
FARK YOK
Nikel (Ni)
%10,0-14,0
%10,0-14,0
%10,0-14,0
FARK YOK
Molibden (Mo)
%2,00-3,00
%2,00-3,00
%2,00-3,00
FARK YOK. Molibden üçünde de aynıdır; 300 serisinin 304’e göre çukurcuk direnci farkı buradan gelir, üç 316 kalitesi arasındaki farktan değil.
Azot (N)
%0,10 maks.
%0,10 maks.
%0,10 maks.
FARK YOK
B · ŞARTNAME MİNİMUMLARI — ASTM A240 mekanik tablosu (AYNI TABLO, oda sıcaklığı, çözelti tavlı)
ASTM A240 / ASME SA-240 mekanik tablosu. Değerler ŞARTNAME MİNİMUMUDUR, tipik değer değildir.
DEFENCE METAL
Ölçüt
AISI 316
AISI 316L
AISI 316Ti
Fark
Çekme dayanımı minimumu
515 MPa (75 ksi)
485 MPa (70 ksi)
515 MPa (75 ksi)
316 ve 316Ti EŞİT; 316L 30 MPa geride.
Akma dayanımı minimumu (%0,2)
205 MPa (30 ksi)
170 MPa (25 ksi)
205 MPa (30 ksi)
316 ve 316Ti EŞİT; 316L 35 MPa geride. Düşük karbonun BEDELİ budur ve 316Ti bu bedeli ödemez.
Uzama minimumu
%40
%40
%40
FARK YOK
Sertlik tavanı
217 HBW · 95 HRB
217 HBW · 95 HRB
217 HBW · 95 HRB
FARK YOK
C · ISIL İŞLEM — ASTM A479 ısıl işlem şartı (AYNI TABLO)
ASTM A479 / ASME SA-479 ısıl işlem şartı; ostenitik kalitelerin tamamı aynı satıra tabidir. ASTM A312 ve A213 de aynı şartı verir.
DEFENCE METAL
Ölçüt
AISI 316
AISI 316L
AISI 316Ti
Fark
İşlem tipi
Çözelti tavı + hızlı soğutma
Çözelti tavı + hızlı soğutma
Çözelti tavı + hızlı soğutma
FARK YOK — ÜÇÜ DE ÇÖKELME SERTLEŞMEZ. Hiçbirinde H900 / H1075 benzeri yaşlandırma kademesi yoktur.
Minimum sıcaklık
1040 °C (1900 °F)
1040 °C (1900 °F)
1040 °C (1900 °F)
FARK YOK
Soğutma
Suda su verme veya başka yolla hızlı soğutma
Suda su verme veya başka yolla hızlı soğutma
Suda su verme veya başka yolla hızlı soğutma
FARK YOK
Ek kademe
Yok
Yok
STABİLİZASYON TAVI — yalnızca 316Ti’de anlamlıdır (bkz. ısıl işlem diyagramı)
Üç kalitenin ısıl işlem çevriminde tek yapısal fark budur.
D · DUYARLILAŞMA DİRENCİ — mekanizma; sayısal laboratuvar verisi DEĞİLDİR
Bu blok bir laboratuvar tablosu değildir; A bloğundaki karbon ve titanyum farkının doğrudan sonucudur ve üretici teknik bültenlerinin ortak ifadesidir. Sayısal bir duyarlılaşma süre/sıcaklık eğrisi dört bağımsız kaynakla doğrulanamadığı için VERİLMEMİŞTİR.
DEFENCE METAL
Ölçüt
AISI 316
AISI 316L
AISI 316Ti
Fark
Mekanizma
Yok — karbon serbesttir
Karbon tavanı düşürülmüştür (%0,030); çökelecek karbon azdır
Titanyum karbonu TiC olarak bağlar; karbon krom karbürü oluşturamaz
316L karbonu AZALTIR, 316Ti karbonu BAĞLAR. İki ayrı çözüm yolu.
Kaynak sonrası taneler arası korozyon direnci
Kaynak ısısı tane sınırlarında karbür çökeltebilir; kalın kesitte ve çok pasolu kaynakta risk gerçektir. Direnci geri kazanmak için kaynak sonrası çözelti tavı gerekir.
Kaynaklı halde (as-welded) kullanılabilir; kaynak sonrası çözelti tavı normal şartlarda gerekmez.
Kaynaklı halde kullanılabilir; thyssenkrupp ‘Ti alaşımı sayesinde kaynak sonrası taneler arası korozyon direnci garanti edilir’ der.
316L ve 316Ti bu satırda 316’nın önündedir.
425-870 °C bandında UZUN SÜRELİ servis
Sonradan sulu ortamda korozyon direnci isteniyorsa önerilmez.
Çökelme çok daha yavaştır ancak BANT ORTADAN KALKMAZ; uzun süreli serviste karbon yine de çöker. Ayrıca 316L’nin yüksek sıcaklık dayanımı 316’dan düşüktür.
Titanyum sıcaklıkta da bağlı kalır. Alleima ve Abrams bunu 450-850 °C aralığında uzun süreli tutmada taneler arası korozyonun önlenmesi olarak yazar; ATI ‘yüksek sıcaklıkta uzun süre, korozyon direncinden ödün vermeden kullanılabilir’ der.
316Ti’NİN ASIL ÜSTÜNLÜĞÜ BU SATIRDADIR. 316L kaynak ölçeğindeki kısa ısı çevriminde kazanır; 316Ti uzun süreli yüksek sıcaklık servisinde kazanır.
Akma dayanımı bedeli
Ödemez (205 MPa)
Öder (170 MPa)
Ödemez (205 MPa)
Üç kaliteyi tek cümlede ayıran ölçüt budur: 316Ti, 316’nın akma minimumunu KORUYARAK 316L’nin duyarlılaşma direncini verir.
E · YÜKSEK SICAKLIK TAVANI — tek sayı verilmemiştir, kaynak adıyla verilmiştir
Bu blok aynı şartnamenin aynı tablosundan OKUNMAMIŞTIR; üretici bültenleri ve kod kaynakları farklı ölçütler kullanır. Bu yüzden blok sayısal karşılaştırma değil, KAYNAK LİSTESİ olarak verilmiştir ve diğer bloklarla aynı eksene konmaz.
DEFENCE METAL
Ölçüt
AISI 316
AISI 316L
AISI 316Ti
Fark
Oksidasyon direnci (basınçsız)
worldstainless, Aalco, AZoM: kesikli serviste 870 °C, sürekli serviste 925 °C
worldstainless, Aalco, AZoM: 316 ile aynı bant verilir
thyssenkrupp UK 925 °C sürekli / 870 °C kesikli · Alleima havada 850 °C, buharda 750 °C · Abrams havada 850 °C · Outokumpu basınçsız yaklaşık 800 °C · Virgamet 870 °C
Kaynaklar ayrışır; tek sayı yazılmamıştır.
Basınçlı kap kodu tavanı
ATI ve Jacquet: ASME Bölüm VIII Kısım 1 için 816 °C (1500 °F)
ATI ve Jacquet: ASME Bölüm VIII Kısım 1 için 454 °C (850 °F)
Dört bağımsız kaynakla doğrulanamadı — yazılmadı. Outokumpu basınç kodu tasarım değerlerini 400 °C’ye kadar verdiğini yazar.
316 ile 316L arasındaki bu 362 °C’lik fark İKİ KAYNAKLA bulunmuştur (ATI, Jacquet) ve dört kaynak eşiğini aşmamıştır; kayıt için kaynak adıyla verilmiştir, karta sayı olarak konmamıştır.
KURAL: bu diyagramdaki her blok TEK BİR ŞARTNAMENİN TEK BİR TABLOSUNDAN okunur. Farklı şartnameler aynı satırda karşılaştırılmamıştır. Üç UNS de (S31600, S31603, S31635) aşağıdaki şartnamelerin KAPSAMINDADIR, yani aynı kabul ölçütü altında ve aynı tablolarda yan yana listelenirler. BLOKLAR BİRBİRİYLE TOPLANMAZ VE AYNI EKSENE KONMAZ. Her blok tek bir şartnamenin tek bir tablosundan okunmuştur; farklı şartnameler aynı satırda karıştırılmamıştır. Üç kalitenin ısıl işlem çevrimi AYNIDIR. Fark ısıl işlemden gelmez: 316’da karbon bandından, 316L’de düşük karbondan, 316Ti’de titanyum stabilizasyonundan gelir. Molibden üç kalitede de %2,00-3,00’tür; çukurcuk direnci farkı 316 ailesi ile 304 ailesi arasındadır, bu üç kalite arasında değildir. E bloğu sayısal karşılaştırma değildir; kaynaklar ayrıştığı için kaynak adıyla verilmiştir. Hiçbir satır tipik değer değildir; B bloğundaki tüm sayılar ASTM A240 şartname minimumudur.
