UNS S44004 · W.Nr. 1.4125 · X105CrMo17. MARTENZİTİK paslanmazdır: östenitleme + su verme ile martenzite döner, sonra TEMPERLENİR. ÇÖKELME SERTLEŞMEZ; H900 / H1025 gibi bir yaşlandırma kademesi YOKTUR. Ailenin ve standart paslanmazların EN YÜKSEK KARBONLU kalitesidir: C %0,95-1,20. Bu, 410’un karbon tavanının (%0,15) yaklaşık sekiz katıdır ve ulaşılan 58-62 HRC sertliğin tek sebebidir. EN 10088-3 1.4125: C %0,95-1,20 – Si en çok %1,00 – Mn en çok %1,00 – P en çok %0,040 – S en çok %0,030 – Cr %16,0-18,0 – Mo %0,40-0,80. ASTM A276 / Carpenter tip analizi: C %0,95-1,20 – Cr %16,00-18,00 – Mn en çok %1,00 – Si en çok %1,00 – Mo en çok %0,75 – P en çok %0,04 – S en çok %0,03. EN İLE ASTM ARASINDAKİ BELİRLEYİCİ FARK MOLİBDENDİR: EN 10088-3 molibden için bir TABAN şartlar (en az %0,40), ASTM yalnızca bir TAVAN verir (en çok %0,75) ve taban koymaz. Yalnızca ‘UNS S44004’ veya ‘ASTM A276 440C’ yazılarak verilen bir sipariş, molibdeni sıfıra yakın bir dökümle karşılanabilir.
Aşınma direncinin ve yüksek sertliğin birinci sırada olduğu, ortamın hafif ve parçanın kaynaksız olduğu işler için alınır: yuvarlanma elemanlı yatak bilezik ve bilyası (AMS 5880 doğrudan yatak şartnamesidir), vana yuvası ve bilyası, memeler, endüstriyel bıçak ve kesici, cerrahi alet, çakı ağzı,…
Formlar
Yuvarlak çubuk · lama · plaka. Tavlı, sertleştirilmiş veya yarı işlenmiş durumda temin edilir. Tüm formlar sipariş bazında temin edilmektedir.
Standartlar
AMS (üçü de doğrulanmış, düz S44004): 5630 (çubuk, tel, dövme ve dövme kütüğü) · 5618 (çubuk, tel ve dövme; SARF ELEKTROTLU VAKUM ERGİTME şartlı) · 5880 (çubuk, tel, dövme ve dövme kütüğü; YATAK UYGULAMALARI için). ASTM: A276 / SA-276 (çubuk ve profil). EN: 1.4125 · EN 10088-3 (çubuk, tel, profil; +A kademesi). Kaynak prosedürü: ASME Bölüm IX P-No 6 (ancak bu kalite pratikte kaynak edilmez). ÜÇ AMS NUMARASI AYNI ŞEY DEĞİLDİR: AMS 5630 genel çubuk, tel ve dövmedir; AMS 5618 AYNI kimyayı ister ama ERGİTME YOLUNU şartlar (sarf elektrotlu vakum ergitme) ve bu yüzden AMS 5630 malzemesi AMS 5618 yerine KABUL EDİLMEZ;
Artısı
STANDART PASLANMAZLAR İÇİNDE EN YÜKSEK SERTLİĞE ULAŞAN KALİTEDİR. Sayılar: su verilmiş sertlik 59-62 HRC (Lucefin 60 HRC, INTOCO 60-62 HRC, SB Specialty Metals 59 HRC);
Kaynak
PRATİKTE KAYNAK EDİLMEZ. Carpenter ‘yüksek sertlik kabiliyeti nedeniyle bu çelik nadiren kaynak edilir’ der. Zorunlu kalınırsa üç kaynağın verdiği çevrim aynıdır: yaklaşık 260 °C (500 °F) ÖN TAV yapılır ve bu sıcaklık korunur; Rolled Alloys yüksek ısı girdisiyle kaynak yapılmasını ister;
Sınırları
1) TEMPERLEME YASAK BANDI: 425-593 °C. Carpenter azami korozyon direnci için 427 °C’nin (800 °F) ÜZERİNDE temperlenmemesini ister; Abrams 425-565 °C için darbe dayanımının ve korozyon direncinin düştüğünü yazar; SB Specialty Metals 427-593 °C (800-1100 °F) bandından ‘hem tokluk hem korozyon direnci düştüğü için’ kaçınılmasını ister;
Veriler üretici veri sayfalarından derlenmiştir · sipariş öncesi güncel şartnameden teyit ediniz
Bu sayfada · tıklayın, ilgili bölüme gider
Ürün Formuna Göre StandartlarKaynak, Isıl İşlem ve Talaşlı İmalat440C Nerede KullanılırSık Sorulan Sorular
AISI 440C, yüksek karbon içeriğine sahip, martenzitik yapılı bir paslanmaz çeliktir. Martenzitik çelikler grubunun en sert üyesidir ve ısıl işlemle 60 HRC’nin üzerine çıkabilen nadir paslanmaz kalitelerden biridir.
Yüksek karbon oranı, ısıl işlem sonrasında olağanüstü sertlik ve aşınma direnci kazandırır. Krom içeriği orta seviyede korozyon direnci sağlar. Malzemenin asıl başarısı, yüzey sertliğini korurken aşındırıcı ortamlarda üstün performans göstermesidir.
Grup içindeki 420 serisiyle karşılaştırıldığında ilişki nettir: karbon arttıkça sertlik yükselir, korozyon direnci ve tokluk azalır. 440C bu ölçeğin sert ucundadır — 420C‘nin ulaşamadığı sertlik gerektiğinde tercih edilir. Kırılganlığı nedeniyle uzama değerleri düşüktür ve darbeli yüklere uygun değildir.
Bilyalı rulmanlar, vana bileşenleri, kalıp parçaları, kesici takımlar ve bıçaklar; havacılıkta aşınmaya maruz hassas mekanizma elemanları başlıca kullanım alanlarıdır. Isıl işlem görmüş ve tavlı formlarda tedarik edilebilir.
Kimyasal Bileşim · AISI 440C (1.4125)
DEFENCE METAL
C — Karbon
%0,95 – 1,20
Cr — Krom
%16,0 – 18,0
Mo — Molibden
%0,75 maks
Mn — Manganez
%1,0 maks
Si — Silisyum
%1,0 maks
Fe — Demir
Kalan
Isıl İşlem ve Mekanik Özellikler · AISI 440C
DEFENCE METAL
Östenitleme
1010 – 1065 °C
Soğutma ortamı
Hava veya yağ
Temperleme
150 – 250 °C
Sertlik
58 – 62 HRC
Çekme dayanımı (Rm)
760 – 1950 MPa (duruma göre)
Akma dayanımı (Rp0,2)
450 – 1700 MPa
Uzama
%2 – 5
Aşınma direnci
Çok yüksek
Standartlar ve Karşılıkları · AISI 440C
DEFENCE METAL
Ticari ad
AISI 440C
UNS
S44004
W.Nr (DIN/EN)
1.4125
AMS
5618 · 5630 · 5880
Temin edilebilen formlar
Yuvarlak çubuk · Lama · Levha · Sac · Boru · Dövme Tüm formlar sipariş bazlı temin edilmektedir.
AMS 5630, 5618 ve 5880 teli de kapsar. ASTM A580 (tel) ve A493 (soğuk sıkma teli) birer kaynakta geçmiştir; karta yazılmamıştır.
Dövme · dövme kütüğü
AMS 5630, 5618 ve 5880 dövme ve dövme kütüğünü kapsar. ASTM A473 (dövme) ve A314 (dövme kütüğü ve çubuğu) 2’şer kaynakta geçmiştir.
Plaka · levha
440C için dört kaynakla doğrulanmış bir levha şartnamesi bulunamamıştır. Sipariş alıcı-satıcı arasında anlaşılan bir şartnameye bağlanmalıdır.
Yatak bilyası ve bileziği
AMS 5880 doğrudan YATAK UYGULAMALARI içindir. AMS 7445 ise 440A, 440B ve 440C BİLYA şartnamesidir ve çubuk yerine geçmez.
Cerrahi alet
ASTM F899’un 440C’yi kapsadığı yalnızca 1 kaynakta (BGH) geçmiştir; 4 kaynağa ulaşılamadığı için karta yazılmamıştır.
Kaynak
BU KALİTE KAYNAK EDİLMEZ. Eşleşen dolgu metali pratik olarak yoktur. Zorunlu kalınırsa: yaklaşık 260 °C ön tav, yüksek ısı girdisi, kaynaktan hemen sonra 732-760 °C’de 6-8 saat tavlama ve fırında yavaş soğutma. Prosedür grubu: ASME Bölüm IX P-No 6.
Üç AMS numarası aynı kimyayı ister ama aynı şeyi ŞART KOŞMAZ: 5630 genel, 5618 ergitme yolunu (sarf elektrotlu vakum ergitme), 5880 yatak uygulamasını şartlar. Biri ötekinin yerine kabul edilmez. AMS 5631 ve AMS 5632 bu kaliteye AİT DEĞİLDİR; sırasıyla 440A ve 440A/440F/440FSe içindir. AMS 7445 ise bilya şartnamesidir. Dört kaynağa ulaşılamayan her numara satırın içinde kaç kaynakta geçtiğiyle birlikte yazılmıştır.
AISI 440C, %0,95–1,20 karbon ile standart paslanmaz kaliteler arasında en yüksek sertliğe ulaşabilen alaşımdır. Bu yüksek karbon, hem kalitenin gücünü hem de sınırlarını belirler: rulman ve kesici performansı buradan gelir, kaynak edilememesi ve korozyon direncinin ısıl işleme bağımlı olması da aynı sebepten kaynaklanır.
Ürün Formuna Göre Standartlar · AISI 440C (S44004 / 1.4125)
Güncel özel bir ASTM ürün standardı yoktur. ASTM A176 bu formu tarihsel olarak kapsıyordu, 2015’te geri çekildi. Bugünkü pratik: ASTM A480 / A480M genel teslim gereklilikleri + UNS analizine göre kimya
Dikişsiz / dikişli boru · tüp
Tanınmış bir ASTM boru/tüp standardı kapsamında DEĞİLDİR — A268 / A269 / A312 / A249 gibi standartlar yüksek karbonlu martenzitikleri içermez
Bağlantı parçaları
—
Kaynak teli · elektrot
440C için özel bir AWS dolgu sınıfı yoktur (ER440C diye bir sınıf yoktur)
UYARI — katalog tuzakları. (1) “ASTM A176 440C levha” ilanları güncel değildir; standart 2015’te geri çekilmiştir. (2) “ASTM 440C dikişsiz boru” teklifleri gerçek bir ASTM boru standardına değil, standart dışı özel imalata dayanır. (3) AMS 5630, AMS 5618 ve AMS 5880 birbirinin yerine geçmez: 5630 havada ergitme, 5618 vakum indüksiyon ergitme, 5880 özel olarak rulman uygulamaları içindir. (4) ASTM A895, 440C’yi kapsamaz — o bir otomat kalitesi levha/sac standardıdır.
Kimyasal bileşim (ASTM A276): C %0,95–1,20 · Cr %16,00–18,00 · Mn ≤%1,00 · Si ≤%1,00 · P ≤%0,040 · S ≤%0,030 · Mo ≤%0,75. AMS 5630 / 5618 bunu daraltır ve ekler: Mo %0,40–0,65 · Ni ≤%0,75 · Cu ≤%0,50. 440 ailesinin karbon ayrımı: 440A %0,60–0,75 · 440B %0,75–0,95 · 440C %0,95–1,20. Mekanik: tavlı durumda çekme ~758 MPa, akma ~448 MPa, uzama ~%14, sertlik ≤ 269 HBW; sertleştirilip ~300 °C’de temperlendiğinde çekme ~1965 MPa, akma ~1896 MPa, sertlik 58–60 HRC.
Kaynak, Isıl İşlem ve Talaşlı İmalat
ISIL İŞLEM — ŞEMATİK
DEFENCE METAL
1 · TAVLAMA — yumuşatma (talaşlı işlem bu durumda yapılır)
Adım
1 · TAVLAMA — yumuşatma (talaşlı işlem bu durumda yapılır)
Özet
Karbürleri küreselleştirip yapıyı işlenebilir hâle getirmek için. Bu kalitede tavlama isteğe bağlı değil, işlem sırasının zorunlu ilk adımıdır.
Sıcaklık
780-900 °C. BGH 780-840 °C · Lucefin 780-840 °C · Rolled Alloys ve Carpenter 843-871 °C · West Yorkshire Steel 840-875 °C · Abrams 850-900 °C · INTOCO tam tavlama 845-900 °C · SB Specialty Metals 899 °C. AYRICA PROSES TAVLAMASI: INTOCO 675-760 °C verir (kritik sıcaklığın altında, ara yumuşatma).
Süre
Dört bağımsız kaynakta sayısal süre doğrulanamamıştır. Kaynak adıyla: SB Specialty Metals 899 °C’de iki saat der.
Soğutma
FIRINDA ÇOK YAVAŞ SOĞUTMA ZORUNLUDUR. Carpenter ‘çok yavaş soğutulur’, Rolled Alloys ve West Yorkshire ‘fırında yavaş’, Abrams fırında 600 °C’ye sonra havada, SB Specialty Metals saatte en çok 14 °C ile 649 °C’ye sonra havada der. Hızlı soğutulursa kalite havada sertleşir ve işlenemez hâle gelir.
Sonuç sertlik
EN 10088-3 +A tavanı: en çok 285 HB (t ≤ 100 mm). AYRIŞAN KAYNAKLAR: BGH, Lucefin ve Abrams en çok 285 HB · Penn Stainless (ASTM A276 tablosu) en çok 269 HBW · Rolled Alloys yaklaşık 223 HB · SB Specialty Metals 217-255 HB · INTOCO 23-25 HRC. ORTALAMA ALINMAMIŞTIR.
DEFENCE METAL
2 · ÖN TAV — kademeli ısıtma (çatlamayı önlemek için)
Adım
2 · ÖN TAV — kademeli ısıtma (çatlamayı önlemek için)
Özet
Yüksek karbonlu bu kalitede doğrudan östenitleme sıcaklığına atmak ısıl şok çatlağı riski taşır. Üç kaynak kademeli ısıtma verir.
Sıcaklık
INTOCO 760-800 °C ön tav · New Jersey Steel Baron 760 °C’de eşitleme · SB Specialty Metals iki kademe: önce 593-677 °C, sonra 760-788 °C. Carpenter, Rolled Alloys ve West Yorkshire bu kademeyi ayrıca yazmaz.
Süre
New Jersey Steel Baron 760 °C’de 15 dakika verir. Dört bağımsız kaynakta sayısal süre doğrulanamamıştır.
Soğutma
Yok; doğrudan östenitleme sıcaklığına geçilir.
Sonuç sertlik
Bu kademenin sertlik sonucu yoktur; amacı sıcaklık dağılımını eşitlemektir.
DEFENCE METAL
3 · ÖSTENİTLEME + SU VERME (sertleştirme)
Adım
3 · ÖSTENİTLEME + SU VERME (sertleştirme)
Özet
Sertliği veren kademe. Karbonun bir bölümü katı çözeltiye girer, kalan bölüm krom karbürü olarak yapıda kalır ve aşınma direncini verir.
Sıcaklık
1010-1070 °C. Carpenter 1010-1066 °C · Rolled Alloys 1010-1066 °C · Abrams 1010-1066 °C · BGH 1010-1070 °C · West Yorkshire Steel 1010-1070 °C · INTOCO 1010-1065 °C · Penn Stainless 1010-1065 °C. AYRIŞAN KAYNAKLAR: Lucefin 1000-1050 °C · SB Specialty Metals 1010-1038 °C · New Jersey Steel Baron tek sayı olarak 1038 °C. ORTALAMA ALINMAMIŞTIR.
Süre
New Jersey Steel Baron 30 dakika, SB Specialty Metals 30-45 dakika verir. Dört bağımsız kaynakta tek bir sayısal süre doğrulanamamıştır.
Soğutma
SICAK YAĞ, HAVA veya BASINÇLI GAZ. Carpenter, Rolled Alloys, Abrams, West Yorkshire ve Penn Stainless ‘sıcak yağda su verilir veya havada soğutulur’ der; INTOCO 2-6 bar AZOT GAZI ile soğutma verir; New Jersey Steel Baron alüminyum plakalar ve basınçlı hava ile 50 °C’nin altına indirmeyi; SB Specialty Metals hava, pozitif basınçlı vakum veya kesintili yağ ile 66 °C’ye inmeyi verir. Suya verme hiçbir kaynakta önerilmemiştir.
Sonuç sertlik
SU VERİLMİŞ SERTLİK 59-62 HRC. Lucefin 60 HRC · INTOCO 60-62 HRC · SB Specialty Metals 59 HRC. Lucefin ayrıca oda sıcaklığında 654 HB ölçer.
DEFENCE METAL
4 · DERİN SOĞUTMA — KALINTI ÖSTENİTİ DÖNÜŞTÜRME (bu kaliteye özgü kademe)
Adım
4 · DERİN SOĞUTMA — KALINTI ÖSTENİTİ DÖNÜŞTÜRME (bu kaliteye özgü kademe)
Özet
Su verme sonrası yapıda kalan östeniti martenzite çevirmek için. Amacı hem sertliği yükseltmek hem BOYUT KARARLILIĞI sağlamaktır. Temperlemeden ÖNCE yapılır.
Sıcaklık
-70 ile -80 °C (INTOCO) · -73 °C, yani -100 °F (Carpenter Micro-Melt) · -74 °C, yani -100 °F (New Jersey Steel Baron, kuru buz ve gazyağı banyosu). DERİN KRİYOJENİK İŞLEM (DCT) ayrı bir uygulamadır: Abrams -196 °C’de 24 saat verir.
Süre
Carpenter Micro-Melt 1 saat · New Jersey Steel Baron kalınlığa göre 4-6 saat · Abrams (DCT) 24 saat. Üç kaynak üç farklı süre verir; ORTALAMA ALINMAMIŞTIR.
Soğutma
İşlem sonrası oda sıcaklığına ısıtılır, sonra temperlemeye geçilir (Carpenter Micro-Melt).
Sonuç sertlik
Carpenter Micro-Melt: soğutma yapılmazsa yaklaşık 60 HRC, yapılırsa yaklaşık 61-62 HRC. Abrams derin kriyojenik işlemin sertliği %7’ye kadar artırdığını bildirir. INTOCO soğutmanın gerekçesini BOYUT KARARLILIĞI olarak verir.
DEFENCE METAL
5 · TEMPERLEME — DÜŞÜK BANT (150-370 °C), kullanım durumu
Adım
5 · TEMPERLEME — DÜŞÜK BANT (150-370 °C), kullanım durumu
Özet
Bu kalitenin NORMAL kullanım durumu budur. Amaç gerilmeyi almak, sertliği bırakmamaktır. ÇİFT TEMPERLEME önerilir.
Sıcaklık
150-370 °C. Carpenter 149-177 °C (300/350 °F) en az bir saat · INTOCO azami sertlik için 165 °C, azami tokluk için 350 °C · New Jersey Steel Baron 149, 204, 260 ve 316 °C satırları · West Yorkshire Steel 150-350 °C satırları · Penn Stainless 150-370 °C · Lucefin 100-400 °C satırları.
Süre
Carpenter en az bir saat der; New Jersey Steel Baron 2 saat × 2 (ÇİFT TEMPERLEME) verir; INTOCO çift temperleme önerir. İki kaynak çift temperleme der; dört kaynağa ulaşılamamıştır.
Soğutma
Havada.
Sonuç sertlik
150-175 °C: 60 HRC (West Yorkshire, Carpenter, New Jersey Steel Baron, INTOCO, Lucefin). 200-204 °C: 59 HRC (Lucefin, New Jersey Steel Baron, West Yorkshire). 250-260 °C: 57 HRC (Lucefin, New Jersey Steel Baron, West Yorkshire). 300-316 °C: 56-57 HRC (New Jersey Steel Baron 56, West Yorkshire 56, Rolled Alloys 56, Lucefin 57). 350 °C: Lucefin 57 HRC, West Yorkshire 56 HRC, INTOCO azami tokluk için 52-54 HRC. Bu son ayrışma çelişkilere kaydedilmiştir.
DEFENCE METAL
6 · TEMPERLEME — YÜKSEK BANT: KULLANILMAZ
Adım
6 · TEMPERLEME — YÜKSEK BANT: KULLANILMAZ
Özet
Ailenin öteki kalitelerinde yasak bandın üstünde kullanılabilir bir yüksek temperleme bandı vardır. 440C’de YOKTUR.
Sıcaklık
425-593 °C bandı yasaktır (aşağıya bakınız). Bandın üzerine çıkıldığında ise sertlik çöker: Lucefin 550 °C’de 46 HRC, 600 °C’de 41 HRC ölçer. O noktada 440C seçmenin gerekçesi kalmaz.
Darbe tokluğu ve korozyon direnci düşer. Bu kalitede bandın ayırt edici özelliği şudur: SERTLİK DÜŞMEZ, HATTA ARTAR. Bu yüzden sertlik ölçümü bandın içine girilip girilmediğini göstermez.
Kaynağın adlandırmasıyla
Carpenter 440C için: azami korozyon direnci istendiğinde yaklaşık 427 °C’nin (800 °F) ÜZERİNDE temperlenmez · Abrams 440C için 425-565 °C (797-1049 °F): darbe dayanımını ve korozyon direncini düşürür · SB Specialty Metals 440C için 427-593 °C (800-1100 °F): ‘hem tokluk hem korozyon direnci düştüğü için bu bantta temperlemeden kaçınılmalıdır’ · West Yorkshire Steel 440C için: 400 °C üzerinde temperleme korozyon direncini düşürebileceği için önerilmez. Kaynakların uçları ayrıştığı için tek sayı yazılmamış, 425-593 °C zarfı kullanılmıştır; West Yorkshire’ın 400 °C sınırı bu zarfın da altına iner.
Mekanizma uyarısı
Bu, ferritik paslanmazlardaki 475 °C GEVREKLİĞİ DEĞİLDİR. Yüksek karbonlu martenzitik paslanmazlarda mekanizma temperleme gevrekliği ile birlikte tane sınırında krom karbürü çökelmesidir; çöken her karbür, matristeki serbest kromu daha da azaltır ve korozyon direncini düşürür. SAYISAL KANIT — İKİNCİL SERTLEŞME: Lucefin’in ölçümünde (1020 °C’den yağa su verilmiş, Ø16 mm) sertlik 300, 350 ve 400 °C’de 595 HB (57 HRC) iken 450 ve 500 °C’de 615 HB’ye (58 HRC) YÜKSELİR, ancak 550 °C’de 432 HB’ye (46 HRC) çöker. Bağımsız ikinci kanıt: SB Specialty Metals 316 °C’de 54 HRC, 427 °C’de 55 HRC verir — yani aynı yönde bir yükseliş. PRATİK SONUÇ: 450-500 °C’de temperlenmiş bir 440C parçası sertlik testinden GEÇER; kaybedilmiş olan tokluk ve korozyon direncidir ve bu, sertlik ölçümünde görünmez.
DEFENCE METAL
440C temperleme sıcaklığı – sertlik ilişkisi (her satırda kaynak adları verilmiştir)
Başlık
440C temperleme sıcaklığı – sertlik ilişkisi (her satırda kaynak adları verilmiştir)
Okuma
Tablo tek bir kaynağın serisi DEĞİLDİR; her satırda o sayıyı veren kaynakların adı yazılıdır ve farklı kaynakların sayıları ORTALANMAMIŞTIR. Üç şey okunur. BİRİNCİSİ: 150 °C’den 350 °C’ye kadar sertlik yalnızca 60’tan 56-57 HRC’ye iner; bu bant kalitenin kullanım bandıdır. İKİNCİSİ: 425-500 °C bandında sertlik DÜŞMEZ, 58 HRC’ye çıkar (Lucefin) — bu ikincil sertleşmedir ve bir tuzaktır, çünkü aynı bantta tokluk ve korozyon direnci düşer. ÜÇÜNCÜSÜ: 550 °C’den sonra sertlik çöker (46 HRC) ve kalitenin hiçbir üstünlüğü kalmaz. SOĞUTMA FARKI: New Jersey Steel Baron’un satırları derin soğutma UYGULANMIŞ numunelere, SB Specialty Metals’in satırları uygulanmamış numunelere aittir; SB’nin düşük bant sayıları (204 °C’de 56 HRC) bu yüzden ötekilerden düşüktür ve bu fark satır notunda belirtilmiştir.
Şema şematiktir; zaman ekseni ölçekli DEĞİLDİR. Yayımlanmış bir TTT/CCT eğrisi kullanılmadığı için eğri çizilmemiştir (BGH belgesinde 1040 °C’den sertleştirme için bir temperleme grafiği bulunduğu belirtilir; sayısal noktaları dört kaynakla doğrulanamadığı için BURAYA EĞRİ ÇİZİLMEMİŞTİR). BU ALAŞIM MARTENZİTİKTİR: su verme + temperleme ile sertleşir, ÇÖKELME SERTLEŞMEZ. H900 / H1025 / H1075 / H1150 benzeri bir YAŞLANDIRMA KADEMESİ YOKTUR. Bu kalitenin çevrimi ailenin ötekilerinden BİR KADEME FAZLADIR: su verme ile temperleme arasına DERİN SOĞUTMA girer. Bu kalitenin çevrimi ailenin ötekilerinden BİR KADEME FAZLADIR: su verme ile temperleme arasına DERİN SOĞUTMA girer. 410, 415, 416 ve 431’de böyle bir kademe yoktur. ÖN TAV KADEMESİ (760-800 °C) yalnızca bu kalitede ayrı yazılır. Sebep karbondur: doğrudan 1040 °C’ye atılan yüksek karbonlu bir parça ısıl şok çatlağı verebilir. Tavlamadaki soğutma hızı bu kalitede kritiktir. SB Specialty Metals saatte en çok 14 °C ile 649 °C’ye inmeyi şartlar; hızlı soğutulan malzeme havada sertleşir ve işlenemez. Derin soğutma ile DERİN KRİYOJENİK İŞLEM (DCT) aynı şey değildir: birincisi -70 / -80 °C’de 1-6 saat, ikincisi -196 °C’de 24 saattir. İkisi ayrı satırlarda verilmiştir. Çift temperleme iki kaynakta (INTOCO ve New Jersey Steel Baron) önerilir; dört kaynağa ulaşılamadığı için zorunlu diye yazılmamış, öneri olarak kaydedilmiştir. BGH belgesinde 1040 °C’den sertleştirme için bir temperleme grafiğinin bulunduğu belirtilmiştir; sayısal noktaları dört kaynakla doğrulanamadığı için bu diyagramda EĞRİ ÇİZİLMEMİŞTİR.
Kaynak
440C kaynak için önerilmez. Birden fazla bağımsız kaynak “nadiren kaynatılır / kaynak genel olarak önerilmez” ifadesini kullanır; sebep %0,95–1,20 karbonun soğuma sırasında ITAB’da temperlenmemiş, kırılgan martenzite dönüşmesi ve buna bağlı çatlama riskidir. Zorunlu hâllerde ~260 °C ön tav kaynak boyunca korunur ve kaynak biter bitmez 732–760 °C’de 6–8 saat tam tavlama + yavaş fırın soğutması uygulanır. Dolgu konusunda kaynaklar hemfikir değildir: bazıları daha sünek bir dikiş için E/ER309 veya 310 önerir (sertlik uyumundan feragat edilir), bazıları ise sertliği eşleştiren 420 tipi dolgu önerir (kendisi çatlamaya yatkındır). Tek bir “doğru” dolgu sunmak yanıltıcı olur — parça ve prosedüre göre karar verilmelidir.
Isıl işlem
Martenzitik sertleşme + karbür mekanizması. Östenitleme: 1010–1065 °C; ılık yağda su verme, ince kesitlerde havada. Derin dondurma (kriyojenik işlem) bu kalitede özel önem taşır: yüksek karbon nedeniyle su verme sonrası kayda değer miktarda kalıntı östenit kalır ve ulaşılabilir sertliği sınırlar. Üretici verisi −73 °C’de (−100 °F) 1 saat soğutmanın sertliği ~60 HRC’den 61–62 HRC‘ye çıkardığını gösterir. Temperleme: 150–175 °C’de 1 saat → ~60 HRC; temper sıcaklığı yükseldikçe sertlik kademeli düşer (150 °C→60, 200 °C→59, 250 °C→57, 300–350 °C→56 HRC). 400–565 °C aralığı yasaktır — bu bantta hem tokluk (temper kırılganlığı) hem korozyon direnci (tane sınırlarında yeniden krom karbür çökelmesi) düşer. Tam tavlama: 843–871 °C, çok yavaş fırın soğutması → 223–269 HBW; standart teslim durumu budur. Ara tavlama: 732–760 °C, havada soğutma.
Talaşlı imalat
Ölü yumuşak tavlı durumda işlenir — üreticiler bu noktada hemfikirdir. Talaş sert ve uzundur, talaş kırıcı/kıvırıcı gerekir. Karbür takımla HSS’e göre 2–3 kat kesme hızı ve %50–100 daha yüksek ilerleme mümkündür. Bitirme işlemeleri sertleştirmeden önce yapılır; sertleştirildikten sonra yalnızca taşlama, honlama ve EDM uygundur. Taşlamada aşırı ısınma hem sertliği hem korozyon direncini düşürür — rulman ve bıçak bitirme taşlamasında bu kritik bir noktadır.
440C Nerede Kullanılır — ve “Paslanmaz” Ne Demek?
KARŞILAŞTIRMA
Aynı standart seti: kimyasal bantlar EN 10088-3:2005 Tablo 9’dan ve ASTM şartnamelerinden; ulaşılabilir sertlik ve kaynak edilebilirlik üreticilerin kendi veri sayfalarından. Beş kalite de MARTENZİTİKTİR ve hiçbiri çökelme sertleşmez.
DEFENCE METAL
Kalite
UNS
W.-Nr.
EN adı
Karbon
Krom
Nikel
Molibden
Kükürt
Azami sertlik
Kaynak edilebilirlik
Not
AISI 410
S41000
1.4006
X12Cr13
%0,08-0,15
%11,5-13,5
en çok %0,75
—
en çok %0,030
Temperlenmiş 38-47 HRC; pratik çalışma tavanı yaklaşık 43-45 HRC
Şartlı — 177-204 °C ön tav ZORUNLU, kaynak sonrası tavlama gerekir
Ailenin referans kalitesi. Karbon tavanı %0,15.
AISI 415
S41500
1.4313
X3CrNiMo13-4
EN: en çok %0,05 · ASTM: en çok %0,05
EN: %12,0-14,0 · ASTM: %11,5-14,0
EN: %3,5-4,5 · ASTM: %3,5-5,5
EN: %0,30-0,70 · ASTM: %0,50-1,00
EN: en çok %0,015 · ASTM: en çok %0,030
+QT900: 285-346 HB, yaklaşık 30-37 HRC. AİLENİN EN DÜŞÜK ULAŞILABİLİR SERTLİĞİ.
İYİ — 100-160 °C ön tav, 580-620 °C kaynak sonrası temperleme, ER410NiMo dolgu. AİLENİN TEK GERÇEKTEN KAYNAK EDİLEBİLİR KALİTESİ.
Yumuşak martenzitik. Sertlik için değil, tokluk ve kaynak için alınır. Şartnameyle darbe tabanı olan tek kalite.
AISI 416
S41600
1.4005
X12CrS13
EN: %0,06-0,15 · ASTM: en çok %0,15
%12,0-14,0
—
en çok %0,60
%0,15-0,35 (EN 10088-3) — KASITLI OLARAK EKLENMİŞTİR
UYGUN DEĞİLDİR — kükürt MnS kalıntıları oluşturur, sıcak çatlak verir
410 + kükürt. İşlenebilirlik için korozyon direnci ve kaynak edilebilirlik feda edilmiştir.
AISI 431
S43100
1.4057
X17CrNi16-2
EN: %0,12-0,22 · ASTM: en çok %0,20
%15,0-17,0 — AİLENİN EN YÜKSEK KROMU
EN: %1,50-2,50 · ASTM: %1,25-2,50
—
en çok %0,030
Çalışma sertliği 32-47 HRC (Abrams); 204 °C temperlemede 1345 MPa çekme / 388 HB (AZoM), 200 °C’de 1580 MPa (Lucefin)
Zor — 200-300 °C ön tav ve yaklaşık 650 °C kaynak sonrası işlem gerekir; kaynak sonrası korozyon direnci düşer
Sertleşebilen martenzitikler içinde en yüksek korozyon direnci. Nikel, %16 kromda yapının ferritik olmasını önler.
AISI 440C
S44004
1.4125
X105CrMo17
%0,95-1,20 — AİLENİN EN YÜKSEK KARBONU
%16,0-18,0
—
EN: %0,40-0,80 (TABAN VAR) · ASTM: en çok %0,75 (TABAN YOK)
en çok %0,030 (EN 10088-3) / en çok %0,015 (Lucefin, Abrams)
Su verilmiş 59-62 HRC; 150-175 °C temperlenmiş 60 HRC; -73 °C soğutma ile 61-62 HRC (Carpenter). AİLENİN VE STANDART PASLANMAZLARIN EN YÜKSEĞİ.
Pratikte kaynak edilmez — 260 °C ön tav ve 732-760 °C’de 6-8 saat tavlama gerekir
Yatak ve kesici kalitesi. %1 karbon kromu karbüre bağlar; kâğıttaki %16-18 Cr’nin tamamı korozyon direncine çalışmaz.
DEFENCE METAL
Ek bilgiler
Ters ilişki
Karbon arttıkça ulaşılabilir sertlik artar, tokluk ve kaynak edilebilirlik düşer. Merdiven açıkça görülür: 415 (%0,05 C) kaynak edilir ve 30-37 HRC’de kalır; 410 (%0,15 C) şartlı kaynak edilir ve 43-45 HRC’ye çıkar; 431 (%0,12-0,22 C) zor kaynak edilir ve 47 HRC’ye çıkar; 440C (%0,95-1,20 C) kaynak edilmez ve 60 HRC’ye çıkar. 416 bu merdivenin dışındadır: karbonu 410 ile aynıdır, farkı kükürttür.
Nikelin isi
410, 416 ve 440C’de nikel yoktur; 415’te %3,5-5,5, 431’de %1,25-2,50 vardır. Nikelin bu iki kalitede iki ayrı işi vardır. 415’te karbon çok düşük olduğu halde yapının martenzite dönmesini sağlar (aksi halde ferritik kalırdı). 431’de ise %16 kromun yapıyı ferritik yapmasını önler. Aynı element, iki farklı sebeple.
Kukurdun isi
Kükürt yalnızca 416’da KASITLI olarak vardır: EN 10088-3 %0,15-0,35 bandını şartlar. Öteki dört kalitede kükürt bir KİRLİLİKTİR ve tavanlanır (en çok %0,015-0,030). Aynı element, birinde ürün özelliği, ötekilerde kusur.
Cokelme uyarisi
BEŞ KALİTENİN HİÇBİRİ ÇÖKELME SERTLEŞMEZ. H900, H1025, H1075, H1150 gibi yaşlandırma kademeleri 17-4 PH, 15-5 PH, 13-8 PH ve Custom 455 gibi ÇÖKELME SERTLEŞEN kalitelere aittir ve bu beş kalitenin hiçbirinde karşılığı yoktur. Burada kademe adları +QT650, +QT780, +QT900 veya ASTM tarafında Koşul A / T / H şeklindedir.
Karşılaştırma kimyasal bantlar için EN 10088-3 ve ASTM metinlerine, sertlik için üretici veri sayfalarına dayanır; farklı test yöntemlerinden gelen sayılar aynı satırda toplanmamıştır. 415’in ASTM ve EN bantları farklı olduğu için o satırda ikisi de ayrı ayrı yazılmıştır; aynı durum 416, 431 ve 440C’nin karbon ve molibden satırları için de geçerlidir. 440C’nin molibden satırı bu tablonun en önemli tuzağıdır: EN 1.4125 molibden için bir TABAN şartlar (%0,40), ASTM S44004 yalnızca bir TAVAN verir (%0,75). ASTM’ye göre alınan bir 440C’de molibden neredeyse sıfır olabilir. 431’in karbon satırı ikinci tuzaktır: EN 1.4057 bir karbon TABANI koyar (%0,12), ASTM S43100 koymaz (yalnızca %0,20 tavanı).
440C’nin en yanlış anlaşılan özelliği korozyon direncidir. Bu direnç alaşımın kendinden gelen bir özelliği değil, ısıl işlem durumuna bağlı bir sonuçtur:
Korozyon Direnci Mekanizması · AISI 440C
DEFENCE METAL
Tavlı durumda
Karbon kromun büyük bölümünü kaba krom karbür hâlinde bağlar; matristeki serbest krom pasif film için gereken ~%10,5 eşiğine yaklaşır veya altına iner. Tavlı 440C özellikle korozyon dirençli değildir
Sertleştirme (östenitleme)
Karbürleri yeniden çözer ve kromu matrise geri kazandırır
Düşük temper (≤ ~400 °C)
Kromu matriste tutar — korozyon direnci burada en yüksektir
400–565 °C temper
Tane sınırlarında karbür yeniden çökelir; hem tokluk hem korozyon direnci düşer
Pasivasyon + parlatma
Tam performans için gereklidir: temiz, tufalsiz, tercihen parlatılmış yüzey
Klorür / tuz püskürtme
Sınırlıdır. En iyi koşulda (sertleştirilmiş + düşük temperli + pasive edilmiş) direnç “birçok ortamda 304’e yaklaşır” olarak tanımlanır
Seçim Rehberi · 440C ve Komşuları
DEFENCE METAL
440A / 440B
C %0,60–0,75 / %0,75–0,95. Daha düşük sertlik ve aşınma direnci, biraz daha iyi tokluk
Çökelme sertleşmeli; sertlik tavanı çok daha düşük ama tokluk, kaynak kabiliyeti ve korozyon direnci daha iyi
52100 rulman çeliği
Paslanmaz değildir (pasivasyon için yeterli krom yoktur). Daha ucuz; korozyon koruması yok. Yayımlanmış yorulma araştırmaları 440C rulmanlarının yorulma ömründe 52100’e göre yaklaşık iki kat daha iyi sonuç verdiğini bildirir
Tipik uygulamalar
Rulman bilyaları ve bilezikleri, vana yatakları, bıçak ağzı, cerrahi alet, nozul, pompa parçaları, burçlar
Kullanım sıcaklığı
~400–425 °C üzerinde önerilmez — sınır, oksidasyon değil temper kırılganlığı/korozyon kaybıdır
Sık Sorulan Sorular
440C’de ulaşılabilecek maksimum sertlik nedir ve nasıl elde edilir?
440C su verilmiş hâlde yaklaşık 60 HRC’ye, ek bir kriyojenik (derin dondurma) adımıyla 61–62 HRC‘ye çıkar. Maksimum sertlik için sıra şudur: 1010–1065 °C’de östenitleme, ılık yağda (ince kesitlerde havada) su verme, hemen ardından −73 °C’de 1 saat soğuk/kriyojenik işlem (kalıntı östeniti martenzite dönüştürmek için) ve son olarak 150–175 °C’de en az bir saat düşük sıcaklık temperi. 400–565 °C bandında temperlemeyin — bu bant sertliği çok düşürmese bile ikincil kırılganlık yaratır, tokluğu ve korozyon direncini birlikte aşağı çeker. Havacılık ve medikal rulman üreticilerinin tepe sertlik için izlediği yol, rulman kalitesi malzeme (AMS 5880 veya vakumda ergitilmiş AMS 5618) + kriyojenik işlem kombinasyonudur.
Tavlı 440C çubuk korozyona dayanıklı mı, yoksa önce sertleştirmem mi gerekir?
Tavlı 440C yalnızca hafif korozyon direnci gösterir — 304/316’nın belirgin şekilde altında ve kendi sertleştirilmiş hâlinden de düşüktür. Sebep şudur: %0,95–1,20 karbon, tavlı mikroyapıda kromun büyük bölümünü kaba krom karbür olarak bağlar ve matriste pasif film oluşturacak serbest krom azalır. Tam korozyon performansı için üç şey gerekir: östenitleme (karbürleri çözer, kromu matrise geri kazandırır), düşük sıcaklıkta temperleme (~400 °C altı, kromu matriste tutar) ve temiz, tufalsiz yüzeyin pasivasyonu. Uygulamanız serviste korozyon direnci gerektiriyorsa tavlı çubuk değil, sertleştirilmiş-temperlenmiş ve pasive edilmiş 440C isteyin; ayrıca sonradan ~400 °C üzerinde herhangi bir ısıl maruziyetten kaçının — karbürler yeniden çökelir ve kazanım geri gider.
“Rulman kalitesi” 440C ile standart 440C arasındaki fark nedir, farkı ödemeye değer mi?
Standart 440C çubuk genellikle ASTM A276 / A314 / A473 ve AMS 5630 (havada ergitme) şartlarına göre tedarik edilir. Rulman kalitesi ise özel olarak AMS 5880 (“for bearing applications”) veya vakum indüksiyonla ergitilmiş AMS 5618 şartnamesine göre üretilir; havacılık ve medikal minyatür rulmanlarda ayrıca toz metalurjisiyle yeniden ergitilmiş türevler kullanılır. Ödenen fark daha temiz çelik satın alır: daha az ve daha küçük metalik olmayan kalıntı, daha az karbür segregasyonu. Bu doğrudan yuvarlanma temas yorulma ömrünü iyileştirir ve ısıl işlem (kriyojenik adım dâhil) sonrası sertliği daha tutarlı kılar. Kritik olmayan aşınma parçalarında (vana yatağı, burç, genel takım) standart AMS 5630 / A276 malzeme yeterli ve belirgin şekilde daha ucuzdur; yuvarlanma elemanlı rulmanlarda — özellikle havacılık, medikal ve yüksek güvenilirlik gerektiren serviste — AMS 5880 veya vakum/TM malzeme isteyin.
MUKAVEMET DEĞERLERİ
DEFENCE METAL
Koşul
Sertlik
Akma MPa
Çekme MPa
Uzama
EN 10088-3 · 1.4125 · +A (tavlı çubuk, t ≤ 100 mm)
—
—
—
—
ASTM A276 · 440C · tavlı
—
448
758
%14
Sertleştirilmiş + 204 °C temperlenmiş
59 HRC
1900
2030
%4
Su verilmiş (temperlenmemiş)
59-62 HRC
—
—
—
Sertleştirilmiş + 150 °C temperlenmiş
60 HRC
—
—
—
Sertleştirilmiş + derin soğutulmuş (-73 °C, 1 saat) + temperlenmiş
61-62 HRC
—
—
—
Sertleştirilmiş + 350 °C temperlenmiş (azami tokluk)
Sertleştirilmiş + 450-500 °C temperlenmiş (YASAK BANT)
58 HRC
—
—
—
Sertleştirilmiş + 550 °C temperlenmiş
46 HRC
—
—
—
Sertleştirilmiş + 600 °C temperlenmiş
41 HRC
—
—
—
ŞARTNAME SINIRI ile ÜRETİCİ ÖLÇÜMÜ ayrı satırlarda verilmiştir; karıştırılmamalıdır. 440C için ASTM tarafında DARBE ŞARTI YOKTUR. Bu, kalitenin tokluğunun düşük olmasının şartnameye yansımış hâlidir; tabloya darbe sütunu bilerek konmamıştır. 204 °C temperlenmiş durumda uzama %4’tür (Penn Stainless). Bu, 415’in şartname tabanının (%15) dörtte birinden azdır ve kalitenin nerede kullanılmayacağını gösterir. Tavlı sertlik tavanı kaynaklara göre 217 HB ile 285 HB arasında değişir; EN 10088-3 ve ASTM A276 tavanları da (285 HB ve 269 HBW) aynı değildir. Bu ayrışma çelişkilere kaydedilmiştir. 450-500 °C satırı bir ÖNERİ DEĞİLDİR; yasak bandın içinde sertliğin arttığını göstermek için konmuştur.
→ AISI 440C stok durumu, ölçü ve AMS 5618 / AMS 5630 sertifikalı tedarik için bizimle iletişime geçin.
