​‌​​‌​

Invar 36 / (1.3912) / UNS K93600

​‌​​‌​

INVAR 36  ya da yaygın kullanılan diğer adıyla Nilo Alloy 36 malzeme bir nikel demir alaşımı malzemedir. Bu malzeme temel olarak yüzde 36 nikel ve yüzde 64 demir elementi içermektedir. Bu alaşımın en temel özelliği az genleşmesidir ve bu sebeple birçok ölçüm cihazında, kontrol cihazında kullanılmaktadır. Çok az genleşmesi sebebiyle havacılık gibi alanlarda sıkça kullanılmaktadır. Ayrıca çeşitli kompozit malzemelerde, referans uzunluklarında, mesure ve metre ölçüm cihazlarında, yüksek hassasiyet gerektiren parçalarda, termostat millerinde oldukça sık kullanılmaktadır. Bu malzeme aynı zamanda UNS K93600 ve UNS K93601 olarak gösterilmektedir.

İşlenebilirlik: İşlenebilirlik açısından orta düzeyde zorluk yaşanabilir. Mekanik işleme, kaynak ve soğuk şekillendirme işlemleri genellikle mümkündür, ancak özel dikkat gerektirir​‌​​‌​

1. Makine İşleme:
   • Frezeleme, torna ve matkap gibi geleneksel işleme teknikleriyle işlenebilir. Fakat, sıcaklık değişimlerinin etkilerini minimize etmek ve düzgün bir yüzey kalitesi elde etmek için uygun soğutma sıvıları kullanılması önemlidir.
   ​‌​​‌​
2. Kaynak:
   • Kaynak işlemleri yapılabilir, ancak INVAR 36, bazı zorluklar yaratabilir. Kaynak sonrası, alaşımın orijinal özelliklerinin korunması için isıl işlem gerekebilir.
   ​‌​​‌​
3. Soğuk Şekillendirme:
   • Soğuk şekillendirme uygulanabilir, ancak yüksek hassasiyet gerektiren işlemlerde dikkatli olunmalıdır.
   ​‌​​‌​
4. Sıcak Şekillendirme:
   • Sıcak işleme yapılabilir ve şekillendirilebilir, ancak bu işlem sırasında dikkatli olunması ve uygun sıcaklık kontrolü yapılması önemlidir.
   ​‌​​‌​

​‌​​‌​

Invar 36 Nedir — ve Neden “Sıfır Genleşme” Yanlış Bir Tabirdir

​‌​​‌​

Invar 36 (UNS K93600 / K93601 / K93603 · W.Nr. 1.3912 · EN adı Ni36 · FeNi36 · Çin 4J36), nominal %36 nikel – kalan demir olan ikili bir demir-nikel alaşımıdır. Kayda değer krom içermez, kayda değer molibden içermez, çökelme sertleşmesi yapmaz ve yüksek dayanım için satın alınmaz. Tek bir özellik için vardır: oda sıcaklığı civarında olağanüstü düşük ısıl genleşme. Charles Édouard Guillaume 1895’te buldu ve 1920 Nobel Fizik Ödülü’nü bu keşifle aldı.​‌​​‌​

Etkinin fiziği, alaşımın bütün sınırlarını da açıklar. Invar etkisi kendiliğinden hacim magnetostriksiyonundan doğar: ferromanyetik düzen, kafesi normal ısıl genleşmenin tersi yönde şişirir ve iki etki birbirini kabaca götürür. Bu bir manyetik olgudur. Manyetik düzen zayıfladıkça iptal bozulur; Curie sıcaklığının üstünde tamamen ortadan kalkar ve alaşım sıradan bir demir-nikel gibi genleşmeye başlar. Yani düşük genleşme bir malzeme sabiti değil, dar bir sıcaklık penceresinde geçerli bir davranıştır.

Yayımlanması gereken uyarı budur. Veri sayfalarının kapak sayfasına bastığı 1,2–1,5 × 10⁻⁶/K rakamı 20–100 °C aralığına aittir. Aynı alaşım 20–300 °C aralığında 5,5 × 10⁻⁶/K, 20–500 °C aralığında 10,1 × 10⁻⁶/K verir — yani 500 °C’de Invar 36, sıradan bir çelikten pratikte ayırt edilemez. Tek bir genleşme sayısı yayımlamak bu alaşımda ölümcül bir hatadır.​‌​​‌​

Ticari isimler — hepsi aynı alaşım değildir​‌​​‌​

Invar® ArcelorMittal/Aperam’ın tescilli markasıdır; Nilo® 36 Special Metals, Pernifer® 36 / VDM® Alloy 36 VDM Metals, Invar® M93 Aperam’ın kriyojenik kalitesidir. Çin karşılığı 4J36. Bunların hepsi Fe–%36Ni ailesindedir, ama karbon ve safsızlık tavanları fabrikadan fabrikaya değişir ve boyutsal kararlılığı yöneten şey tam olarak budur. Aperam Invar M93 gibi LNG membran kaliteleri 0,7 mm şerit olarak ayrı bir üretim ve kabul yolundan geçer; genel amaçlı Invar 36 levha ile aynı ürün değildir.

Ürün Formuna Göre Standartlar — ve 2024’te Olan Şey​‌​​‌​

Bu bölümü okumadan Invar 36 teklif vermeyin. Alaşımın ASTM dünyasındaki durumu 2024’te köklü biçimde değişti ve dağıtımcı sayfalarının büyük çoğunluğu hâlâ eski hâli yayımlıyor.​‌​​‌​

F1684’ün geri çekilmesi pratikte ne demek​‌​​‌​

Standardın geri çekilmesi alaşımın yasaklanması değildir; şartname dayanağının ortadan kalkmasıdır. Sonuçları somut: (1) “ASTM F1684’e uygundur” ibaresi artık yürürlükteki bir standarda atıf değildir — satın alma sözleşmesinde baskı yılıyla birlikte (“F1684-06(2021), geri çekilmiş baskı”) yazılmalıdır; (2) fabrikalar kendi iç şartnamelerine geçiyor ve karbon, kükürt, silisyum tavanları fabrikadan fabrikaya farklılaşıyor; (3) üçüncü taraf denetimi artık bir ASTM tablosuna değil, sipariş metnine karşı yapılır. Pratik tavsiye: sipariş teyidine kimyasal bantları, ısıl işlem rotasını ve genleşme kabul aralığını AÇIKÇA yazın. Aynı gerekçe ASTM F15 (Kovar) ve ASTM F30 (Fe-Ni sızdırmazlık alaşımları) için de geçerlidir — üçü de 2024’te birlikte geri çekildi.

Kod Kabulü ve Sıcaklık Sınırları — Burada Kodun Değil, Fiziğin Sınırı Var​‌​​‌​

Invar 36 için yayımlanmış bir ASME basınçlı kap emniyet gerilmesi tablosu doğrulanamadı. Ni-Cr-Mo korozyon alaşımlarının aksine bu alaşım ASME Bölüm VIII malzemesi olarak pazarlanmaz; azami kod sıcaklığı diye bir sayı aramayın, yoktur. Invar 36’nın gerçek kullanım sınırları metalurjiktir ve aşağıdaki tabloda toplanmıştır.

Standardı OLMAYAN Ürün Formları — Ticari Olarak En Değerli Bölüm

F1684’ün geri çekilmesinden sonra bu bölüm neredeyse alaşımın tamamını kapsıyor. Satış mühendisinin ezberlemesi gereken cümleler burada.​‌​​‌​

Kimyasal Bileşim​‌​​‌​

Invar 36 ikili bir alaşımdır: nikel ve demir. Geri kalan her şey tavanla sınırlanmış safsızlıktır — ve boyutsal kararlılığı yöneten tam olarak o safsızlıklardır.

Kimyanın satın almaya yansıyan tek cümlesi

Invar 36’da kimyanın amacı korozyon değil, boyuttur. Karbon ve arayer safsızlıkları zamanla yeniden dağılır; bu ölçülebilir bir boyut kaymasına yol açar. Yayımlanmış aralık çarpıcıdır: ticari Invar malzemeleri için yılda 1,5 ilâ 27 ppm boyut değişimi bildirilmiştir; kötü durumlar için 20–70 °C’de günde +11,0 ppm gibi değerler bile rapor edilmiştir. Aynı literatür, karbon ve safsızlıkların ultra düşük tutulması ve doğru stabilizasyon rotasıyla yılda 1 ppm’e inildiğini gösterir. Bir metroloji çerçevesi veya litografi tablası alıyorsanız, kimyasal bant kadar KARBON değerini ve stabilizasyon kayıtlarını da isteyin.​‌​​‌​

Mekanik Değerler

​‌​​‌​

​‌​​‌​

Invar 36 yumuşak bir alaşımdır ve dayanım için alınmaz. Aşağıdaki iki tabloyu karıştırmayın: birincisi tavlı hâldeki tipik değerler, ikincisi soğuk işlenmiş hâller.

Fiziksel Özellikler

Isıl İşlem ve Boyutsal Kararlılık​‌​​‌​

​‌​​‌​

Invar 36’da ısıl işlem dayanım için değil, BOYUT için yapılır. Bu alaşımda ısıl işlem bölümü, korozyon alaşımlarındaki çözelti tavı bölümünün yerine geçen kritik bölümdür.

Zamansal kararsızlık — sayılarla

Invar 36 boyutunu zamanla kendiliğinden değiştirir ve bu bir kusur değil, alaşımın doğasıdır. Yayımlanmış aralık: ticari Invar 36 malzemelerinde yılda 1,5 ilâ 27 ppm boyut değişimi; en kötü hâllerde 20–70 °C’de günde 11,0 ppm’e varan değerler bildirilmiştir. Bu değişim karbona bağlı bir olgudur. Karbon ve Mn/Si/P/S/Al safsızlıklarının her biri %0,01’in altına çekildiğinde ve yukarıdaki üç kademeli rota uygulandığında, literatür <1 × 10⁻⁶/°C genleşme ile birlikte yılda 1 ppm kararlılık bildirir. Ticari Invar 36 bu değildir. Bir metre uzunluğunda bir optik tezgâhta yılda 27 ppm, yılda 27 mikrometre demektir — çoğu hassas optik için kabul edilemez. Boyutsal kritik iş için stabilizasyon kayıtlarını ve karbon değerini sertifikada isteyin.​‌​​‌​

İkinci ve daha az bilinen etki: manyetik geçmiş. Invar ferromanyetiktir ve ~4 ppm’lik pozitif doyma magnetostriksiyonu vardır. Kuvvetli bir manyetik alandan geçmiş ya da manyetik tutucuda işlenmiş bir Invar parçası, alan kaldırıldıktan sonra ölçülebilir bir kalıcı boyut değişimi gösterebilir. Manyetik tabla, manyetik kaldırıcı ve manyetik parçacık muayenesi, boyutsal kritik Invar parçalarında kullanılmamalıdır; kullanıldıysa parça demanyetize edilip yeniden stabilize edilmelidir.

Kaynak​‌​​‌​

Invar 36 kaynaklanabilir — ama “kaynaklanabilir” burada alışılmadık bir anlam taşır. Sorun mukavemet değil, kaynak dikişinin GENLEŞMESİDİR.

Talaşlı İmalat — Invar Zor İşlenir, Bunu Baştan Söyleyin

Invar 36 kolay işlenen bir malzeme DEĞİLDİR ve bunu teklif aşamasında söylemek, teslimat aşamasında söylemekten iyidir. Alaşım östenitik paslanmaz çelik gibi şiddetle pekleşir, lifli ve yapışkan talaş üretir ve bu talaş takımın etrafına sarılarak (“birdnest”) soğutma sıvısının kesme bölgesine ulaşmasını engeller. Isı iletkenliği çeliğin beşte biri olduğu için ısı takım ucunda birikir.​‌​​‌​

En sık yapılan hata: takımın beklemesine veya yüzeye sürtmesine izin vermek. Bu, camsı, pekleşmiş bir yüzey yaratır ve o yüzeyden yeniden kesmeye başlamak çok zordur. Kesintili kesme, boşta bekleme ve art arda ince paso kesinlikle kaçınılması gereken üç şeydir.

Korozyon — Invar 36 PASLANMAZ DEĞİLDİR

Bu bölüm bu sayfadaki en çok atlanan ve en pahalıya mal olan bölümdür. Invar 36 bir korozyon alaşımı değildir. Paslanır. Adında “nikel alaşımı” geçmesi buna engel değildir.​‌​​‌​

Neden paslanır — tek cümlelik metalurji

Invar 36’da kayda değer krom yoktur (tavan ≤%0,50, çoğu fabrikada ≤%0,25, ve bu bir safsızlık tavanıdır, kasıtlı ilave değil). Pasif oksit filmi oluşturmaz. Nikel oranı %36’dır; bu, östenitik bir kafes vermeye yeter ama pasifleşme sağlamaya yetmez. Korozyon davranışı bakımından Invar 36’yı düşük alaşımlı bir çelik gibi düşünün — mekanik olarak değil, ama pas açısından.​‌​​‌​

Nerede İYİ

Kuru atmosferde, oda sıcaklığında iyidir (fabrika ifadesi). Kontrollü ortamlarda — iklimlendirilmiş metroloji laboratuvarı, kuru azot blanketi altındaki optik tezgâh, vakum altındaki uzay aracı yapısı — Invar 36 korozyon açısından sorun çıkarmaz. Kriyojenik servisde, kuru LNG ve kuru azot ortamında iyidir: sıvı hidrokarbon korozif değildir ve nem yoktur. Bir fabrika nem direncini dört kademeli göreli bir ölçekte “iyi” diye derecelendirir — ama bu göreli bir derecelendirmedir, mutlak bir dayanım beyanı değildir.​‌​​‌​

NEREDE BAŞARISIZ — yayımlanması gereken liste

1. Nemli veya ıslak atmosfer. Fabrika ifadesi açıktır: “nemli veya ıslak atmosferde korozyon PAS biçiminde ortaya çıkabilir.” Depoda yoğuşma, taşımada yağmur, atölyede terleme — hepsi yüzeyde pas verir.
2. Deniz suyu ve klorür. Hiçbir direnci yoktur. Invar 36’yı deniz suyuna, tuz püskürtmesine veya klorürlü proses sıvısına maruz bırakmayın.
3. Asitler. Krom ve molibden olmadığı için indirgeyici asitlerde de, yükseltgeyici asitlerde de korunmasızdır. Bu bir asit alaşımı değildir.
4. Parmak izi korozyonu. Hassas Invar yüzeylerinde çıplak elle temas ölçülebilir çukurcuk yaratır. El teri klorür ve organik asit içerir. Eldivensiz Invar tutulmamalıdır.
5. Kompozit kalıpları — en sık görülen ticari hasar. Otoklavda buhar, kalıp ayırıcı kimyasalları ve prepreg reçinesinden çıkan uçucular Invar yüzeyinde pas ve lekelenme üretir. Paslı bir kalıp yüzeyi doğrudan parça yüzeyine kopyalanır. Invar kompozit kalıpları kaplanmadan veya sürekli bakım altında tutulmadan uzun ömürlü olmaz.
6. Uzun süreli açık hava depolaması. Invar levha açıkta bırakılırsa haftalar içinde pas tutar. VCI (buhar fazı inhibitörlü) ambalaj, kuru depo ve koruyucu yağ filmi zorunludur.
7. Galvanik çiftler. Invar 36 paslanmaz çelik, titanyum veya karbon fiber kompozit ile ıslak bir ortamda temas ettiğinde anot olur. Kompozit kalıplarda Invar–karbon fiber galvanik çifti bilinen bir sorundur; yalıtıcı ara tabaka kullanın.​‌​​‌​

Koruma yöntemleri

Yayımlanmış ve sahada kullanılan yöntemler: elektrolitik nikel veya kimyasal nikel kaplama (en yaygın; aynı zamanda kaynak ve lehimlemeyi kolaylaştırır), krom kaplama (kalıp yüzeyleri için), boya ve reçine kaplamalar, kuru azot blanketi, VCI ambalaj. Kaplama seçerken dikkat: kaplama kalınlığı ve kaplamanın kendi genleşmesi, ince kesitli hassas parçalarda ölçülebilir bir hata kaynağıdır ve kaplama banyosundan gelen hidrojen, gerilim giderme yapılmamış parçada sorun çıkarabilir. Invar 36 için çukurcuk ve aralık korozyonu sayısal verisi (PREN, kritik çukurcuk sıcaklığı vb.) bulunamadı — bu alaşımda böyle bir sayı yayımlamayın; zaten anlamlı da değildir.​‌​​‌​

Sık Sorulan Sorular

Veri sayfanız 1,5 × 10⁻⁶/K yazıyor. Parçamız 250 °C’ye kadar çıkıyor. Sorun olur mu?​‌​​‌​

Evet, ciddi bir sorun olur — ve bu Invar 36 ile ilgili en sık yapılan tasarım hatasıdır.
O 1,5 × 10⁻⁶/K rakamı 20–100 °C aralığına ait bir ortalama değerdir. Invar’ın düşük genleşmesi manyetik bir olgudan doğar ve manyetik düzen zayıfladıkça kaybolur. Genleşme eğrisinin kırıldığı nokta — büküm noktası — 220 °C’dedir; Curie sıcaklığı ise 279 °C’dir (bazı yayıncılar bu satıra 230 °C yazar; bu büyük olasılıkla büküm noktasının yanlış etiketlenmesidir).
Sizin aralığınızda gerçek sayılar şunlar: 20–200 °C’de 2,6, 20–250 °C’de 3,5, 20–300 °C’de 5,5 × 10⁻⁶/K. Yani 250 °C’ye kadar çıkan bir parçada Invar’ın etkin genleşmesi, katalogdaki rakamın iki ilâ üç katıdır. 300 °C’de 3,7 katıdır. 500 °C’de 10,1’dir ve karbon çeliğinden (~12) pratikte ayırt edilemez.
Ne yapmalı: Sıcaklık aralığınız 200 °C’yi geçiyorsa Invar 36 yanlış alaşımdır. Cam veya seramikle eşleşme istiyorsanız alaşım 42 (büküm noktası 370 °C) ya da Kovar (büküm noktası 450 °C) doğru seçimdir. Yalnızca düşük genleşme istiyorsanız ve 200 °C üstüne çıkıyorsanız, hiçbir Fe-Ni kontrollü genleşme alaşımı size istediğinizi vermez; o zaman tasarımı genleşme telafisiyle çözmek gerekir. Bir alaşımın kataloğundaki tek sayıyı tasarım sabiti gibi kullanmak, bu ailede en pahalı hatadır.

Invar 36 kompozit kalıbı aldık, altı ayda paslandı. Malzeme hatalı mı?​‌​​‌​

Büyük olasılıkla hayır. Invar 36 paslanır; bu bir malzeme kusuru değil, alaşımın tanımıdır.
Invar 36’da kayda değer krom yoktur: tavan %0,50, çoğu fabrikada %0,25 ve bu bir safsızlık tavanıdır, kasıtlı bir ilave değil. Pasif oksit filmi oluşmaz. Fabrikaların kendi cümlesi şudur: kuru atmosferde oda sıcaklığında dayanır, nemli veya ıslak atmosferde pas biçiminde korozyon oluşabilir.
Kompozit kalıpları bu açıdan en zorlu uygulamadır: otoklav buharı, kalıp ayırıcı kimyasalları, prepreg uçucuları ve atölye nemi bir arada bulunur. Buna bir de Invar ile karbon fiber arasındaki galvanik çift eklenir — ıslak ortamda Invar anot olur ve o çözünür.
Doğru soru “malzeme hatalı mı” değil, “koruma planı neydi” olmalıdır. Çalışan yaklaşımlar: kalıp yüzeyine kimyasal nikel veya krom kaplama; her çevrimden sonra temizlik ve koruyucu film; kullanılmadığı sürelerde kuru ortam ve VCI örtü; karbon fiberle doğrudan temasın yalıtıcı bir ara tabaka ile kesilmesi; ve kalıba çıplak elle dokunulmaması (el teri klorür içerir ve Invar’da çukurcuk yapar).
Bir ek uyarı: kaplama kalınlığı ve kaplamanın kendi ısıl genleşmesi, ince kesitli hassas yüzeylerde ölçülebilir bir hata kaynağıdır. Kaplamayı kalıp toleransı hesaplanırken dikkate alın, sonradan eklenen bir düzeltme gibi değil.

Şartnamemiz “ASTM F1684’e uygun Invar 36” diyor. Ama standardın geri çekildiğini duyduk. Ne yapacağız?​‌​​‌​

Doğru duydunuz. ASTM F1684 2024’te geri çekildi ve yerine geçen bir standart yayımlanmadı. Aynı dönemde ASTM F15 (Kovar) ve ASTM F30 (Fe-Ni sızdırmazlık alaşımları) de geri çekildi — yani bütün kontrollü genleşme alaşımı ailesinin ASTM dayanağı aynı anda ortadan kalktı.
Bu alaşımın yasaklandığı anlamına gelmez. Malzeme aynı malzemedir, fabrikalar aynı fabrikalardır. Değişen şey sertifikanın neye karşı düzenlendiğidir.
Pratikte üç şey yapın. Birincisi, satın alma metninde standarda baskı yılıyla atıf yapın: “ASTM F1684-06(2021) (geri çekilmiş baskı) Tablo 1 kimyasal gerekliliklerine uygun”. Bu, denetçi için net ve savunulabilir bir referanstır. İkincisi, standardın sizin için yaptığı işi sipariş metnine taşıyın: kimyasal bantlar (özellikle karbon), ısıl işlem rotası (tavlı mı, üç kademeli stabilize mi), genleşme ölçüm aralığı ve kabul kriteri, temper, tane boyutu ve sertlik. Üçüncüsü, EN 10204 3.1 belgesi isteyin ve kritik işlerde 3.2 ile bağımsız denetim ekleyin.
Yapmamanız gereken şey, tedarikçinin “F1684’e uygundur” yazan eski bir sertifikasını sorgusuz kabul etmek ve kimyasal bantların fabrikadan fabrikaya değiştiğini gözden kaçırmaktır. Geri çekilmeden sonra bu farklar büyüme eğilimindedir, çünkü ortak bir tavan dayatan bir belge kalmamıştır.

Invar 36 mı, Kovar mı? Seramik bir pakete metal kapak lehimleyeceğiz.​‌​​‌​

Kovar. Invar 36 bu iş için yanlış alaşımdır ve sebebi tam olarak Invar’ı değerli kılan şeydir: ÇOK AZ genleşir.
Hermetik bir cam-metal veya seramik-metal birleşiminde amaç düşük genleşme değil, EŞLEŞEN genleşmedir. Alümina seramik ~6–8 × 10⁻⁶/K, borosilikat cam ~4,6–5,3 × 10⁻⁶/K genleşir. Kovar 20–300 °C’de 5,1 × 10⁻⁶/K verir ve — asıl önemli olan — eğrisinin BİÇİMİ camın eğrisine uydurulmuştur. Invar 36 ise aynı aralıkta 5,5 gibi görünse de, 20–100 °C’de yalnızca 1,5’tir; yani soğuma sırasında cam ile metal birbirinden çok farklı yollar izler ve birleşmede gerilme birikir. Sonuç camda çatlak veya kaçak.
İkinci fark yüzey kimyasıdır. Kovar, cam sızdırmazlığı için ıslak hidrojende dekarbürizasyon tavından geçirilir ve ardından denetimli bir nikel–kobalt oksit filmi oluşturulur; camın ıslattığı ve çözdüğü şey bu filmdir. Kovar’daki kobalt bu oksidin erimesini ve camda çözünmesini kolaylaştırır — Invar’da kobalt yoktur ve bu mekanizma çalışmaz.
Özet: Boyutsal kararlılık istiyorsanız (optik tezgâh, metroloji çerçevesi, kompozit kalıbı, LNG membranı) Invar 36. Cam veya seramikle hermetik sızdırmazlık istiyorsanız Kovar (borosilikat için) veya alaşım 42 (silisyum ve alümina için). Bu ikisi birbirinin yerine geçmez ve “ikisi de düşük genleşmeli Fe-Ni alaşımı” demek, farkın tamamını gizler.

Veri Sayfalarında Sık Rastlanan Hatalar — Sipariş Vermeden Önce Kontrol Edin​‌​​‌​

1. Tek bir genleşme sayısı yayımlamak — en yaygın ve en pahalı hata. “Invar 36 = 1,2 × 10⁻⁶/K” cümlesi 20–100 °C için doğrudur ve 20–300 °C’de 5,5, 20–500 °C’de 10,1 olduğunu gizler. Bu alaşımda genleşme bir tablo, bir sayı değildir.
2. Curie sıcaklığı ile büküm noktasının karıştırılması. Büküm noktası 220 °C (eğrinin kırıldığı yer), Curie sıcaklığı 279 °C (manyetik düzenin kaybolduğu yer). Bazı yayıncılar Curie satırına 230 °C yazar; bu büyük olasılıkla büküm noktasının yanlış etiketlenmesidir. Tasarım için önemli olan 220 °C’dir — genleşme oradan itibaren tırmanmaya başlar.
3. “Invar 42” ile Invar 36’nın karıştırılması. Piyasada alaşım 42 (UNS K94100 · W.Nr. 1.3917 · NILO 42) bazen “Invar 42” diye satılır. Aynı alaşım değildir: nikel %42, genleşme 30–300 °C’de 4,0–4,7 × 10⁻⁶/K, büküm noktası 370 °C. Kullanım alanı da farklıdır — o bir cam/seramik eşleşme ve bacak çerçevesi alaşımıdır, boyutsal kararlılık alaşımı değil. Sipariş ve sertifikada UNS numarasına bakın, ticari isme değil.
4. ASTM standartlarının geri çekildiğinin atlanması. F1684, F15 ve F30 üçü de 2024’te geri çekildi, yerlerine geçen yok. Hâlâ “ASTM F1684’e uygun” yazan sayfaların çoğu bunu bilmiyor. Baskı yılıyla atıf yapın.
5. UNS numarası karışıklığı. K93600 ve K93601 genel Invar 36; K93603 geri çekilmiş ASTM F1684’ün kapsadığı kalitedir; K93050 talaşlı imalatı kolaylaştırılmış kalitedir ve F1684’te yalnızca bar olarak kapsanıyordu; K93500 ise Fe–%32Ni–%5Co’dur — Invar 36 değildir. Bir fabrika “uygulamaya göre K93600–K93603” der; sertifikadaki numarayı okuyun.
6. Malzeme numarası karışıklığı. 1.3912 = Invar 36 (Ni36), 1.3917 = alaşım 42, 1.3981 = Kovar. Üçü de “düşük genleşmeli Fe-Ni” diye anılır ve üçü de bambaşka işler yapar.
7. Yoğunluk çelişkisi. Yayımlanmış değerler 8,05 · 8,11 · 8,13 g/cm³ arasında değişiyor. Bu, bir metre küp malzemede 80 kg’lık bir fark demektir. Ağırlık üzerinden fiyatlandırma yapıyorsanız hangi yoğunluğu kullandığınızı teklifte yazın.
8. Ergime noktası satır kayması. Invar 36 için 1427–1430 °C doğrudur. Bazı sayfalarda görünen 1450 °C, Kovar ve alaşım 48 değeridir.
9. Karbon tavanında ondalık hatası. Bir Avrupa fabrika sayfasında karbon ≤%0,4 görünüyor; diğer bütün kaynaklar ≤%0,10 veya daha düşük veriyor. Bu neredeyse kesinlikle bir ondalık hatasıdır ve karbon bu alaşımda boyutsal kararlılığı yöneten elementtir — sayıyı sorgulayın.
10. Isıl işlem sıcaklığında birim hatası. Yaygın olarak aynalanan bir Invar sayfasında tam tavlama “1550 °F veya 1350 °C’de 2 saat” diye yazıyor. 1350 °C ergime noktasının hemen altıdır ve açıkça °F olması gereken bir değerdir. Invar’ı 1350 °C’de tavlamayın.
11. Tavlama ile stabilizasyonun karıştırılması. 790 °C / havada soğutma bir yumuşatma tavıdır ve boyutsal kararlılık vermez. Boyutsal kararlılık 815–830 °C + SU VERME + 315 °C 1 saat + 93–100 °C 24–48 saat üç kademeli rotasından gelir. Bu iki rotayı aynı satıra yazan her veri sayfası yanıltıcıdır.
12. Invar’ın “paslanmaz” sanılması. Adında nikel geçiyor diye pas yapmayacağı varsayılıyor. Kromu yoktur (≤%0,50 safsızlık tavanı), pasif film oluşturmaz ve nemli ortamda paslanır.
13. Manyetik davranışın atlanması. Invar 36 ferromanyetiktir ve ~4 ppm doyma magnetostriksiyonu vardır. Manyetik tablada işlenmiş veya güçlü alandan geçmiş bir parça kalıcı boyut değişimi gösterebilir. Boyutsal kritik işlerde manyetik tutucu kullanmayın.
14. Kaynak dolgusunun genleşmesinin atlanması. “Invar kaynaklanabilir” cümlesi doğrudur ama eksiktir. AWS sınıfı yoktur; nikel esaslı dolgular (FM 61, FM 82, FM 92) kaynak yapar ama genleşmeleri eşleşmez. Boyutsal kritik dikişte eşleştirilmiş Fe–%36Ni dolgu kullanın ve dolgunun genleşme verisini isteyin.
15. “Sıfır genleşme” ifadesi. Hiçbir sıcaklıkta sıfır değildir. En düşük yayımlanmış ortalama −100 → 20 °C aralığında 1,3 × 10⁻⁶/K’dır. Sıfır genleşme diye bir malzeme satmayın.

​‌​​‌​

​‌​​‌​

​‌​​‌​