UNS S43020 · W.Nr. 1.4104 (X14CrMoS17) ve 1.4105 (X6CrMoS17) · ~%17 Cr – kükürtlü otomat kalitesi. Bu kalite 430’un KÜKÜRT EKLENMİŞ hâlidir ve aradaki tek belirleyici fark kükürttür. ASTM S43020 (SSINA, BSSA, Penn Stainless): C en çok %0,12 (TABAN YOKTUR) – Mn en çok %1,25 – Si en çok %1,00 – P en çok %0,060 – S en az %0,15 – Cr %16,0-18,0 – Mo en çok %0,60 – Ni en çok %0,75 (BSSA) – kalan Fe. Penn Stainless kükürdü %0,15-0,60 aralığı olarak verir. EN 10088-3 1.4104 (Rodacciai, Lucefin, DEW, ABRAMS — dört bağımsız kaynak aynı bandı verir): C %0,10-0,17 – Si en çok %1,00 – Mn en çok %1,50 – P en çok %0,040 – S %0,15-0,35 – Cr %15,5-17,5 – Mo %0,20-0,60 – kalan Fe. SINIF FARKI: AISI 430F (S43020) FERRİTİKTİR ve ısıl işlemle sertleşmez. EN karşılığı olarak yazılan 1.4104 ise karbon tabanı %0,10 olduğu için EN 10088-3’te MARTENZİTİK sınıfa girer ve su verilip temperlenebilir; Rodacciai kartının başlığı ‘MARTENSITIC 430F’ yazar. worldstainless ve BSSA’nın ferritik tabloları ise 430F’yi 1.4105 (X6CrMoS17, C en çok %0,08) ile eşler.
Talaşlı imalat maliyetinin belirleyici olduğu, ortamın hafif olduğu ve parçanın KAYNAKLI OLMADIĞI seri üretim parçaları için alınır. ABRAMS tipik kullanımları bağlantı elemanı, cıvata, vida, vana, mil, mutfak eşyası, mimari eleman, su ve buhar servisinde otomat torna parçası ve otomotiv/elektronik…
Formlar
Yuvarlak çubuk · lama · levha · sac · boru · dövme. Tüm formlar sipariş bazında temin edilmektedir.
Standartlar
AMS: YOKTUR. SSINA’nın tip/şartname tablosunda Tip 430F (S43020) satırının AMS sütunu BOŞTUR. ASTM (SSINA Tip 430F satırından, tam liste): A582 / A582M (sıcak veya soğuk işlenmiş serbest işlenir çubuk — ANA ŞARTNAME) · A581 (serbest işlenir tel ve tel filmaşin) · A895 (serbest işlenir levha, sac ve şerit) · A314 (dövme kütüğü ve çubuğu) · A473 (dövme) · F593 / F594 / F738 / F836 (bağlantı elemanı) · F899 (cerrahi alet kütüğü, çubuğu ve teli) · F2281 (ısıya dayanıklı cıvata). EN: 1.4104 (X14CrMoS17) ve 1.4105 (X6CrMoS17) · EN 10088-3 (uzun ürün). SAE tip numarası: 51430F. Penn Stainless ‘430F’nin çubuk özellikleri ASTM A582’de şartlandırılmıştır’ diyerek A582’yi ayrıca doğrular. İKİ AYRI TUZAK VARDIR. (1) EŞDEĞERLİK TUZAĞI — 1.4104 ile 1.4105 AYNI MALZEME DEĞİLDİR ve ikisi de 430F karşılığı diye yazılır. Rodacciai 1.4104 kartını ‘MARTENSITIC 430F’ başlığıyla yayımlar;
Artısı
Talaşlı imalat hızı. worldstainless 430F’yi ‘430’un serbest işlenir sürümü’ diye tanımlar ve ‘çok daha kolay işlenir’ der; ABRAMS işlenebilirliği 6/6 ile derecelendirir ve kükürdün ince taşlanmış yüzey sağladığını yazar; Lucefin işlenebilirliği ‘yüksek’ verir;
Kaynak
KAYNAĞA UYGUN DEĞİLDİR. Dört bağımsız kaynak aynı yönde konuşur: DEW ‘Corrodur 4104 genel olarak direnç veya sürtünme kaynağı dışında kaynak edilmez’ der; ABRAMS ‘genel olarak önerilmez, kükürt içeriği kaynak metalinde ve ısıdan etkilenen bölgede gevrekleşmeye yol açar’ der;
Sınırları
1) KAYNAK EDİLMEZ (yukarıda dört kaynakla). 2) KLORÜRLÜ ORTAM DİRENCİ 430’DAN DÜŞÜKTÜR. BSSA serbest işlenir kalitelerin ‘klorürlü ortamlarda daha düşük çukurcuk ve aralık korozyonu direnci’ ile ‘daha kötü gerilmeli korozyon çatlağı ve korozyon yorulması direnci’ gösterdiğini yazar;
Veriler üretici veri sayfalarından derlenmiştir · sipariş öncesi güncel şartnameden teyit ediniz
Bu sayfada · tıklayın, ilgili bölüme gider
AISI 430F NedirÜrün Formuna Göre StandartlarStandardı OLMAYAN Ürün FormlarıKimyasal BileşimMekanik DeğerlerFiziksel ÖzelliklerManyetik ÖzelliklerIsıl İşlemKaynakTalaşlı İmalatKorozyon430F · 430 · 416 · 303Sık Sorulan SorularYaygın Veri Sayfası Hataları ve Sipariş Tuzakları
KOROZYON DAYANIMI: AISI 430F kalite malzeme korozyona karşı çok dayanıklı bir paslanmaz çelik kalitesi değildir. İçerdiği yüksek seviyedeki kükürt ve diğer paslanma direncini arttıracak elementlerin az olması veya hiç olmaması sebebiyle 430F (1.4105) kalite malzeme korozyona karşı çok dayanıklı değildir.
KAYNAK YAPILABİLİRLİK: Yüksek miktarda kükürt içeren bu kalite malzeme kaynak için uygun bir paslanmaz çelik kalitesi değildir ve kaynağın olduğu yerler için kesinlikle tavsiye edilmez.
İŞLENEBİLİRLİK: 430F (1.4105) paslanmaz malzeme işlenebilirliği en yüksek olan kalitedir ve işlenebilirlik açısından AISI 303 kaliteden bile daha iyi olan bu paslanmaz çelik kalitesi neredeyse bir otomat çeliği kadar rahat işlenebilmektedir.
ISIL İŞLEM: Mekanik özellikleri düşük karbonlu çeliklere benzemektedir. Kaynak kabiliyeti AISI 430 kalite paslanmaz çeliklere göre daha düşüktür.
KULLANIM ALANLARI: Yaygın olarak 430F kalite paslanmaz çelik ulaşım araçlarında, elektronik ekipmanlarda, gıda endüstrisinde, gıda üretim tesislerinde ve dekorasyon işlerinde kullanılmaktadır.
Yuvarlak çubuk · Lama · Levha · Sac · Boru · Dövme Tüm formlar sipariş bazlı temin edilmektedir.
AISI 430F Nedir — ve Aynı Adın Altındaki ÜÇ Farklı Çelik
KARŞILAŞTIRMA
Aynı standart seti: ASTM kimyasal bantları SSINA ve BSSA’nın tip tablolarından, EN 10088 bantları worldstainless tablosundan ve üretici kartlarından (Rodacciai, Lucefin, DEW, thyssenkrupp, Aalco); sertleşme davranışı, kaynak edilebilirlik ve işlenebilirlik üreticilerin kendi veri sayfalarından. DÖRT KALİTE DE FERRİTİK AİLEDENDİR: hiçbiri çökelme sertleşmez, hiçbirinde H900 / H1025 benzeri çökelme sertleştirme kademesi yoktur. Tek istisna, 430F’nin EN karşılığı olarak yazılan 1.4104’tür; o numara EN 10088-3’te martenzitik sınıfa girer ve su verilip temperlenebilir.
DEFENCE METAL
Kalite
UNS
W.-Nr.
EN adı
Karbon
Krom
Molibden
Alüminyum
Kükürt
Sertlesme
Kaynak edilebilirlik
Not
AISI 405
S40500
1.4002
X6CrAl13
ASTM: en çok %0,08 · EN: en çok %0,08
ASTM: %11,5-14,5 · EN: %12,0-14,0 — AİLENİN EN DÜŞÜK KROMU
—
%0,10-0,30 — AİLEDE ALÜMİNYUM İÇEREN TEK KALİTE
Şartlı. 150-200 °C ön tav ve 790-815 °C kaynak sonrası tavlama önerilir (Aalco, worldstainless); DEW ark kaynağını önermez ve ısı girdisini 1 kJ/mm altında tutmayı ister.
Ailenin referans kalitesi ve AMS numarası olan tek üyesi (AMS 5503 sac/şerit/levha, AMS 5627 çubuk/tel/dövme).
AISI 430F
S43020
1.4104 (X14CrMoS17) ve 1.4105 (X6CrMoS17) — İKİSİ DE YAZILIR, AYNI DEĞİLDİR
X14CrMoS17 / X6CrMoS17
ASTM S43020: en çok %0,12 (taban yoktur) · EN 1.4104: %0,10-0,17 (TABANI VAR) · EN 1.4105: en çok %0,08
ASTM: %16,0-18,0 · EN 1.4104: %15,5-17,5
ASTM: en çok %0,60 · EN 1.4104: %0,20-0,60
—
ASTM: en az %0,15 · EN 1.4104: %0,15-0,35 — KASITLI OLARAK EKLENMİŞTİR
ASTM 430F (S43020) ferritiktir ve ısıl işlemle sertleşmez. EN 1.4104 martenzitik sınıftadır: 950-1070 °C su verme + 550-650 °C temperleme (DEW, Lucefin, Rodacciai, ABRAMS).
UYGUN DEĞİLDİR. DEW ‘direnç ve sürtünme kaynağı dışında kaynak edilmez’ der; ABRAMS ‘genel olarak önerilmez’ der; Lucefin kaynak edilebilirliği ‘zor’ verir; BSSA serbest işlenir kalitelerin kaynak edilebilirliğini ‘daha sınırlı’ diye tanımlar.
430 + kükürt. İşlenebilirlik için kaynak edilebilirlik ve klorürlü ortam direnci feda edilmiştir.
AISI 434
S43400
1.4113
X6CrMo17-1
ASTM: en çok %0,12 · EN: en çok %0,08
%16,0-18,0 — 430 ile AYNI
ASTM: %0,75-1,25 · EN: %0,90-1,40 — AİLEDE MOLİBDEN TABANI OLAN TEK KALİTE
—
ASTM: en çok %0,030 · EN 10088-3: en çok %0,030 · EN 10088-2: en çok %0,015
Isıl işlemle sertleşmez (Ulbrich).
430 ile aynı sınırlar. 434’e özgü dolgu metali ve ön tav sayısı dört bağımsız kaynakla doğrulanamamıştır; SSINA kaynak el kitabı 434 için ostenitik dolgu metali kullanımını yazar.
430’dan tek farkı molibdendir. Ulbrich molibdenin ‘korozyon direncini ve buz çözücü kimyasallara direnci artırdığını’ yazar; SSINA 434’ü ‘daha iyi korozyon direnci gerektiğinde’ belirtilen kalite olarak tanımlar.
Tablo yalnızca standart metinlerinden ve üretici veri sayfalarından alınan bantları karşılaştırır; laboratuvar korozyon testi karşılaştırması YAPILMAMIŞTIR. Aynı ortam ve aynı süre için birden fazla bağımsız laboratuvarın verisi bulunamadığı için korozyon diyagramı üretilmemiştir. 430 ile 434 arasındaki tek bileşim farkı molibdendir; 430 ile 430F arasındaki tek belirleyici fark kükürttür; 405’i ailenin geri kalanından ayıran şey hem düşük krom hem de alüminyumdur. ASTM ve EN karbon tavanları dört kalitede de aynı değildir. ASTM %0,12 tavanı ile EN %0,08 tavanı karıştırılırsa sipariş yanlış malzeme getirir.
AISI 430F (UNS S43020), %16–18 kromlu ferritik paslanmazın otomat (free-machining) türevidir: standart 430 kimyasına bilinçli olarak kükürt (S ≥%0,15) eklenmiş, çoğu şartnamede ayrıca molibden bulunan bir kalitedir. Var oluş sebebi tek cümleyle özetlenebilir: çubuk tornasında yüksek hızda, güvenilir talaş kırarak işlenebilen ve aynı zamanda mükemmel yumuşak manyetik özellikler gösteren paslanmaz. Solenoid çekirdeği, röle kolu, valf gövdesi ve manyetik devre parçası uygulamalarının klasik malzemesi budur.
Bu sayfanın en önemli bilgisi baştan verilmelidir: “430F” adı altında satılan malzemenin hangi belgeye göre üretildiğini bilmeden sipariş vermek risklidir, çünkü aynı ad altında birbirinden gerçekten farklı üç kimya vardır ve bunlardan biri ısıl işlemle sertleşir, diğer ikisi sertleşmez.
ÜÇ BELGE, ÜÇ FARKLI “430F” — Sertifika Okumanın En Kritik Noktası
DEFENCE METAL
ASTM A582 / üretici 430F (UNS S43020 — klasik Amerikan yolu)
C ≤%0,12 · Cr %16,00–18,00 · Mo %0,60 (şart değil, isteğe bağlı) · S ≥%0,15 · Mn ≤%1,25 · P ≤%0,06 · Si ≤%1,0. Üretici sınıflandırması: FERRİTİK. Üretici açık ifadesi: “ısıl işlemle sertleşmez”
ASTM F899 (cerrahi alet paslanmazları, Sınıf 6 = ferritik)
C ≤%0,08 · Cr %16,00–18,00 · Mo ≤%0,60 · S %0,15–0,35 · Mn ≤%1,50 · P ≤%0,060 · Si ≤%1,00 · Ni ≤%1,00. Karbon tavanı A582’nin üçte iki seviyesindedir ve alaşım ferritik sınıfa konmuştur
EN 1.4104 / X14CrMoS17 (Avrupa — sözde “eşdeğer”)
C %0,10–0,17 · Cr %15,5–17,5 · Mo %0,20–0,60 (ZORUNLU) · S %0,15–0,35 · Mn ≤%1,50 · P ≤%0,040 · Si ≤%1,00. EN 10088 bu kaliteyi MARTENZİTİK olarak sınıflandırır ve SERTLEŞTİRME REÇETESİ VERİR: 950–1070 °C’den su verme + 550–650 °C temperleme
EN 1.4105 / X6CrMoS17 (ASTM 430F’in gerçek ferritik karşılığı)
C <%0,08 · Cr %16,0–18,0 · Mo %0,20–0,60 · S %0,15–0,35. Bu, kükürtlü 1.4016’dır ve gerçekten sertleşmez. Karbon tavanı ASTM F899 430F ile örtüşür. Eğer müşteriniz “sertleşmeyen ferritik otomat paslanmaz” istiyorsa, doğru EN numarası 1.4104 değil 1.4105’tir
Bu ayrımın pratik sonucu — üç somut örnek
(1) Manyetik uygulama. Solenoid çekirdeği için düşük koersivite (Hc) gerekir ve bu ancak tam tavlı, düşük karbonlu, tek fazlı ferritik yapıda alınır. Karbonu %0,17’ye kadar çıkabilen 1.4104, soğumada kısmen martenzite dönüşebilir; martenzit koersiviteyi yükseltir ve artık mıknatıslığı artırır. Manyetik parça alıyorsanız 1.4104 değil, düşük karbonlu ve manyetik tavlı bir kalite isteyin. ASTM A838 tam olarak bu iş için yazılmıştır.
(2) Sertlik beklentisi. EN ISO 7153-1, 1.4104’e 30 HRC (310 HV) çalışma sertliği verir. Bu, ferritik bir kalitenin ulaşamayacağı bir değerdir ve 1.4104’ün gerçekten sertleşebildiğinin standarttaki kanıtıdır. Buna karşılık ASTM 430F sertleşmez ve tavlı sertliği ~150–170 HB mertebesindedir. Aynı adla iki farklı sertlik beklentisi.
(3) Molibden. EN 1.4104’te Mo zorunludur (%0,20–0,60). ASTM A582 430F’te Mo isteğe bağlıdır (%0,60 tavanı, alt sınır yok). Yani ASTM yoluyla aldığınız 430F’te hiç molibden olmayabilir — ve molibden bu kalitedeki tek çukurcuk direnci katkısıdır. Mo bekliyorsanız siparişe yazın.
Sayfanın dürüst özeti: “430F = 1.4104” eşitliği yaklaşık bir eşitliktir, tam bir eşitlik değildir. Karbon bantları örtüşmez, molibden zorunluluğu farklıdır ve metalurjik sınıf bile farklıdır. Sipariş metnine hangi belgeye göre alım yaptığınızı yazın.
Ürün Formuna Göre Standartlar
ÜRÜN FORMUNA GÖRE STANDARTLAR
DEFENCE METAL
Ürün formu
Standartlar
Yuvarlak çubuk · lama (ANA YOL)
AMS YOKTUR. ASTM A582 / A582M (sıcak veya soğuk işlenmiş serbest işlenir paslanmaz çubuk) — ana şartname, iki kaynakla doğrulanmıştır (SSINA, Penn Stainless) · EN 10088-3 (1.4104 +A ve +QT650; 1.4105 +A)
Tel · tel filmaşin
AMS YOKTUR. ASTM A581 (serbest işlenir tel ve tel filmaşin). SSINA tek kaynaktır.
Levha · sac · şerit
AMS YOKTUR. ASTM A895 (serbest işlenir levha, sac ve şerit). SSINA tek kaynaktır. DİKKAT: ASTM A240 Tip 430F’yi KAPSAMAZ; SSINA’nın Tip 430F satırında A240 yoktur.
Dövme
AMS YOKTUR. ASTM A473 (dövme) · ASTM A314 (dövme kütüğü ve çubuğu). SSINA tek kaynaktır.
Bağlantı elemanı · özel ürün
AMS YOKTUR. ASTM F593 / F594 / F738 / F836 (cıvata ve somun) · ASTM F899 (cerrahi alet kütüğü, çubuğu ve teli) · ASTM F2281 (ısıya dayanıklı cıvata). SSINA tek kaynaktır.
Boru · tube
430F için dört kaynakla doğrulanmış bir boru şartnamesi bulunamamıştır. SSINA’nın Tip 430F satırında boru veya tube şartnamesi YOKTUR. Sipariş, alıcı ile satıcı arasında anlaşılan bir şartnameye bağlanmalıdır.
AMS numaraları ÖNCE, ASTM numaraları sonra yazılır; bu kalitede AMS numarası olmadığı için doğrudan ASTM verilmiştir. AMS 5503 ve AMS 5627 bu kaliteye AİT DEĞİLDİR; SSINA tablosunda Tip 430 satırındadır. ASTM listesinin tamamı tek kaynaktan (SSINA şartname el kitabı Tip 430F satırı) gelmektedir; yalnızca A582 ikinci bir kaynakta (Penn Stainless) doğrulanmıştır.
430F bir ÇUBUK VE TEL kalitesidir. Bu cümle abartı değildir: kalitenin bütün ürün şartnameleri çubuk, tel ve dövme etrafında toplanmıştır. Levha yoktur, boru yoktur, tüp yoktur. Sebebi basittir — kükürtlü malzeme kaynak edilemez ve iyi şekillendirilemez, dolayısıyla yassı ve tübüler ürün formunun ticari bir anlamı yoktur.
Ürün Formuna Göre Standartlar · AISI 430F / S43020 / 1.4104
DEFENCE METAL
Çubuk (sıcak ve soğuk işlenmiş)
ASTM A582 / A582M — Otomat Paslanmaz Çelik Çubuklar. Kapsam: yuvarlak, kare ve altıgen, dövme için çubuklar HARİÇ. 430F’in ana şartnamesi budur · EN 10088-3 (1.4104 adıyla)
Tel ve tel filmaşin
ASTM A581 / A581M — Otomat Paslanmaz Çelik Tel ve Tel Filmaşin
ASTM A838 / A838M — Röle Uygulamaları için Otomat Ferritik Paslanmaz Yumuşak Manyetik Alaşım Çubuk. Bu, manyetik performansı SAYIYLA şart koşan tek standarttır ve manyetik parça alıyorsanız asıl istemeniz gereken belge budur
Sac · levha · şerit
— YOKTUR. 1.4104 EN 10088-2’de (yassı ürünler) listelenmez; yalnızca EN 10088-3 (yarı mamul, çubuk, tel, profil) kapsamındadır. ASTM tarafında da 430F için bir yassı ürün şartnamesi yoktur
Dikişsiz veya dikişli boru · tüp
— YOKTUR. Ne ASTM ne EN 430F / 1.4104’ü boru veya tüp olarak listeler. Bu kalite kaynak edilemediği için dikişli boru zaten mümkün değildir
Flanş · fitting · basınçlı kap parçası
— YOKTUR. Üretici, bu sınıfı “yüksek basınç altında gaz veya sıvı içeren kaplar için önerilmez” diye işaretler
Kaynak teli / elektrot
Eşleşen sarf malzemesi YOKTUR ve olmamalıdır. Zorunlu onarımda eşleşmeyen AWS E/ER430 veya ostenitik E308 / E309 kullanılır — ama bu kalite kaynak edilmek için üretilmemiştir
Avrupa
1.4104 / X14CrMoS17 (EN 10088-3) · eski DIN 17440 · NF Z13CF17 · ferritik kardeş 1.4105 / X6CrMoS17 (NF Z8CF17)
Diğer ülke karşılıkları
JIS SUS430F · GB Y10Cr17 · GOST 430F · SAE 51430F
ASME kod kabulü
AISI 430F’in ASME basınçlı kap veya borulama kodu kabulü YOKTUR. Kalite ASME Bölüm II Kısım A’da bir SA numarasıyla listelenmez; ASME Bölüm VIII, ASME B31.1 ve B31.3’te gerilme değeri yoktur. Bunun üç ayrı sebebi vardır ve hepsi bağımsız olarak yeterlidir: (1) kaynak edilemez — kükürt sıcak çatlama üretir, dolayısıyla kaynaklı basınç sınırı imal edilemez; (2) enine süneklik ve tokluk düşüktür — MnS kalıntıları haddeleme yönünde dizilir ve enine yönde malzemeyi zayıflatır; (3) ürün formu yoktur — levha ve boru şartnamesi olmayan bir malzemeden basınçlı kap yapılamaz. Bir müşteri “ASME onaylı 430F” isterse doğru cevap böyle bir yol olmadığını söylemektir.
Sıcaklık tarafında: üretici kartları sürekli 740 °C / kesikli 820 °C gibi yüksek değerler yazar; bunlar tufallenme (oksidasyon) sınırlarıdır, taşıyıcı sınır değildir ve KESİNLİKLE tasarım tavanı olarak kullanılmamalıdır. Gerçek sınırlar çok daha aşağıdadır: bir veri tabanı korozyon açısından azami servis sıcaklığı olarak 410 °C verir, ve asıl belirleyici olan 475 °C kırılganlığıdır — ferritik yapı 250–550 °C bandında uzun süre kalırsa gevrekleşir. Pratik tasarım tavanı 250–300 °C bandıdır. Manyetik uygulamalarda ayrıca Curie sıcaklığı 671 °C mutlak bir tavan koyar: bu sıcaklığın üzerinde malzeme manyetik özelliğini tamamen kaybeder.
Standardı OLMAYAN Ürün Formları
430F / 1.4104 için Şartname Boşlukları
DEFENCE METAL
Levha ve sac
Şartname yoktur ve ticari olarak da yoktur. 1.4104 EN 10088-2 kapsamında değildir. Kükürtlü malzeme derin çekilemez, bükülemez ve kaynak edilemez — yassı ürünün anlamı yoktur. Müşteri “430F levha” isterse, sorulacak soru şudur: asıl ihtiyaç işlenebilirlik mi, manyetik özellik mi? İşlenebilirlikse çubuk verin; manyetiklikse 430 veya 405 levha düşünün
Boru ve tüp
Şartname yoktur. Dikişli boru kaynak gerektirir ve bu kalite kaynak edilemez; dikişsiz boru için de bir şartname bulunamamıştır
Döküm
430F’in döküm eşdeğeri YOKTUR. ASTM A743 ferritik döküm kalitesi CB-30‘dur ve kükürtsüzdür. Kükürtlü döküm zaten mantıksızdır — döküm parça zaten net şekle yakın üretilir, otomat işlenebilirliğine ihtiyaç yoktur
Cıvata ve somun
ASTM A193 / A194 bu kaliteyi listelemez. ISO 3506 ferritik sınıf olarak F1 verir ama bu 430 temellidir. 430F cıvata malzemesi değildir: enine süneklik düşüktür ve soğuk kafa şişirmeye uygun değildir (bir üretici açıkça “soğuk dövmeye uygun değil” yazar)
“430FR” — akrabası ama aynısı değil
Piyasada 430FR adıyla, silisyumu yükseltilmiş (%1,00–1,50) bir manyetik türev satılır. Silisyum elektriksel özdirenci yükseltir (girdap akımı kaybını düşürür) ve sertliği artırır. Bir üretici 430FR için Bs 1,5 T, Hc 200 A/m, μmax 2500, özdirenç 760 µΩ·mm verir. 430FR, ASTM A838 Tip 2’ye karşılık gelir; 430F Tip 1’e. Alternatif akımlı veya darbeli solenoidlerde 430FR daha uygundur
Kimyasal Bileşim
Kimyasal Bileşim · Dört Belge Yan Yana (%)
DEFENCE METAL
Karbon (C)
ASTM A582 / üretici 430F: ≤0,12 · ASTM F899 430F: ≤0,08 · EN 1.4104: 0,10–0,17 · EN 1.4105: <0,08 · üretici solenoid kalitesi: ≤0,07. [BÜYÜK AYRIŞMA] EN 1.4104’ün ÜST sınırı (%0,17), ASTM F899’un ÜST sınırının (%0,08) iki katından fazladır. Sertleşebilirlik farkının tamamı buradan gelir
Krom (Cr)
ASTM: 16,00–18,00 · EN 1.4104: 15,5–17,5 — EN bandı yarım puan aşağıdadır · üretici solenoid kalitesi: 17,25–18,25 (manyetik tutarlılık için daraltılmış)
Molibden (Mo)
ASTM A582 / üretici: 0,60 — tavan; alt sınır yoktur, yani hiç olmayabilir · ASTM F899: ≤0,60 · EN 1.4104: 0,20–0,60 — ZORUNLU ALT SINIR VARDIR. Bu kalitedeki tek çukurcuk direnci katkısı molibdendir; Mo istiyorsanız yazın
Kükürt (S)
ASTM A582 / üretici: ≥0,15 (asgari; üst sınır konmaz) · ASTM F899: 0,15–0,35 · EN 1.4104: 0,15–0,35 · üretici solenoid kalitesi: 0,250–0,400. Kükürt bu kalitenin var oluş sebebidir ve aynı zamanda bütün zaaflarının kaynağıdır
Manganez (Mn)
ASTM A582 / üretici: ≤1,25 · ASTM F899: ≤1,50 · EN 1.4104: ≤1,50 · üretici solenoid kalitesi: ≤0,80. Mn ile S birlikte MnS kalıntılarını oluşturur — talaş kıran da, çukurcuk başlatan da bu kalıntılardır
430F’in bütün davranışı manganez sülfür (MnS) kalıntılarıyla açıklanır. Kükürt demirde çözünmez; manganezle birleşip uzamış, yumuşak, gri kalıntılar oluşturur ve bunlar haddeleme yönünde dizilir. Sonuçlar birbirine bağlıdır: (1) İşlenebilirlik yükselir — MnS kalıntıları talaşın içinde kırılma düzlemi yaratır, uzun talaş kısa talaşa dönüşür, kesme kuvveti düşer ve kalıntılar takım-talaş arayüzünde katı yağlayıcı gibi davranır. (2) Enine süneklik çöker — kalıntılar haddeleme yönünde dizildiği için enine yönde malzeme belirgin şekilde zayıftır; bu yüzden 430F soğuk kafa şişirmeye uygun değildir. (3) Kaynak imkânsızlaşır — kükürt kaynak banyosunda düşük ergime noktalı filmler oluşturur ve sıcak çatlama üretir. (4) Korozyon direnci düşer — her MnS kalıntısı pasif filmde bir süreksizliktir; klorürlü ortamda kalıntı çözünür ve geride bir çukurcuk çekirdeği bırakır. Bu dört sonuç aynı madalyonun yüzleridir; birini alıp diğerini reddedemezsiniz.
Mekanik Değerler
MUKAVEMET DEĞERLERİ
DEFENCE METAL
Koşul
Sertlik
Akma MPa
Çekme MPa
Uzama
EN 10088-3 · 1.4104 · +A (tavlı)
—
220
en çok 730
—
EN 10088-3 · 1.4104 · +QT650 (su verilmiş + 650 °C temperlenmiş)
—
500
650-850
%10-12 en az
DEW · Corrodur 4104 · +QT650 (≤60 mm çap)
—
500
650-680
%12 en az
ABRAMS · 1.4104 · teslim durumu
yaklaşık 26 HRC
—
yaklaşık 860
—
EN 10088-3 · 1.4105 (X6CrMoS17) · tavlı — FERRİTİK SÜRÜM
—
250
430-630
%20 en az
Lucefin · 1.4104 · soğuk işlenmiş çubuk
—
580-700
en çok 880
—
Rodacciai · 1.4104 · soğuk çekilmiş çubuk (tavlı)
—
—
700-980
%7-10
430 ile karşılaştırma — ASTM minimumu
—
205
450
%22
Grafikte aralık olarak verilen değerler alt sınırdan çizilmiştir; tam aralık tablodadır. Şartname sınırları ile üretici tipik ölçümleri AYRI satırlarda verilmiştir; karıştırılmamalıdır. 1.4104 (martenzitik) ile 1.4105 (ferritik) satırları AYRI AYRI verilmiştir. İki kalite aynı değildir ve mekanik değerleri birbirinin yerine kullanılamaz. Çekme bandında kaynaklar ayrışır: Lucefin ve Rodacciai +QT650 için 650-850 MPa, DEW 650-680 MPa verir. ORTALAMA ALINMAMIŞTIR.
430F bir mukavemet malzemesi değildir. Mekanik değerler, parçanın talaşlı imalattan sağlam çıkmasına ve montajda kırılmamasına yeter; taşıyıcı tasarım için düşünülmemelidir.
Mekanik Değerler · 430F / 1.4104
DEFENCE METAL
EN 10088-3 · sıcak şekillendirilmiş (+A / 1C, 1E, 1D, 1X, 1G, 2D)
Yukarıdaki bütün değerler BOYUNA (haddeleme yönünde) değerlerdir. MnS kalıntıları haddeleme yönünde dizildiği için enine süneklik ve tokluk belirgin şekilde düşüktür. Enine yönde yük taşıyan bir tasarım yapıyorsanız kendi test verinizi üretin
1.4104 sertleşir mi? — dürüst cevap
Evet, sınırlı ölçüde sertleşir — ve bu, ASTM 430F ile arasındaki en büyük farktır. EN 10088-3, 1.4104’ü martenzitik kaliteler arasında listeler ve ona bir +QT650 teslim durumu tanımlar: 950–1070 °C‘den su verme (hava, yağ veya polimer) ve 550–650 °C‘de temperleme. EN ISO 7153-1, 1.4104 için 30 HRC (310 HV) çalışma sertliği verir. Yani karbon bandının üst ucunda (%0,17) malzeme gerçekten kısmi martenzit oluşturur. Ama beklentileri doğru kurun: 30 HRC, 416‘nın ulaşabildiği ~40 HRC‘nin ve 420 ailesinin 50+ HRC‘sinin çok altındadır. Sertlik istiyorsanız 430F yanlış ailedir. 430F/1.4104’ün kısmi sertleşebilirliği bir özellik değil, çoğu zaman bir yan etkidir — ve manyetik uygulamada istenmeyen bir yan etkidir, çünkü martenzit koersiviteyi yükseltir.
Fiziksel Özellikler
Fiziksel Özellikler · 430F / 1.4104 (20 °C, aksi belirtilmedikçe)
DEFENCE METAL
Yoğunluk
7,70 kg/dm³ (EN kartı) · 7,80 g/cm³(bir veri tabanı) · 7,62(üretici solenoid kalitesi — kükürt ve silisyum nedeniyle daha düşük)[ÇELİŞKİ]
10,0–10,5 ×10⁻⁶ K⁻¹ — ferritiklerin belirgin avantajıdır; ostenitik 304’ün ~17 ×10⁻⁶ değerinin çok altındadır, yani ısıl çevrimde daha az hareket eder
Özgül ısı (20 °C)
460 J/(kg·K) · bir veri tabanı 480 J/(kg·K) verir
1430–1510 °C (üretici kartı) · bir veri tabanı solidus 1390 °C / likidüs 1430 °C verir
Curie sıcaklığı
671 °C (1240 °F) — bu sıcaklığın üzerinde malzeme manyetik özelliğini TAMAMEN kaybeder. Manyetik devre tasarımında mutlak tavandır
Tufallenme (oksidasyon) sınırı
Sürekli 740 °C · kesikli 820 °C(üretici kartı). TAŞIYICI SINIR DEĞİLDİR
Korozyon açısından azami servis sıcaklığı
~410 °C(tek kaynaklı veri tabanı)
GERÇEK TASARIM TAVANI
250–300 °C. Sebep tufallenme değil, 475 °C kırılganlığıdır: ferritik yapı 250–550 °C bandında uzun süre kalırsa gevrekleşir
Manyetik Özellikler — 430F’in Asıl Satış Argümanı
Bu bölüm bu sayfanın en ayırt edici bölümüdür. 430F yalnızca kolay işlenen bir paslanmaz değildir; korozif ortamda çalışması gereken yumuşak manyetik bileşenlerin standart malzemesidir. Solenoid çekirdeği, röle armatürü, valf pimi, manyetik kutup parçası ve sensör gövdesi bu kaliteden yapılır. Üretici bu ürünü ayrı bir kalite olarak (“430F Solenoid Quality”) pazarlar ve farkı şöyle tanımlar: “430F’e göre daraltılmış kimya ve manyetik performansı optimize eden özel proses”.
Kritik nokta şudur ve sipariş metnine yazılmalıdır: manyetik özellikler kimyanın değil, TAVLAMA DURUMUNUN fonksiyonudur. Aynı çubuğun koersivitesi, tavlama derecesine göre dört kattan fazla değişir. Aşağıdaki tablo bunu gösterir.
DC Manyetik Özellikler · Üretici 430F Solenoid Kalitesi (ASTM A341’e göre)
DEFENCE METAL
Tavlanmamış (HRB ≥92)
Azami geçirgenlik 300–500 · koersivite Hc 5,0–7,0 Oe (400–560 A/m) · artık indüksiyon Br 4000–8500 G (0,4–0,85 T). EN KÖTÜ MANYETİK DURUM
μmax 1100–2400 · Hc 1,5–2,5 Oe (120–200 A/m) · Br 2000–8500 G. EN İYİ MANYETİK DURUM — koersivite tavlanmamış duruma göre yaklaşık dörtte bire iner
Doyma akı yoğunluğu (Bs)
15 600 G = 1,56 T — tavlama durumundan bağımsızdır, kimyanın fonksiyonudur
Curie sıcaklığı
671 °C
Elektriksel özdirenç
60 µΩ·cm — girdap akımı kaybını sınırlar
Manyetik Tavlama Reçetesi ve ASTM A838 Şartları
DEFENCE METAL
Üretici manyetik tavlama
788–843 °C (1450–1550 °F)‘de 2 saat, ardından saatte 56 °C (100 °F) hızla 427 °C (800 °F)‘ye kontrollü soğutma. Atmosfer: kuru hidrojen veya vakum. Atmosfer şartı pazarlık konusu değildir — havada tavlanan parça istenen manyetik değerleri vermez
Üretici yumuşatma tavlaması
677–760 °C (1250–1400 °F), havada soğutma → ~170 HB. Bu manyetik tavlama DEĞİLDİR; yalnızca işlenebilirlik içindir
ASTM A838 kapsamı
Röle uygulamaları için, manyetik çekirdek amacıyla ve soğuk işlenmiş çubuk formunda üretilen otomat ferritik paslanmaz yumuşak manyetik alaşım. Yüksek geçirgenlik ve düşük koersivite şart koşar
A838 Tip 1
C ≤%0,05 · Cr %17,5 · Si %0,30–0,70 · S %0,25–0,40. Tipik (fabrika tavlı): Bs 1,55 T · bağıl azami geçirgenlik 2300
A838 Tip 2 (≈ 430FR)
C ≤%0,05 · Cr %17,5 · Si %1,00–1,50 · S %0,25–0,40. Tipik: Bs 1,52 T · bağıl azami geçirgenlik 2350. Yüksek silisyum = yüksek özdirenç = düşük girdap akımı kaybı
A838 koersivite tavanları
Halka/permeametre ölçümü: 180–560 A/m (2,3–7,0 Oe) · koersimetre ölçümü: 220–680 A/m (2,8–8,5 Oe) — kademeye ve çapa göre
A838 tam tavlama şartı
Atmosfer: yüksek vakum veya kuru hidrojen (çiy noktası <−60 °C) · Tip 1: 815 ± 25 °C · Tip 2: 850 ± 25 °C · bekletme ≥2 saat · fırında saatte 50–100 °C hızla 400 °C‘ye, sonra oda sıcaklığına
Satın alma dersi: “430F çubuk” sipariş etmek, manyetik performans sipariş etmek değildir. Manyetik bir parça alıyorsanız siparişe şunları yazın: (1) ürün şartnamesi olarak ASTM A838 (Tip 1 veya Tip 2); (2) gerekli azami koersivite (Hc) değeri ve ölçüm yöntemi (halka/permeametre mi, koersimetre mi — ikisi farklı sonuç verir); (3) teslim durumu (tam tavlı mı, fabrika tavlı mı); (4) tavlama atmosferi (vakum veya kuru hidrojen). Bu dördü yazılmazsa, gelen malzeme A582’ye uygun ama manyetik olarak kullanılamaz olabilir.
Bir yaygın hatayı düzeltelim: bazı kaynaklar 430F’in “yüksek kükürt nedeniyle pratikte manyetik olmadığını” yazar. Bu yanlıştır. 430F güçlü şekilde ferromanyetiktir (Bs 1,56 T, Curie 671 °C) ve zaten tam da manyetik olduğu için solenoid ve röle sanayiinde kullanılır. Kükürdün manyetik etkisi, doyma indüksiyonunu bir miktar düşürmek ve kalıntıların duvar hareketini engellemesi yoluyla koersiviteyi bir miktar yükseltmektir — manyetikliği ortadan kaldırmak değil.
Isıl İşlem
ISIL İŞLEM — ŞEMATİK
DEFENCE METAL
1 · YUMUŞATMA TAVI (+A)
Adım
1 · YUMUŞATMA TAVI (+A)
Özet
İşlenebilirlik için yumuşatma. Hem ferritik hem martenzitik sürümde uygulanır.
Sıcaklık
750-850 °C. Rodacciai 750-850 °C · Lucefin 850-750 °C · DEW 750-850 °C · ABRAMS 750-850 °C. DÖRT BAĞIMSIZ KAYNAK.
Süre
Dört bağımsız kaynakta sayısal süre doğrulanamamıştır.
Soğutma
Fırında veya havada (DEW, ABRAMS). Lucefin 300 °C’ye fırında, sonra havada soğutmayı verir.
Sonuç sertlik
En çok 220 HB (DEW, Lucefin — iki bağımsız kaynak). BSSA’nın EN 10088-3 ferritik tablosunda 1.4105 için en çok 200 HB verilir.
Karbon katı çözeltiye girer, soğumada martenzite döner. FERRİTİK S43020 / 1.4105 İÇİN BU KADEME YOKTUR.
Sıcaklık
950-1070 °C. DEW 950-1070 °C · ABRAMS 950-1070 °C · Lucefin 980-1060 °C. ÜÇ BAĞIMSIZ KAYNAK SAYI VERİR; Rodacciai sıcaklık vermeden ‘havada veya yağda su verme’ yazar.
Süre
Dört bağımsız kaynakta sayısal süre doğrulanamamıştır.
Soğutma
Hava, yağ veya polimer (Lucefin); hava veya yağ (Rodacciai); hava, yağ veya basınçlı azot (ABRAMS).
Sonuç sertlik
Su verilmiş sertlik için dört bağımsız kaynakta sayı bulunamamıştır. ABRAMS teslim durumunda yaklaşık 26 HRC (255 HB) verir.
DEFENCE METAL
3 · TEMPERLEME (+QT650) — YALNIZCA 1.4104
Adım
3 · TEMPERLEME (+QT650) — YALNIZCA 1.4104
Özet
Su verilmiş yapının tokluğunu geri kazandırır. 550 °C’nin altında temperleme yapılmaz.
Sıcaklık
550-650 °C. DEW 550-650 °C · Lucefin 650-550 °C · Rodacciai 550-650 °C · ABRAMS 550-650 °C. DÖRT BAĞIMSIZ KAYNAK.
Süre
Dört bağımsız kaynakta sayısal süre doğrulanamamıştır.
Soğutma
Havada (DEW, Lucefin, ABRAMS).
Sonuç sertlik
+QT650: en az 500 MPa akma, 650-850 MPa çekme (Lucefin, Rodacciai); DEW 650-680 MPa çekme ve en az %12 uzama (≤60 mm çap) verir.
DEFENCE METAL
4 · SICAK ŞEKİLLENDİRME
Adım
4 · SICAK ŞEKİLLENDİRME
Özet
Dövme bandı.
Sıcaklık
900-1100 °C (Rodacciai). TEK KAYNAK.
Süre
Kaynak bulunamamıştır.
Soğutma
Şekillendirmeden sonra tavlama yapılır.
Sonuç sertlik
Bu kademe için şartname sertliği verilmez.
DEFENCE METAL
5 · YASAK BANT — 475 °C GEVREKLİĞİ
Adım
5 · YASAK BANT — 475 °C GEVREKLİĞİ
Özet
Bu banda ne servis sıcaklığı olarak girilir ne de bu banttan yavaş soğutulur.
Sıcaklık
Yaklaşık 400-550 °C. Aalco 400-600 °C ve 540-400 °C · worldstainless aynı iki bant · SSINA 566-399 °C · IMOA alfa-prime için 300-525 °C. DÖRT BAĞIMSIZ KAYNAK, SAYILAR BİRLEŞTİRİLMEMİŞTİR.
Süre
Uzun süreli maruz kalma gerektirir (Aalco, worldstainless).
Soğutma
Bu banttan yavaş soğutmak YASAKTIR.
Sonuç sertlik
Oda sıcaklığı tokluğu düşer. Tavlama ile geri alınabilir (Aalco, worldstainless).
DEFENCE METAL
6 · ÇÖKELME SERTLEŞME YOKTUR
Adım
6 · ÇÖKELME SERTLEŞME YOKTUR
Özet
Bu kalitede H900 / H1025 / H1075 / H1150 benzeri bir çökelme sertleştirme kademesi bulunmaz.
Sıcaklık
—
Süre
—
Soğutma
—
Sonuç sertlik
Ferritik sürümde (S43020, 1.4105) ısıl işlemle sertleşme de yoktur; mukavemet soğuk şekillendirme ile artar.
Şema şematiktir; zaman ekseni ÖLÇEKLİ DEĞİLDİR. Yayımlanmış bir TTT/CCT eğrisi kullanılmadığı için eğri çizilmemiştir. ÇÖKELME SERTLEŞME YOKTUR: H900 / H1025 benzeri bir çökelme sertleştirme kademesi bu kalitede bulunmaz. DİKKAT — BU KALİTEDE İKİ AYRI DAVRANIŞ VARDIR: ASTM 430F (UNS S43020) FERRİTİKTİR ve ısıl işlemle sertleşmez, yalnızca tavlanır. EN karşılığı olarak yazılan 1.4104 (X14CrMoS17) ise karbon tabanı %0,10 olduğu için MARTENZİTİKTİR ve su verilip temperlenebilir. Aşağıdaki 2. ve 3. kademeler YALNIZCA 1.4104 için geçerlidir; ferritik S43020 veya 1.4105 sipariş edildiyse o kademeler UYGULANMAZ. Bu kalitede ÇÖKELME SERTLEŞTİRME YOKTUR. H900, H1025, H1075, H1150 kademeleri çökelme sertleşen alaşımlara aittir. 2. ve 3. kademeler YALNIZCA EN 1.4104 (X14CrMoS17) içindir. ASTM 430F (S43020) ve EN 1.4105 ferritiktir; bu iki kalitede sertleştirme ve temperleme kademesi yoktur. Sıcak şekillendirme bandı tek kaynaktan (Rodacciai) alınmıştır ve bu kayıtla verilmiştir.
Isıl İşlem · 430F / 1.4104
DEFENCE METAL
Sertleştirilebilir mi?
ASTM 430F: HAYIR. Üretici açıkça yazar: “ısıl işlemle sertleşmez”. Mukavemet artışı yalnızca soğuk işlemeyle sağlanır. EN 1.4104: KISMEN EVET. EN 10088-3 bunu martenzitik olarak sınıflar ve +QT650 durumu tanımlar; EN ISO 7153-1 çalışma sertliği 30 HRC
Tavlama (ASTM yolu)
677–760 °C (1250–1400 °F), havada soğutma → ~170 HB. Not: ferritiklerde 540–400 °C bandından yavaş soğutmak kırılganlık üretir
Yumuşak tavlama (EN yolu)
750–850 °C, havada soğutma
Yeniden kristalleşme
710–790 °C — soğuk işleme adımları arasında
Sertleştirme (yalnızca EN 1.4104)
950–1070 °C (kaynaklar: 980–1060 / 990–1070 / 950–1070 — ayrışıyor), hava, yağ veya polimer ile su verme
Temperleme (yalnızca EN 1.4104)
550–650 °C, havada soğutma → +QT650 durumu
Sıcak şekillendirme
1100 → 800 °C (EN kartı) · bir üretici 430 ailesi için 816 °C’de ön ısıtma, ardından 1066–1149 °C verir. Dövme sıcaklığında bekletmeyin — ferritiklerde faz dönüşümü olmadığı için tane geri dönüşsüz biçimde kabalaşır
Manyetik tavlama
788–843 °C’de 2 saat, saatte 56 °C ile 427 °C’ye soğutma, kuru hidrojen veya vakumda. Bkz. Manyetik Özellikler bölümü
475 °C kırılganlığı
FERRİTİK YAPININ ANA TEHDİDİ. Kromu %12’nin üzerindeki ferritte 250–550 °C bandında, en şiddetlisi ~475 °C‘de, ferritin spinodal ayrışmasıyla demirce zengin ve kromca zengin nanofazlara bölünmesi. Sertlik yükselir; süneklik ve korozyon direnci düşer. 550 °C’de ısıl işlemle kısmen geri çevrilebilir.Bu bant hem SERVİS hem ISIL İŞLEM planlamasında yasaktır
Kaynak — KAYNAK EDİLMEZ
Bu bölüm tek cümleyle özetlenebilir: 430F kaynak edilmez. Bu bir tavsiye değil, bir sınıflandırmadır. Kaynaklar birbirini doğrular: bir kaynak “yüksek kükürt içeriği nedeniyle kaynak edilemez”, bir başkası “bu kaliteler kaynağa uygun değildir”, bir üçüncüsü “kaynak özellikleri kötüdür; genellikle kaynak için kullanılmaz”, bir dördüncüsü “zordur; nitelikli elektrot üreticilerine başvurun” yazar.
Neden Kaynak Edilmez · ve Mecbur Kalınırsa
DEFENCE METAL
Birincil sebep: SICAK ÇATLAMA
Kükürt kaynak banyosunda düşük ergime noktalı sülfür filmleri oluşturur; bu filmler katılaşan tane sınırlarını ıslatır ve dikiş, henüz katılaşırken çatlar. Bu, ön tavla veya kaynak sonrası işlemle önlenemez — malzemenin kimyasından gelir
İkincil sebep: TANE BÜYÜMESİ
Ferritik yapıda soğumada faz dönüşümü olmadığı için ITAB’daki taneler kabalaşır ve öyle kalır. Tokluk ve süneklik kalıcı olarak düşer
Üçüncü sebep: HASSASLAŞMA
Stabilize edilmemiş ferritikte ITAB’da krom karbür çökelmesi olur ve bölgesel korozyon direnci düşer. Bir kaynak, kükürtlü ferritik türev için “taneler arası korozyona dirençli değildir” der
Dördüncü sebep: MARTENZİT (yalnızca 1.4104)
Karbonu %0,17’ye çıkabilen 1.4104’te ITAB ayrıca sert ve gevrek martenzite dönüşebilir — yani ferritik sorunların üstüne martenzitik sorunlar eklenir
Mecburen onarım kaynağı
Bir kaynak “acil durumda düşük ısı girdisi ve AWS E/ER430 dolgu” önerir. Bir başka kaynak ostenitik E309 veya E308 verir — ostenitik dolgu kükürdü seyreltir ve sünek bir dikiş bırakır. Her iki durumda da dikiş, ana metalin korozyon ve manyetik özelliklerini taşımaz
Direnç kaynağı
Bir üretici, yalnızca direnç kaynağının ve kaynak sonrası ısıl işlemle birlikte uygulanabileceğini belirtir
Doğru mühendislik cevabı
Tasarımı kaynaksız kurgulayın. Vidalı bağlantı, pres geçme, kilit halkası, lehim veya yapıştırma kullanın. Kaynak gerekiyorsa malzemeyi değiştirin: kaynaklanabilir ferritik için 430 veya stabilize edilmiş türevler; manyetik ve kaynaklanabilir gerekiyorsa 405 ailesine bakın
Talaşlı İmalat — 430F’in Var Oluş Sebebi
430F bu iş için tasarlanmıştır. Standart 430 de fena işlenmez, ama 430F’in kükürtlü yapısı çubuk tornasında kesintisiz, güvenilir talaş kırma sağlar — yani otomatik makinede operatörsüz üretim mümkün olur. Ticari değeri buradadır.
Başlangıç Parametreleri · üretici 430F Solenoid Kalitesi
140–400 fpm (≈43–122 m/dak) — takım tipine ve çapına göre
Soğutma
HSS için kükürtlü-klorlu madeni yağ; karbür için ağır hizmet emülsiyonu. Bol debi önemlidir
Talaş davranışı
Kısa, kırılgan talaş. MnS kalıntıları talaş içinde kırılma düzlemi yaratır; sarma ve sıvanma riski düşüktür
Karşılaştırma dürüstlüğü: 430F mükemmel işlenir, ancak en kolay işlenen paslanmaz değildir. 416 genellikle daha kolay kabul edilir: bir kaynak 416’yı “işlenmesi en kolay kalitelerden biri” olarak tanımlar ve daha tutarlı talaş oluşumu ve daha düşük kesme direnci verdiğini söyler; 430F ise “kararlı işleme davranışı ve iyi talaş kontrolü” sunar ama karmaşık CNC işlemlerinde biraz daha az ideal olarak nitelenir. Buna karşılık 430F, 416’ya göre daha yüksek kroma sahiptir ve atmosferik korozyon direnci daha iyidir. Seçim bu takasla yapılır.
Korozyon — Kükürdün Faturası
430F’in korozyon direnci, aynı kromdaki kükürtsüz kardeşi 430‘dan DÜŞÜKTÜR ve bunun tek sebebi kükürttür. PREN değeri bir üretici tarafından 16,2–19,4 olarak verilir — bu, klorürlü ortam için düşük bir seviyedir.
Mekanizma: MnS kalıntısı nasıl çukurcuk başlatır
Paslanmaz çeliğin koruması, yüzeydeki sürekli krom-oksit filmidir. MnS kalıntısı bu filmde bir süreksizliktir: kalıntının kendisi pasifleşmez. Klorür içeren bir elektrolitle temas ettiğinde kalıntı seçici olarak çözünür ve geride mikroskobik bir çukur bırakır. Bu çukurun içi dış yüzeyden farklı bir kimyaya sahiptir: klorür derişir, pH düşer, film yeniden oluşamaz ve çukurcuk otokatalitik olarak büyümeye başlar. Sonuç şudur: 430F’in çukurcuklanma başlangıç potansiyeli, aynı kromlu kükürtsüz kaliteye göre belirgin şekilde düşüktür ve kükürt arttıkça daha da düşer. 430F’te kükürdü artırmak işlenebilirliği artırır ve korozyon direncini düşürür; bu doğrusal ve kaçınılmaz bir takastır.
430F Nerede Dayanır
DEFENCE METAL
Atmosferik ortam
İç mekân ve normal dış atmosfer — kıyı ve tuz serpintisi hariç
Tatlı su
Klorür içermeyen tatlı su
Petrol ve petrol ürünleri
Kabul edilebilir
Ev temizlik ürünleri
Bir üretici kartı listeler — klorlu ağartıcı hariç
Gıda ortamı
Kuru ve nötr gıda teması
Seyreltik nitrik asit
Oksitleyici ortam pasif filmi besler
Genel konumlandırma
430F, kuru veya hafif nemli ortamda çalışan, işlenmiş, manyetik parçalar için doğru malzemedir. Kimyasal proses malzemesi değildir
NEREDE BAŞARISIZ — Bu Tabloyu Küçültmeyin
DEFENCE METAL
Klorürler, deniz suyu, tuz serpintisi
UYGUN DEĞİLDİR. PREN 16,2–19,4 ve üstüne MnS çukurcuk çekirdekleri. Bir üretici “deniz suyu/tuza karşı savunmasız” yazar. Klorürlü servis için 316L veya dubleks kalitelere geçin
Taneler arası korozyon
DİRENÇLİ DEĞİLDİR. Stabilize edilmemiş bir ferritiktir; kaynak veya yanlış ısıl işlem sonrası krom karbür çökelmesi olur. Bir kaynak, kükürtlü ferritik türev için doğrudan “taneler arası korozyona dirençli değildir” der
Kaynaklı yapı
KAYNAK EDİLEMEZ. Bkz. Kaynak bölümü. Kaynak edilmiş bir 430F parçasında hem sıcak çatlak hem hassaslaşma hem tane büyümesi bir arada bulunur
475 °C kırılganlığı (250–550 °C)
SERVİS SINIRI BUDUR. Bu bantta uzun süre kalan ferritik parça gevrekleşir ve korozyon direnci düşer. Gerçek tasarım tavanı 250–300 °C
Soğuk şekillendirme ve soğuk kafa şişirme
UYGUN DEĞİLDİR. Bir üretici doğrudan “soğuk dövme için uygun değildir”, “soğuk şekillendirilebilirliği sınırlıdır” yazar. MnS kalıntıları enine sünekliği düşürür ve çatlak başlatır
Yüksek basınçlı gaz veya sıvı kapları
ÖNERİLMEZ. Üretici bu ifadeyi doğrudan kullanır
Sıfır altı servis
ÖNERİLMEZ. Ferritik paslanmazların sünek-gevrek geçiş sıcaklığı oda sıcaklığına yakın veya üstündedir; kükürt bunu daha da kötüleştirir
Enine yönde yük taşıma
RİSKLİ. Yayımlanan bütün mekanik değerler boyuna yöndedir; MnS kalıntıları enine sünekliği belirgin şekilde düşürür
Yüksek mukavemet gereken taşıyıcı parça
UYGUN DEĞİLDİR. ASTM yolunda sertleşmez; EN 1.4104 yolunda tavan 30 HRC‘dir. Bir kaynak doğrudan “yük taşıyan dönel bileşenler için uygun değildir” der
Cilalı dekoratif yüzey
ZAYIF. MnS kalıntıları parlatılmış yüzeyde gri noktalar olarak görünür ve zamanla lekelenir
Galvanik çift
DİKKAT. 430F, ostenitik paslanmazlara ve nikel alaşımlarına göre anodiktir; elektrolit varlığında hızlanmış korozyona uğrar
430F · 430 · 416 · 303 — Dürüst Karşılaştırma
Dört kalite de “kolay işlenen paslanmaz” başlığı altında anılır, ama dört farklı metalurjik aileden gelir ve dört farklı işi yapar. Seçimi belirleyen üç soru şudur: manyetik olmalı mı? · sertleşmeli mi? · kaynak edilecek mi?
Dört Otomat Paslanmaz · Karar Tablosu
DEFENCE METAL
AISI 430F / S43020 / 1.4104
Ferritik (EN 1.4104 martenzitik sınıflanır) · C ≤%0,12 (EN: %0,10–0,17) · Cr %16–18 · S ≥%0,15 · Mo isteğe bağlı (EN’de zorunlu). MANYETİK: evet, güçlü — Bs 1,56 T, Hc tam tavlıda 120–200 A/m · Sertleşir mi: ASTM yolunda hayır, EN yolunda ~30 HRC · Kaynak: HAYIR. Ne zaman: solenoid çekirdeği, röle armatürü, valf pimi, manyetik devre parçası, işlenmiş donanım
Ferritik · C ≤%0,12 · Cr %16–18 · S ≤%0,030 (kükürt YOK). MANYETİK: evet · Sertleşir mi: hayır · Kaynak: EVET (tane büyümesi ve kaynak sonrası tavlama kaydıyla) · Şekillendirme: EVET (derin çekme mümkün). Levha, şerit ve dikişli tüp olarak bulunur.Ne zaman: kaynak veya şekillendirme gerekiyorsa; daha iyi korozyon direnci gerekiyorsa
Ostenitik · Cr ~%17–19 · Ni ~%8–10 · S ≥%0,15. MANYETİK: HAYIR (tavlı hâlde) · Sertleşir mi: hayır (yalnızca soğuk işlemle) · Kaynak: hayır (kükürt nedeniyle) · Tokluk: çok daha yüksek, sıfır altı servise uygun · Korozyon: belirgin şekilde daha iyi. Ama nikel içerir, pahalıdır ve manyetik devre parçası OLAMAZ. Ne zaman: manyetiklik istenmiyorsa, daha iyi korozyon ve tokluk gerekiyorsa
Karar kuralı — üç soru
(1) Parça manyetik devrenin parçası mı? Evetse 430F (veya A838). Hayırsa ve manyetiklik istenmiyorsa 303. (2) Sertleşmesi gerekiyor mu? Evetse 416. (3) Kaynak edilecek mi? Evetse hiçbiri — 430 (kaynaklanabilir ferritik) veya 304 (kaynaklanabilir ostenitik) tarafına geçin
Sık Sorulan Sorular
Solenoid çekirdeği alıyorum. “430F çubuk” yazmam yeterli mi?
Hayır, yeterli değildir — ve bu, bu sayfadaki en pahalı hatadır. ASTM A582’ye uygun bir 430F çubuk, manyetik performans konusunda hiçbir şey taahhüt etmez: A582 bir işlenebilirlik ve kimya şartnamesidir, manyetik şartname değildir. Aynı kimyadaki bir çubuğun koersivitesi, tavlama durumuna göre 5,0–7,0 Oe (tavlanmamış) ile 1,5–2,5 Oe (tam tavlı) arasında değişir — yani dört kattan fazla. Bir solenoid tasarımında bu fark, çekme kuvvetini, cevap süresini ve bırakma davranışını doğrudan belirler. Doğru sipariş metni şunları içermelidir: ürün şartnamesi olarak ASTM A838 Tip 1 (veya yüksek özdirenç gerekiyorsa Tip 2 / 430FR); teslim durumu olarak tam tavlı; azami koersivite (Hc) değeri ve ölçüm yöntemi — halka (permeametre) mi koersimetre mi, çünkü A838 bu iki yöntem için farklı tavanlar verir (180–560 A/m permeametreye karşı 220–680 A/m koersimetreye göre); ve tavlama atmosferi olarak vakum veya kuru hidrojen. Ayrıca şunu unutmayın: talaşlı imalat manyetik özellikleri bozar — soğuk deformasyon koersiviteyi yükseltir. Hassas manyetik parçalarda son manyetik tavlama işlemeden SONRA yapılmalıdır.
Tedarikçim “430F = 1.4104” diyor. Sertifikayı kabul edebilir miyim?
Ne aldığınıza bağlı; ve bu eşitlik yaklaşıktır, tam değildir. Üç somut fark vardır. (1) Karbon: ASTM A582 430F için ≤%0,12, ASTM F899 430F için ≤%0,08, EN 1.4104 için %0,10–0,17. Yani %0,15 karbonlu bir döküm EN 1.4104’e uygundur ama ASTM 430F’in karbon tavanını aşar. (2) Krom: ASTM %16,00–18,00, EN %15,5–17,5 — EN bandı yarım puan aşağıdadır ve alt uçtaki bir EN dökümü ASTM bandına girmez. (3) Molibden: ASTM’de isteğe bağlı (yalnızca %0,60 tavanı), EN’de zorunlu (%0,20–0,60). Pratik sonuç: EN 1.4104 sertifikasıyla gelen bir malzeme, ASTM A582 430F şartını karşılamayabilir — özellikle karbon tarafında. Tersi de doğrudur: ASTM 430F sertifikası, EN 1.4104’ün molibden alt sınırını garanti etmez. Yapılacak iş: hangi belgeye göre alım yaptığınızı siparişe yazın ve sertifikadaki C, Cr ve Mo değerlerini kendi bandınızla karşılaştırın. Ayrıca not edin: ASTM 430F’in gerçek EN ferritik karşılığı 1.4104 değil, 1.4105 (X6CrMoS17, C <%0,08)’tir.
430F yerine 303 kullanabilir miyim? İkisi de otomat paslanmaz.
Parçanız manyetik devrenin parçası değilse çoğu zaman evet, hatta daha iyi olur; parçanız manyetikse kesinlikle hayır.303 ostenitiktir, yaklaşık %8–10 nikel içerir ve tavlı hâlde manyetik değildir. Avantajları açıktır: belirgin şekilde daha iyi genel korozyon direnci, çok daha yüksek tokluk (sıfır altı servise uygundur, 430F değildir) ve daha iyi yüzey görünümü. Dezavantajları da açıktır: nikel içerdiği için pahalıdır, ısıl işlemle sertleştirilemez, ısıl genleşme katsayısı çok daha yüksektir (~17 ×10⁻⁶ K⁻¹’e karşı 430F’in ~10 ×10⁻⁶ K⁻¹’i — ısıl çevrimli montajlarda önemli fark) ve klorürlü gerilmeli korozyon çatlamasına (SCC) açıktır, oysa ferritik 430F bu mekanizmaya karşı çok daha dirençlidir. Ama asıl ayrım manyetikliktir: solenoid çekirdeği, röle armatürü veya manyetik kutup parçası yapıyorsanız 303 fiziksel olarak işe yaramaz — manyetik akıyı taşımaz. Bu durumda alternatif 303 değil, ASTM A838 kapsamındaki bir manyetik kalitedir.
430F parçam altı ayda paslandı. Malzeme hatalı mı?
Büyük ihtimalle hayır — büyük ihtimalle malzeme yanlış seçilmiş veya yüzey yanlış bitirilmiştir. Sırayla kontrol edin. (1) Klorür var mı? Deniz kıyısı, yol tuzu, klorlu temizlik maddesi, ter veya bulaşık deterjanı — 430F’in PREN değeri 16,2–19,4 ve bu klorüre karşı düşüktür. MnS kalıntıları çukurcuk çekirdeği olarak davranır. Klorür varsa malzeme doğru seçilmemiştir. (2) Yüzey nasıl bitirildi? Talaşlı imalattan çıkan yüzeyde serbest demir bulaşması ve açıkta kalmış MnS kalıntıları vardır; pasifleştirme yapılmadıysa yüzey korunmasız demektir. Kükürtlü kalitelerde pasifleştirme dikkatli yapılmalıdır — agresif bir asit banyosu kalıntıları oyar ve yüzeyi daha da kötüleştirir. (3) Servis sıcaklığı 250 °C’yi aştı mı? 475 °C kırılganlık bandına giren ferritik yapı hem gevrekleşir hem korozyon direncini kaybeder. (4) Galvanik temas var mı? 430F, 316 veya nikel alaşımıyla temas hâlindeyse ve arada elektrolit varsa anodik taraftadır ve hızlanmış korozyona uğrar. (5) Kaynak yapıldı mı? Yapıldıysa bölge zaten hassaslaşmıştır. Çözüm sırası: klorür varsa 316L‘e geçin; klorür yoksa pasifleştirme prosedürü ekleyin; manyetiklik şart değilse 303‘ü değerlendirin; manyetiklik şartsa ve korozyon da gerekiyorsa daha yüksek kromlu manyetik özel alaşımlar araştırılmalıdır.
Yaygın Veri Sayfası Hataları ve Sipariş Tuzakları
1) “430F, yüksek kükürt nedeniyle pratikte manyetik değildir.”KESİNLİKLE YANLIŞ — ve bu, en zararlı hatadır. 430F güçlü şekilde ferromanyetiktir: doyma akı yoğunluğu 1,56 T, Curie sıcaklığı 671 °C. Zaten manyetik olduğu için solenoid ve röle sanayiinin standart malzemesidir ve ASTM A838 tam olarak bu kullanım için yazılmıştır. 2) “430F = 1.4104, tamamen aynıdır.”Yaklaşıktır. Karbon (ASTM ≤%0,12 veya ≤%0,08 iken EN %0,10–0,17), krom (%16–18 iken %15,5–17,5) ve molibden zorunluluğu farklıdır; ayrıca EN 1.4104’ü MARTENZİTİK sınıflar. ASTM 430F’in gerçek ferritik EN karşılığı 1.4105‘tir. 3) “430F sertleşmez.”Belgeye bağlı. ASTM 430F sertleşmez (üretici: “ısıl işlemle sertleşmez”). EN 1.4104 kısmen sertleşir: 950–1070 °C su verme + 550–650 °C temperleme, EN ISO 7153-1’e göre 30 HRC. 4) “430F levha sipariş ettik.”Böyle bir ürün yoktur. 1.4104 EN 10088-2 (yassı ürünler) kapsamında değildir; ASTM tarafında da yassı ürün şartnamesi yoktur. 5) “430F boru kullanacağız.”Yoktur. Kaynak edilemediği için dikişli boru zaten imkânsızdır; dikişsiz boru için de şartname bulunamamıştır. 6) “430F kaynatılabilir, sadece dikkat gerekir.”Hayır. Sıcak çatlama kükürdün doğrudan sonucudur ve ön tavla veya PWHT ile önlenemez. 7) “Sürekli servis 740 °C.”Bu bir TUFALLENME sınırıdır. Gerçek tasarım tavanı 250–300 °C‘dir ve sınırı koyan 475 °C kırılganlığıdır (250–550 °C bandı). 8) “430F, 430 ile aynı korozyon direncine sahiptir.”Değildir — daha düşüktür. Kükürt aynı kalır, MnS kalıntıları çukurcuk çekirdeği olarak davranır. PREN 16,2–19,4. 9) “430F otomat olduğu için 416’dan kolay işlenir.”Genellikle tersi. Bir kaynak 416’yı “işlenmesi en kolay kalitelerden biri” olarak tanımlar ve 430F’i karmaşık CNC işlemlerinde biraz daha az ideal bulur. 430F’in üstünlüğü işlenebilirlikte değil, KROMDA ve MANYETİK ÖZELLİKTEDİR. 10) “430F ile cıvata yapabiliriz.”Yapmayın. Üretici “soğuk dövme için uygun değildir” yazar; enine süneklik MnS kalıntıları nedeniyle düşüktür. 11) “Manyetik özellik kimyadan gelir, tavlama önemsizdir.”Tam tersi. Aynı kimyadaki çubuğun koersivitesi tavlanmamış durumda 5,0–7,0 Oe, tam tavlıda 1,5–2,5 Oe‘dir — dört kattan fazla fark. Ayrıca talaşlı imalat manyetik özellikleri bozar; hassas parçalarda son tavlama işlemeden sonra yapılmalıdır. 12) “430F ile 430FR aynı şeydir.”Değildir. 430FR silisyumu yükseltilmiş (%1,00–1,50) türevdir (ASTM A838 Tip 2); silisyum özdirenci yükseltir ve girdap akımı kaybını düşürür. Alternatif akımlı veya hızlı darbeli solenoidlerde 430FR tercih edilir. 13) “ASME onaylı 430F alabiliriz.”Alamazsınız. ASME kod kabulü yoktur; kaynak edilemez, levha ve boru formu yoktur, enine tokluk düşüktür. 14) “Yoğunluk 7,80 g/cm³.”Çelişkili. EN üretici kartları 7,70 kg/dm³, üretici solenoid kalitesi 7,62 verir (kükürt ve silisyum yoğunluğu düşürür). Ağırlık hesabında hangi kaynağı kullandığınızı belirtin.