AISI 303 / (1.4305)

​‌​​‌​

AISI 303 / (1.4305) / UNS S30300 / AMS 5635 / AMS 5638

AISI 303
UNS S30300 · W.Nr. 1.4305 · X8CrNiS18-9 · BS 303S31 / EN 58M · %17,0-19,0 Cr – %8,0-10,0 Ni – S en az %0,15 (ASTM A582) veya %0,15-0,35 (EN 1.4305) – C ≤ %0,15 (ASTM A582) veya ≤ %0,10 (EN 1.4305) – Mo ≤ %0,60 (isteğe bağlı) – kalan Fe. Kükürtlü OTOMAT (serbest işlenir) ostenitik paslanmaz çeliktir: ÇÖKELME SERTLEŞMEZ, ısıl işlemle sertleştirilemez; mukavemet yalnızca SOĞUK İŞLEMLE artar. Selenyumlu kardeş kalitesi 303Se = UNS S30323’tür ve AYRI bir malzemedir.​‌​​‌​

Karıştırılmaması gerekenler

AISI 304

Ne için
Otomat tezgâhında yüksek adetli talaşlı imalat için alınır: burç, mil, rakor, kaplin, vana ve bağlantı elemanı gibi maliyeti işleme süresinin belirlediği, ortamın kuru veya hafif korozif olduğu parçalar. Seçim ölçütü korozyon direnci değil işlenebilirliktir;
Formlar
Yuvarlak çubuk · Lama · Levha · Sac · Boru · Dövme. Tüm formlar sipariş bazlı temin edilir. UYARI: 303’ün şartname zemini ÇUBUK ve DÖVME STOĞUDUR (ASTM A582, A484, A314). ISSF/worldstainless ve AZoM, 303’ün yassı mamul olarak üretilmediğini ve mekanik özelliklerinin uzun mamul (çubuk) için ASTM A582’de verildiğini yazar; levha, sac ve boru için 303’e ait yürürlükteki bir ASTM ürün şartnamesi dört kaynakla doğrulanamamıştır.
Standartlar
AMS 5640 (çubuk, tel, mekanik boru ve dövme; Tip 1 = S30300 kükürtlü 303, Tip 2 = S30323 selenyumlu 303Se) · AMS 5738 (303Se, Kondisyon B yüksek çekme). ASTM: A582 / A582M (Serbest İşlenir Paslanmaz Çelik Çubuklar — 303’ün ASIL şartnamesi, Kondisyon A) · A484 (çubuk, kütük ve dövmeler için genel şartlar) · A314 (dövme için kütük ve çubuk) · A320 Gr B8F (bağlantı elemanı). EN: 10088-3 (1.4305).
1) 303 ASTM A276’NIN KAPSAMI DIŞINDADIR. ASTM’in A276/A276M kapsam metni Not 2’de serbest işlenir paslanmaz çubukların A582/A582M’e ait olduğunu açıkça söyler; Ferrobend ve Boltport’un A276 kalite tablolarında da S30300 ve S30323 yoktur.
Artısı
İşlenebilirlik. AZoM 303’ü ‘ostenitik paslanmazlar içinde işlenebilirlikte optimum’ diye tanımlar ve oranı serbest işlenir referans çelik B1212’nin yaklaşık %78’i olarak verir; MW Alloys aynı büyüklüğü 1215 referansına göre %85 verir.
Kaynak
KAYNAK EDİLMEZ — bu, kalitenin tanımlı sınırıdır. Sandmeyer ‘kaynak gerektiren uygulamalar için önerilmez’ der; ISSF/worldstainless ve AZoM ‘genellikle önerilmez’ der; thyssenkrupp ‘kükürt ilavesi kötü kaynak kabiliyetine yol açar’ der;
Sınırları
1) KAYNAK EDİLMEZ (yukarıda beş kaynakla). Kaynaklı yapı gerekiyorsa 303 değil 304/316 seçilir; tek tek parçalarda bile kaynak dikişi varsa bu kalite şartnameden çıkarılmalıdır. 2) KOROZYON DİRENCİ 304’TEN DÜŞÜKTÜR. Sebep kükürttür: MnS kalıntıları pasif tabakada çukurcuk başlangıç noktası olur.
Veriler üretici veri sayfalarından derlenmiştir · sipariş öncesi güncel şartnameden teyit ediniz

Bu sayfada · tıklayın, ilgili bölüme gider
AISI 303 NedirÜrün Formuna Göre StandartlarASME ve Basınç Kodu DurumuStandardı OLMAYAN Ürün FormlarıKimyasal BileşimMekanik DeğerlerFiziksel ÖzelliklerIsıl İşlem ve Isıl KararlılıkKaynakTalaşlı İmalatKorozyonDürüst KarşılaştırmaSık Sorulan Sorular



KOROZYON DAYANIMI: Aısı 303 malzemenin korozyona dayanımı, 304 paslanmaza göre biraz daha düşüktür. Daha sert koşullarda 304 veya 316 kalite paslanmaz tercih edilmelidir. 303 kalite deniz veya benzeri ortamlara maruz bırakılmamalıdır. 303 kalite, diğer yaygın östenitik paslanmaz çelikler gibi, yaklaşık 60 ° C’nin üzerindeki ortamlarda klorür içeren stres korozyon çatlamasına maruz kalır.​‌​​‌​

ISI DAYANIMI: 303, aralıklı 760°C’ye çıkan, sürekli olarak 870°C ısı olan ortamlarda iyi oksidasyon dayanımına sahiptir. Ancak 425-860°C sıcaklık ortamında karbür çökelmesi oluşur.

KAYNAK YAPILABİLİRLİK: Kaynak kabiliyeti zayıftır, dolayısıyla kaynak işlemi genel olarak tavsiye edilmez. Ancak uygulanması gerekiyorsa 308L veya 309 kalite elektrod kullanılması tavsiye edilir. Kaynak ertesi maximum korozyon için mutlaka tavlanmalıdır.​‌​​‌​

İŞLENEBİLİRLİK: Östenitikler içerisinde en iyi işlenebilirlik özelliğine sahip kalitedir. İşlenebilirlik kabiliyeti %78’lerdedir ve paslanmaz çeliğin otomatı olarak adlandırılır. Sülfür(S) eklentisi işlenebilirliğini arttırsa da, korozyon dayanımını düşürür(304’e göre düşüktür) ve şekillendirilme kabiliyetini zayıflatır, özellikle dik bükümlere uygun değildir.

ISIL İŞLEM:​‌​​‌​

AISI 303 çeliği, martensitik paslanmaz çelikler gibi ısıl işleme tabi tutulduğunda sertleşme ve kırılganlık riski göstermez. Bu çelik, genellikle ısıl işlem gerektirmez çünkü içeriğindeki sülfür nedeniyle zaten iyi işlenebilirlik gösterir ve martensitik özellikler göstermez.

Ancak, bazı durumlarda 303 çeliği ile daha yüksek sertlik ve dayanıklılık elde etmek amacıyla ısıl işlem uygulanabilir.​‌​​‌​

  • Çözünme Isıl İşlemi: 1010-1120°C (1850-2050°F)
  • Yaşlandırma (Aging): Bu çelik genellikle yaşlandırmaya tabi tutulmaz, ancak gerekli olduğunda 500-700°C (930-1300°F) aralığında yaşlandırma yapılabilir.​‌​​‌​
  • Stress Relieving: 250-370°C (480-700°F)

KULLANIM ALANLARI: Özelikle civata yapımında, paslanmaz vida üretiminde , paslanmaz çelik somun yapımında, seri üretim olacak paslanmaz çelik şaftlarda, gıda sektöründe, seri üretim gereken paslanmaz millerinde, otomotiv dişlilerde ve bağlantı elemanlarında, elektronik ünitelerde ve bazı özel dekorasyon ürünlerinde kısacası paslanmaz çelik ve seri imalatın gerektiği her yerde 303 yani 1.4305 paslanmaz çelik sıklıkla kullanılmaktadır.​‌​​‌​

Kimyasal Özellikler Min.Max.Mekanik ÖzelliklerDeğer
C​‌​​‌​-0.15​‌​​‌​Density (kg/m3)​‌​​‌​8027
Mn​‌​​‌​-2.00​‌​​‌​Elastic Modulus (GPa)​‌​​‌​193
Si​‌​​‌​-1.00​‌​​‌​Mean Coefficient of Thermal Expansion (μm/m/°C)​‌​​‌​17.3
P​‌​​‌​-0.20​‌​​‌​Thermal Conductivity (W/m.K)​‌​​‌​17.8
S​‌​​‌​0.15-​‌​​‌​0-538°C​‌​​‌​18.4
Cr​‌​​‌​17.019.0​‌​​‌​at 100°C​‌​​‌​16.3
Mo​‌​​‌​--​‌​​‌​at 500°C​‌​​‌​21.5
Ni​‌​​‌​8.010.0​‌​​‌​Specific Heat 0-100°C (J/kg.K)​‌​​‌​500
Se​‌​​‌​--​‌​​‌​Electirical Resistivity (NΩ.M)​‌​​‌​720
​‌​​‌​​‌​​‌​Brinell (Hb)​‌​​‌​262 max
STANDARTLAR: 
  • AISI303​‌​​‌​
  • EN 1.4305
  • DIN X8CrNiS18-9​‌​​‌​
  • UNS S30300
  • ASTM A484​‌​​‌​
  • ASME SA-484
  • ASTM A582​‌​​‌​
  • ASME SA-582
  • AMS 5635 303Pb Bar / Dövme​‌​​‌​
  • AMS 5638

​‌​​‌​

Benzer ürünler

AISI 304  ·  AISI 304L  ·  AISI 310  ·  AISI 314  ·  Östenitik çelikler →​‌​​‌​

​‌​​‌​

Standartlar ve Karşılıkları · AISI 303

Ticari ad​‌​​‌​AISI 303
UNS​‌​​‌​S30300
W.Nr (DIN/EN)​‌​​‌​1.4305
AMS​‌​​‌​5635 · 5638
ASTM​‌​​‌​A484 · A582
Temin edilebilen formlar​‌​​‌​Yuvarlak çubuk · Lama · Levha · Sac · Boru · Dövme
Tüm formlar sipariş bazlı temin edilmektedir.

​‌​​‌​

AISI 303 Nedir — Kükürtle Satın Alınan İşlenebilirlik ve Bedeli​‌​​‌​

303 · 904L · NITRONIC 50 — 304 VE 316 ILE KARŞILAŞTIRMA
ÖLÇÜT: (A) MUKAVEMET — ASTM A479 / A479M tavlı çubuk ŞARTNAME MİNİMUMLARI, TEK VE AYNI TABLODAN, oda sıcaklığı. (B) KOROZYON DİRENCİ — aynı şartnamelerin bileşim tablolarından alınan Cr, Mo, N ve Cu içerikleri ile YAYIMLANMIŞ PREN değerleri (formül: PREN = %Cr + 3,3×%Mo + 16×%N, NeoNickel). (C) tek bir laboratuvarın aynı deneyle ölçtüğü kritik aralık korozyonu sıcaklığı. BLOKLAR BİRBİRİYLE TOPLANMAZ VE AYNI EKSENE KONMAZ. Farklı şartnameler aynı satırda kıyaslanmamıştır.
A · MUKAVEMET — ASTM A479/A479M tavlı çubuk minimumları (AYNI TABLO, Boltport)
ASTM A479 / A479M, tavlı kondisyon, oda sıcaklığı. Değerler ŞARTNAME MİNİMUMUDUR, tipik değer değildir.
​‌​​‌​

ÖlçütAISI 304AISI 316AISI 904LNitronic 50AISI 303Fark
Çekme dayanımı minimumu (MPa)515​‌​​‌​515490​‌​​‌​690A479 KAPSAMINDA DEĞİL​‌​​‌​Nitronic 50, 304 ve 316’nın 1,34 katı. 904L bu tabloda EN DÜŞÜK çekmeye sahiptir.
Akma dayanımı minimumu %0,2 (MPa)​‌​​‌​205205​‌​​‌​220380​‌​​‌​A479 KAPSAMINDA DEĞİLNitronic 50, 304 ve 316’nın 1,85 katı — azotla mukavemetlendirme buradan okunur. 904L 304’ün 15 MPa üstünde.​‌​​‌​
Uzama minimumu%30​‌​​‌​%30%35​‌​​‌​%35A479 KAPSAMINDA DEĞİL​‌​​‌​904L ve Nitronic 50, 304/316’dan DAHA SÜNEKTİR; mukavemet kazancı süneklik karşılığında alınmamıştır.
Kesit daralması minimumu​‌​​‌​%40%40​‌​​‌​verilmemiş%55​‌​​‌​A479 KAPSAMINDA DEĞİLNitronic 50 lehine 15 puan.​‌​​‌​
Sertlik tavanıverilmemiş​‌​​‌​verilmemişverilmemiş​‌​​‌​293 HBW maks.ASTM A582 Kondisyon A: 262 HBW maks.​‌​​‌​303’ün tek sayısal şartname şartı bu sertlik tavanıdır; çekme/akma minimumu A582’de yoktur.
B · KOROZYON DİRENCİ — bileşim (ASTM şartname tabloları) ve YAYIMLANMIŞ PREN değerleri
Bileşim değerleri ASTM A240 (304, 316, N08904), ASTM A479/A276 (S20910) ve ASTM A582 (S30300) tablolarından alınmıştır. PREN değerleri HESAPLANMAMIŞ, yayımlanmış oldukları yerden KAYNAK ADIYLA aktarılmıştır.
​‌​​‌​

ÖlçütAISI 304AISI 316AISI 904LNitronic 50AISI 303Fark
Krom (Cr)%17,5-19,5​‌​​‌​%16,0-18,0%19,0-23,0​‌​​‌​%20,5-23,5%17,0-19,0​‌​​‌​Nitronic 50 ve 904L en yüksek krom bandına sahiptir.
Molibden (Mo)​‌​​‌​yok%2,00-3,00​‌​​‌​%4,00-5,00%1,50-3,00​‌​​‌​yok (isteğe bağlı ≤%0,60)904L’in molibdeni 316’nın yaklaşık iki katıdır; çukurlaşma direncinin ana kaynağı budur.​‌​​‌​
Azot (N)≤%0,10​‌​​‌​≤%0,10≤%0,10​‌​​‌​%0,20-0,40belirtilmemiş​‌​​‌​Nitronic 50’de azot HEM mukavemeti HEM çukurlaşma direncini yükseltir; diğerlerinde azot bir tavandır, kasıtlı ilave değildir.
Bakır (Cu)​‌​​‌​belirtilmemişbelirtilmemiş​‌​​‌​%1,00-2,00belirtilmemiş​‌​​‌​≤%1,00 (AMS 5640)Bakır yalnızca 904L’de kasıtlı ilavedir ve indirgeyici asit (sülfürik, fosforik) direncinin sebebidir.​‌​​‌​
Kükürt (S)≤%0,030​‌​​‌​≤%0,030≤%0,035​‌​​‌​≤%0,030EN AZ %0,15 (ASTM A582)​‌​​‌​303’ün kükürdü diğerlerinin TAVANININ BEŞ KATINDAN fazladır — hem işlenebilirliğin hem korozyon zafiyetinin sebebi budur.
Yayımlanmış PREN değeri​‌​​‌​19 (Langley Alloys)25 (Langley Alloys, 316L için)​‌​​‌​35 (ISSF/worldstainless)yayımlanmış tek değer bulunamadı​‌​​‌​yayımlanmış tek değer bulunamadıPREN değerleri ayrı kuruluşlarca yayımlanmıştır ve aynı tabloda ölçülmemiştir; sıralama için kullanılır, hesap için kullanılmaz. HESAPLAMA YAPILMAMIŞTIR.​‌​​‌​
C · ARALIK KOROZYONU — TEK LABORATUVAR, TEK DENEY (Sandmeyer Steel)
%10 ferrik klorür çözeltisinde kritik aralık korozyonu sıcaklığı. TEK bir kuruluşun tablosudur; bu yüzden ayrı bir ‘korozyon’ diyagramı yapılmamış, karşılaştırmanın içinde kaynak adıyla verilmiştir. Nitronic 50 ve 303 bu tabloda YOKTUR.

ÖlçütAISI 304AISI 316AISI 904LNitronic 50AISI 303Fark
Kritik aralık korozyonu sıcaklığı, %10 FeCl3​‌​​‌​tabloda yok-2 °C (316L)​‌​​‌​20 °Ctabloda yok​‌​​‌​tabloda yokAynı deneyde 904L, 316L’nin 22 °C üzerindedir. Karşılaştırma için 317L 2 °C, 6Mo (N08367) 35 °C verilmiştir.​‌​​‌​
D · KULLANIM SINIFI — sayısal değil, nitel ayrım
Bu blok bir laboratuvar tablosu değildir; üretici teknik bültenlerinin ortak ifadesidir.

ÖlçütAISI 304AISI 316AISI 904LNitronic 50AISI 303Fark
Kaynak edilebilir mi?​‌​​‌​EvetEvet​‌​​‌​Evet (ön tav yok, kaynak sonrası işlem genellikle gereksiz)Evet​‌​​‌​HAYIR — önerilmez303 bu beşli içinde kaynak edilmeyen TEK kalitedir.​‌​​‌​
Deniz suyu / klorürlü ortamUygun değil​‌​​‌​Ilık deniz suyunda sınırlıUygun (ISSF: PREN 35 ılık deniz suyuna iyi direnç gösterir)​‌​​‌​Uygun (Rolled Alloys: deniz suyu uygulamaları, 317L’den iyi direnç)Uygun değil — çukurlaşma​‌​​‌​904L ve Nitronic 50 deniz suyu sınıfındadır; 303 ve 304 değildir.
Mukavemet nasıl artar?​‌​​‌​Soğuk işlemSoğuk işlem​‌​​‌​Soğuk işlemAzot + soğuk/ılık işlem​‌​​‌​Soğuk işlemBEŞİ DE OSTENİTİKTİR VE HİÇBİRİ ÇÖKELME SERTLEŞMEZ. Hiçbirinde yaşlandırma kademesi yoktur.​‌​​‌​

Ek bilgiler
Karşılaştırılan​‌​​‌​AISI 303 (S30300 · 1.4305) — AISI 904L (N08904 · 1.4539) — Nitronic 50 (S20910 · XM-19) — AISI 304 (S30400 · 1.4301) — AISI 316 (S31600 · 1.4401)
KURAL: her blok TEK BİR KAYNAK TABLOSUNDAN okunur. 303 A BLOĞUNDA YOKTUR çünkü ASTM A479 bir basınçlı kap çubuk şartnamesidir ve serbest işlenir kaliteleri kapsamaz; 303’ün zemini A582’dir ve A582 çekme/akma minimumu değil sertlik tavanı verir. Bu, 303 aleyhine bir ölçüm değil, 303’ün BAŞKA BİR SINIFTA olduğunun göstergesidir. Her blok tek bir kaynak tablosundan okunur; bloklar toplanmaz. 303, ASTM A479 kapsamında olmadığı için mukavemet bloğunda yer almaz. PREN değerleri hesaplanmamış, yayımlandıkları yerden kaynak adıyla aktarılmıştır. Aralık korozyonu bloğu tek bir kuruluşun tablosudur ve ayrı bir korozyon diyagramı yapılmamıştır.

​‌​​‌​

AISI 303 (UNS S30300 / W.Nr. 1.4305 / EN adı X8CrNiS18-9), 18-8 ostenitik paslanmaz ailesinin otomat (free-machining) türevidir. Temel kimya 304 ile aynı mantıktadır — nominal %17–19 Cr, %8–10 Ni — ama tek bir bilinçli ilave her şeyi değiştirir: kükürt, ASTM tarafından %0,15 ASGARİ olarak dayatılır. Bu bir safsızlık değil, şartnameye yazılmış bir tasarım kararıdır. Çeliğin içinde binlerce manganez sülfür (MnS) kapanımı oluşturur; bu kapanımlar talaşı kırar, takım-talaş ara yüzünde yağlayıcı gibi davranır ve kesme kuvvetini düşürür.

Ve tam olarak aynı kapanımlar, pasif filmin içinde binlerce hazır çukurcuk çekirdeğidir. 303’ün bütün hikâyesi tek cümlede toplanır: bir imalat alaşımıdır, bir korozyon alaşımı değildir. 303’ü 304’ün “daha kolay işlenen versiyonu” diye satmak, dürüst olmayan tek satışlık bir kazançtır; alan taraf bunu ya montajda (kaynak edilemiyor) ya da ilk yılda (çukurcuk) öğrenir.​‌​​‌​

Üç Cümlelik Dürüst Konumlandırma

Ne kazandırır​‌​​‌​İşlenebilirlik. Yayımlanmış işlenebilirlik tablolarında 303 %69–78 bandında, 304 ise %40–45 bandındadır (otomat çeliği referans = %100). Mutlak sayı yayıncıya göre değişir; güvenilir olan orandır: 303 kabaca 1,7–1,8 kat daha hızlı işlenir ve takım ömrü kat kat uzundur. Çok sayıda tornalanmış küçük parçada bu, parça başı maliyette gerçek ve büyük bir farktır
Ne kaybettirir · 1​‌​​‌​Korozyon direnci. Sülfür kapanımları çukurcuk başlatıcısıdır. Üretici ifadesiyle: 303’ün direnci “kükürt ilavesi nedeniyle 304’ten belirgin biçimde düşüktür; sülfür kapanımları çukurcuk başlangıç noktası olarak davranır.” Deniz suyu ve benzeri ortamlar için önerilmez
Ne kaybettirir · 2​‌​​‌​Kaynak edilebilirlik. Yüksek kükürt ve fosfor sıcak çatlama üretir. Avustralya kaynak standardı AS 1554.6 303’ün kaynağını ön nitelendirmez; üretici veri sayfaları “genellikle önerilmez” der. Bir Avrupa fabrikası, taneler arası korozyon direncini hem teslim durumunda hem kaynaklı durumda tek kelimeyle işaretler: HAYIR / HAYIR
Ne kaybettirir · 3​‌​​‌​Şekillendirilebilirlik. 303 kolay soğuk şekillendirilemez. Kapanımlar bükme ve soğuk dövmede çatlak çekirdeği gibi çalışır. Derin çekme, bombeleme, soğuk başlık yapma, sıkı yarıçaplı bükme için malzeme 303 değildir
Ne kaybettirir · 4​‌​​‌​Enine yönde ekstra ceza. Sülfür kapanımları haddeleme yönünde uzun şeritler hâlinde dizilir. Bu yüzden enine kesitlerde korozyon direnci özellikle daha düşüktür ve enine süneklik/darbe değerleri boyuna değerlerin altındadır. Bir çubuğun alın yüzeyi, silindirik yüzeyinden daha savunmasızdır

303Se (S30323) — aynı fikrin selenyumlu sürümü​‌​​‌​

303Se, kükürt yerine selenyum ile aynı işi yapmaya çalışır: ASTM A582 bu kaliteyi Se ≥%0,15 ve S ≤%0,06 ile tanımlar. Selenyür kapanımları sülfürlere göre daha küresel kalma eğilimindedir; sonuç, daha iyi yüzey kalitesi ve gövde işlemede (burnishing, dişli açma, sıkı tolerans) daha temiz davranış, ve kükürtlü 303’e göre bir miktar daha iyi soğuk şekillendirilebilirliktir. Ama korozyon sorunu ortadan kalkmaz — yalnızca kapanımın kimyası değişir. 303Se hâlâ bir otomat paslanmazdır ve hâlâ 304’ün altındadır. Ayrıca Avrupa’da fiilen bulunmaz: 303Se’nin bir W.Nr. karşılığı yaygın olarak yayımlanmaz, tedarik ABD/Asya kaynaklıdır ve teslim süreleri uzundur.

1.4305 ile S30300 aynı şey midir?​‌​​‌​

Ticari olarak evet, sertifika düzeyinde hayır. İkisi de “303”tür ve aynı işi görür, ama kimya bantları aynı değildir ve bu fark bir fabrika sertifikasını bir şartnameye karşı kabul edilebilir ya da kabul edilemez yapar. En çarpıcı ikisi: karbon — ASTM A582 ≤%0,15 izin verir, EN 10088-3 ≤%0,10; ve kükürt — ASTM yalnızca bir ALT sınır koyar (≥%0,15, üst sınır yok), EN ise bir bant koyar (%0,15–0,35). Yani %0,45 kükürtlü bir döküm ASTM A582’ye uyar ama EN 1.4305’e UYMAZ. Fosfor farkı daha da büyüktür: ASTM ≤%0,20‘ye karşı EN ≤%0,045 — dört kattan fazla. Müşteriniz Avrupa resmine göre alıyorsa ve siz ona ASTM sertifikalı bir çubuk gönderiyorsanız, fosfor sizi düşürebilir.

Ürün Formuna Göre Standartlar​‌​​‌​

ÜRÜN FORMUNA GÖRE STANDARTLAR
​‌​​‌​

Ürün formuStandartlar
Yuvarlak çubuk, lama (kare ve altıgen dahil)AMS 5640 (SAE; çubuk, tel, mekanik boru, dövme — Tip 1 = S30300, Tip 2 = S30323/303Se) · ASTM A582 / A582M (serbest işlenir paslanmaz çubuk, Kondisyon A) · ASTM A484 (genel şartlar) · EN 10088-3 (1.4305)​‌​​‌​
TelAMS 5640 · EN 10088-3. 303 için ayrı bir ASTM tel şartnamesi doğrulanamamıştır.​‌​​‌​
Dövme ve dövme stoğuAMS 5640 (dövme dahil) · ASTM A314 (dövme için kütük ve çubuk) · ASTM A484 (genel şartlar)​‌​​‌​
Bağlantı elemanı (cıvata, saplama)ASTM A320 Gr B8F (Aircraft Materials üzerinden). Dört kaynakla doğrulanmadığı için yalnızca kayıt olarak verilmiştir.​‌​​‌​
Mekanik boruAMS 5640 (mekanik boru kapsamdadır). Basınç servisi için 303’e ait bir ASTM boru şartnamesi YOKTUR.​‌​​‌​
Levha, sac ve şeritYÜRÜRLÜKTEKİ BİR ŞARTNAME DOĞRULANAMADI. ISSF ve AZoM 303’ün yassı mamul olarak üretilmediğini yazar. Sandmeyer ve UPMET ASTM A895’i anar; bu standardın kapsamı ve yürürlük durumu dört kaynakla doğrulanamadığı için karta konmamıştır.​‌​​‌​
Flanş, fitting, basınçlı ekipman parçasıYOKTUR. 303 ASTM A182, A403 veya A312 kapsamında değildir ve ASME Bölüm II Kısım D’de basınç malzemesi olarak listelenmez. Bu formlar için 304/304L veya 316/316L kullanılır.​‌​​‌​
AMS numaraları önce, ASTM sonra verilmiştir. AMS 5640 iki tiplidir: Tip 1 = S30300, Tip 2 = S30323 (303Se). Sipariş tipi belirtmelidir. 303 ASTM A276 kapsamında değildir; zemin ASTM A582’dir. Levha, sac, boru, flanş ve fitting için 303’e ait doğrulanmış şartname yoktur.

Bu tablonun en önemli kısmı boş satırlarıdır. 303, bir çubuk ve otomat torna kalitesidir; sac, levha, kazan borusu, proses borusu ve basınç ekipmanı standartlarında yer almaz. Bunu baştan söylemek, ilerde iptal edilecek bir siparişi önler.​‌​​‌​

Ürün Formuna Göre Standartlar · AISI 303 (S30300 / 1.4305)

Çubuk · bar · profil​‌​​‌​ASTM A582 / A582M — Free-Machining Stainless Steel Bars. 303’ün ana ürün şartnamesi budur. Sıcak ve soğuk bitirilmiş çubuğu kapsar; dövme için çubuğu KAPSAM DIŞI bırakır. Genel gereklilikler ASTM A484 / A484M‘e gider
Dövme için kütük ve çubuk​‌​​‌​ASTM A314 — Stainless Steel Billets and Bars for Forging. S30300 bu standardın kapsamındadır. A582 dövmelik çubuğu dışladığı için dövme zinciri A314’ten yürür
Tel ve filmaşin​‌​​‌​ASTM A581 / A581M — Free-Machining Stainless Steel Wire and Wire Rods. Otomat kaliteleri için ayrı bir tel şartnamesidir; A580 (genel paslanmaz tel) değil
Avrupa · çubuk​‌​​‌​EN 10088-3, kalite 1.4305 / X8CrNiS18-9. Çubuk, tel, profil ve yarı mamulü kapsar. Teslim durumu tipik olarak +C (soğuk çekilmiş), +SH (işlenmiş/taşlanmış) ya da tavlı
Sac · levha · şerit​‌​​‌​YOKTUR. ASTM A240 S30300’ü kapsamaz; EN 10088-2 de 1.4305’i içermez. “303 levha” diye satılan malzeme ya başka bir kalitedir ya da hiçbir ürün standardı olmayan bir fabrika ürünüdür
Dikişsiz / dikişli boru · tüp​‌​​‌​YOKTUR. ASTM A312, A213, A249, A269, A358 — hiçbiri S30300 içermez. Bunun metalurjik bir sebebi vardır: boru üretimi kaynak ve/veya ağır soğuk deformasyon demektir ve 303 ikisini de kaldırmaz
Fitting · flanş​‌​​‌​YOKTUR. ASTM A403 (dövme fitting) ve A182 (flanş/dövme parça) S30300’ü listelemez. 303 flanş çubuktan işlenir ve hiçbir basınç sınıfı sertifikası taşıyamaz
Cıvata · somun​‌​​‌​Adanmış bir basınç-sınıfı şartnamesi YOKTUR. ASTM A193 B8 ailesi 304/316 tabanlıdır, 303 değildir. 303 bağlantı elemanı yaygındır ama ISO 3506 A1 sınıfına girer — ve ISO 3506 A1’i açıkça düşük korozyon dirençli otomat sınıfı olarak işaretler. A1’i A2 ile karıştırmak tipik bir satınalma hatasıdır
Kaynak teli · elektrot​‌​​‌​YOKTUR ve olmamalıdır. 303 kimyasında bir dolgu metali üretilmez; kükürt, kaynak metalinde doğrudan sıcak çatlama demektir
ASME Bölüm IX P / F numarası​‌​​‌​S30300 için bir P-No. atandığı doğrulanamadı. 304, 316 ve akrabaları P-No. 8 Grup 1‘dir; 303 kaynak için tasarlanmamış bir kalitedir ve bir WPS temeli olarak kullanılmamalıdır. Bir P numarası yayımlamayın
Basınçlı ekipman​‌​​‌​KAPSAM DIŞI. ASME Bölüm VIII, Bölüm I, B31.1, B31.3 — hiçbirinde S30300 için emniyet gerilmesi yoktur. PED yolunda da 1.4305 için basınçlı ekipman malzeme onayı beklemeyin

ASME ve Basınç Kodu Durumu — Kısa ve Net​‌​​‌​

Bu bölüm normalde sayı tablosudur; 303 için bir RET tablosudur ve öyle yayımlanmalıdır.

Kod Kabulü · AISI 303 (S30300)

​‌​​‌​

ASME Bölüm VIII Div. 1 / Div. 2KABUL EDİLMİYOR — S30300 için Bölüm II Kısım D’de emniyet gerilmesi listelenmez​‌​​‌​
ASME Bölüm I (güç kazanı)KABUL EDİLMİYOR​‌​​‌​
ASME B31.1 / B31.3KABUL EDİLMİYOR​‌​​‌​
ASME B16.5 / B16.34KABUL EDİLMİYOR — 303 flanş veya vana gövdesi malzemesi değildir​‌​​‌​
NACE MR0175 / ISO 15156Listeli değildir. Yüksek kükürtlü bir otomat kalitesi ekşi servise aday bile değildir. Asla “NACE uyumlu 303” sertifikası çıkarmayın​‌​​‌​
Pratikte ne yapılırBasınç taşımayan iç parçalar, miller, burçlar, dişliler, bağlantı elemanları, ayar vidaları, valf tije somunları, enstrüman gövdeleri — kod kapsamı gerektirmeyen her yerde. Basınç sınırı gerekiyorsa cevap AISI 304, 304L veya 316L‘dir​‌​​‌​

Standardı OLMAYAN Ürün Formları — Satış Mühendisinin Ezberlemesi Gereken Bölüm

303 taleplerinin çoğu, aslında 303 ile karşılanamayacak bir ürün formu için gelir. Aşağıdaki satırlar bir iptali, bir iade masrafını ve bir güven kaybını önler.​‌​​‌​

S30300 için Şartname Boşlukları

“303 levha / sac”​‌​​‌​Böyle bir ürün standardı yoktur. ASTM A240 ve EN 10088-2 1.4305’i içermez. Talep geldiğinde doğru soru şudur: “Parça neden levhadan çıkacak?” Cevap genellikle “çok işlenecek” olur — o zaman kalın çubuktan kesin. Cevap “kaynaklanacak” ise 303 zaten yanlış kalitedir
“303 boru / tüp”​‌​​‌​Yoktur. Piyasada “303 boru” görülürse bu, çubuktan delinmiş bir parça ya da yanlış etiketlemedir. Basınç taşıyacaksa hiçbir standart altında sertifikalandırılamaz
“303 flanş”​‌​​‌​Standardı yoktur. İşlenmiş 303 flanş yapılabilir ama ASME B16.5 basınç-sıcaklık sınıfı taşıyamaz. Teklifte “resme göre işlenmiş parça” yazın, “B16.5 flanş” yazmayın
“303 döküm”​‌​​‌​303’ün döküm eşdeğeri yoktur. Ostenitik döküm kaliteleri ASTM A743/A744 CF-8 (≈304) ve CF-8M (≈316)‘dir; bunlar otomat kaliteleri değildir. “Dökme 303” isteyen müşteriye CF-8 teklif edin ve işlenebilirliğin 303 gibi olmayacağını açıkça söyleyin
“Kaynaklı 303 konstrüksiyon”​‌​​‌​Yapmayın. Kaynak gerekiyorsa kalite baştan yanlış seçilmiştir. Doğru hamle, parçayı 304’ten yapıp işlenebilirlik kaybını kabul etmek ya da işlenebilirliği artırılmış kükürtsüz/düşük kükürtlü bir 304 türevine geçmektir
“Gıda temaslı 303”​‌​​‌​Sorgulayın. Kükürtlü otomat kalitesi, temizlenebilirlik ve çukurcuk direnci istenen hijyenik hatlarda uygun değildir. Hijyenik ekipmanın standart malzemesi 304 / 316L‘dir
Havacılık (AMS)​‌​​‌​303 için bir AMS ürün şartnamesi bağımsız doğrulanamadı. Bir AMS numarası yayımlamadan önce güncel AMS dizininden teyit edin

Kimyasal Bileşim​‌​​‌​

Burada iki ayrı sistem vardır ve satırları karıştırmak sertifika reddine yol açar.

ASTM A582 · ağırlıkça %

​‌​​‌​

S30300 (303)C ≤0,15 · Mn ≤2,00 · P ≤0,20 · S ≥0,15 (ASGARİ; üst sınır YOK) · Si ≤1,00 · Cr 17,00–19,00 · Ni 8,00–10,00​‌​​‌​
S30323 (303Se)C ≤0,15 · Mn ≤2,00 · P ≤0,20 · S ≤0,06 · Si ≤1,00 · Cr 17,00–19,00 · Ni 8,00–10,00 · Se ≥0,15 (ASGARİ)​‌​​‌​
Kükürtte ÜST SINIR olmamasıASTM’nin en çok gözden kaçan özelliğidir. Fabrika %0,15 ile %0,40 arasında herhangi bir yerde olabilir ve hepsi A582’ye uygundur. İşlenebilirlik ve korozyon direnci bu bant içinde ciddi biçimde değişir. Tutarlı tezgâh davranışı istiyorsanız siparişe kendi kükürt bandınızı yazın — standart sizi korumaz​‌​​‌​
EN 10088-3 · 1.4305 / X8CrNiS18-9 · ağırlıkça %

Karbon​‌​​‌​≤0,10
Silisyum​‌​​‌​≤1,00
Manganez​‌​​‌​≤2,00
Fosfor​‌​​‌​≤0,045
Kükürt​‌​​‌​0,15–0,35 (BANT — hem alt hem üst sınır)
Krom​‌​​‌​17,0–19,0
Nikel​‌​​‌​8,0–10,0
Bakır​‌​​‌​≤1,00 (ASTM tablosunda bulunmayan bir sınırdır)
Azot​‌​​‌​≤0,11 (ASTM tablosunda bulunmayan bir sınırdır)
ASTM ile EN Ayrışmaları — Sertifikada Gerçekten Önemli Olanlar

​‌​​‌​

KarbonASTM ≤0,15 · EN ≤0,10. EN daha sıkıdır. C = %0,12’li bir döküm A582’ye uyar, 1.4305’e uymaz​‌​​‌​
FosforASTM ≤0,20 · EN ≤0,045 — dört kattan fazla fark. Fosfor da talaş kırmaya katkı verir, ama tane sınırı gevrekliği ve sıcak çatlama riskini yükseltir. Bu tek satır, iki standardın felsefesini özetler​‌​​‌​
KükürtASTM: yalnızca ≥0,15 · EN: 0,15–0,35. ASTM tavansızdır. Yüksek kükürtlü bir ASTM dökümü tezgâhta harika, korozyonda ve enine süneklikte kötüdür​‌​​‌​
Cu ve NEN Cu ≤1,00 ve N ≤0,11 sınırları koyar; A582 tablosunda bu iki element yoktur. Bakır bazı üretici türevlerinde pekleşmeyi düşürmek için bilinçle eklenir — o zaman EN tavanına dikkat edin​‌​​‌​
Nasıl sipariş edilirMüşteri “303” diyorsa hangi belgeye göre olduğunu sorun. A582 ve 1.4305 aynı malzemenin iki farklı kabul kriteridir; çift sertifikalı döküm istiyorsanız fabrikaya C ≤0,10 ve P ≤0,045 kısıtını açıkça yazın​‌​​‌​

Mekanik Değerler

​‌​​‌​

MUKAVEMET DEĞERLERİ
Akma (MPa)Çekme (MPa)Penn Stainless · 303 çubuk (üretici şartname özeti)515205ISSF / worldstainless · 303 TİPİK değerler650300Sandmeyer Steel · 303 TİPİK değerler (20 °C)586310Aircraft Materials · 303, 1900 °F’den tavlı TİPİK değerler620241EN 10088-3 · 1.4305 çubuk (thyssenkrupp ve Virgamet üzerinden)500190HT Pipe · ASTM A276 Tip 303 satırı — KULLANILMAMALIDIR515205

KoşulSertlikAkma MPaÇekme MPaUzama
ASTM A582 Kondisyon A · tavlı çubuk — ŞARTNAME TAVANI​‌​​‌​262 HBW maks.—​‌​​‌​——​‌​​‌​
Penn Stainless · 303 çubuk (üretici şartname özeti)228 HBW maks.​‌​​‌​205515​‌​​‌​%35
ISSF / worldstainless · 303 TİPİK değerler​‌​​‌​262 HBW maks.300​‌​​‌​650%45​‌​​‌​
Sandmeyer Steel · 303 TİPİK değerler (20 °C)202 HBW​‌​​‌​310586​‌​​‌​%50
Aircraft Materials · 303, 1900 °F’den tavlı TİPİK değerler​‌​​‌​160 HBW241​‌​​‌​620%50​‌​​‌​
EN 10088-3 · 1.4305 çubuk (thyssenkrupp ve Virgamet üzerinden)≤230 HB (Virgamet)​‌​​‌​190500-750​‌​​‌​%35
HT Pipe · ASTM A276 Tip 303 satırı — KULLANILMAMALIDIR​‌​​‌​201 HB / 92 HRB maks.205​‌​​‌​515%30​‌​​‌​
BU ALAŞIM ÇÖKELME SERTLEŞMEDİĞİ İÇİN satırlar yaşlandırma koşuluna göre değil ŞARTNAME ve KAYNAK TÜRÜNE göre ayrılmıştır; H900 / H1075 benzeri bir koşul sütunu YOKTUR. DİKKAT — 303’te tek bir sayısal mekanik minimum dört bağımsız kaynakta AYNI DEĞERLE bulunamamıştır. Bunun sebebi metalurjik değil şartname kaynaklıdır: 303’ün asıl şartnamesi ASTM A582’dir ve A582 Kondisyon A için çekme/akma minimumu değil SERTLİK TAVANI koyar (küçük kesitlerde çekme deneyi sertliğe çevrilir). Bu yüzden aşağıdaki satırlar TEK SAYI olarak değil, HER BİRİ KAYNAK ADIYLA verilmiştir; ORTALAMA ALINMAMIŞTIR. Hesaba girecek değer, siparişin açıldığı şartnamenin kendi tablosundan çap aralığıyla birlikte okunmalıdır. SOĞUK İŞLENMİŞ TEMPERLER BU TABLOYA ALINMAMIŞTIR. Grafikte aralık olarak verilen değerler alt sınırdan çizilmiştir; tam aralık tablodadır. Satırlar yaşlandırma koşuluna göre değil şartname ve kaynak türüne göre ayrılmıştır. Tipik değer ile şartname minimumu karıştırılmamalıdır; tipik değer hesaba konmaz. 303’te dört bağımsız kaynakta aynı sayıyı veren tek bir mekanik minimum bulunamamıştır. Soğuk işlenmiş temperler tabloya alınmamıştır.

303’ün mekanik bölümünde tuzak şudur: ana ABD çubuk şartnamesi ASTM A582, S30300 için çekme/akma/uzama ASGARİSİ koymaz — yalnızca sertlik tavanı verir. Yayımlanmış “303 mekanik değerleri”nin büyük çoğunluğu tipik fabrika değerleridir, şartname asgarisi değildir. Avrupa yolu bunun tam tersidir: EN 10088-3 gerçek asgariler koyar.​‌​​‌​

İki Ayrı Sistem — Satırları KARIŞTIRMAYIN

ASTM A582 · S30300, tavlı​‌​​‌​Yalnızca sertlik: ≤262 HBW. Çekme, akma, uzama ve kesit daralması için şartname asgarisi yoktur
ASTM yolu · tipik değerler​‌​​‌​Tavlı çubukta çekme ~650 MPa, akma ~300 MPa, uzama ~%45 (tipik, garanti değil). Soğuk çekilmiş ⌀25,4 mm’ye kadar çubuklarda dayanım belirgin yükselir, uzama düşer
EN 10088-3 · 1.4305, ⌀ ≤160 mm​‌​​‌​Rp0,2 ≥190 MPa · Rp1,0 ≥225 MPa · Rm 500–750 MPa · A ≥%35 · ≤230 HB
EN’de Rm bir BANTTIR​‌​​‌​ASTM hiçbir taban koymaz; EN ise hem taban hem tavan (750 MPa) koyar. Çok sert çekilmiş bir çubuk EN’de kalabilir. Bu, sıkı tolerans işleyen tezgâhçı için aslında iyi haberdir: EN bandı tezgâh davranışını da sınırlandırır
Sertlikte ayrışma​‌​​‌​ASTM ≤262 HBW · EN ≤230 HB. EN daha sıkıdır ve ikisi aynı sayfada yan yana basıldığında okuyucu hangisinin geçerli olduğunu bilemez. Hangi belgeye sipariş verildiyse o geçerlidir
Soğuk Çekilmiş Çubukta Çap Etkisi — Tek Bir “303 Dayanımı” Yoktur

​‌​​‌​

⌀ ≤40 mm, soğuk çekilmişRm ~600–950 MPa (üretici bandı)​‌​​‌​
⌀ >63–100 mm, soğuk çekilmişRm ~500–750 MPa — tavlı banda geri döner​‌​​‌​
Soğuk çekilmiş tel ⌀5–16 mmRm ≤800 MPa · A ≥%35​‌​​‌​
Neden böyleSoğuk çekmede kesitin tamamına aynı deformasyon girmez: ince çubukta yüzey ve merkez birlikte pekleşir, kalın çubukta yalnızca dış kabuk pekleşir. Bu yüzden büyük çaplı 303 çubuktan “yüksek dayanım” beklemeyin​‌​​‌​
Ticari sonuç“303 akma dayanımı nedir?” sorusunun tek cevabı yoktur. Doğru cevap: çap, teslim durumu (tavlı / soğuk çekilmiş / işlenmiş) ve şartname söylenmeden bir sayı verilemez​‌​​‌​

Sertleştirilemez. 303 tam ostenitiktir; ısıl işlemle sertleştirilmez. Dayanım yalnızca soğuk deformasyonla yükselir — ve 303’te soğuk deformasyon kapasitesi sınırlıdır. Sertleştirilebilir, iyi işlenen bir paslanmaz gerekiyorsa aday kaliteler 17-4 PH ve martenzitik otomat kaliteleridir; 303 o listede yoktur.

Fiziksel Özellikler​‌​​‌​

Uyarı: 303 fiziksel verisi yayıncılar arasında iki farklı “okul” hâlinde dolaşır. Aşağıda ikisini de ayrı ayrı veriyoruz; ortalamasını ALMAYIN.

Fiziksel Özellikler · AISI 303 / 1.4305

​‌​​‌​

YoğunlukÇELİŞKİ: bir grup yayıncı 7,9 g/cm³, bir grup 8,03 g/cm³ basar. Fark %1,6‘dır ve ağırlık üzerinden fiyatlanan uzun çubukta anlamlıdır. Hesap yapacaksanız hangi değeri kullandığınızı yazın​‌​​‌​
Ergime aralığıÇELİŞKİ: 1400–1450 °C (aralık olarak) veya ~1455 °C (tek nokta olarak) yayımlanır. Tek noktalı değer fiziksel olarak zaten yanıltıcıdır: çok bileşenli bir alaşım bir aralıkta erir​‌​​‌​
Elastisite modülü193 GPa (ostenitik 18-8 için olağan değer)​‌​​‌​
Isı iletkenliği16,3 W/m·K (100 °C) · 21,5 W/m·K (500 °C) · bir Avrupa fabrikası 20 °C için 15 W/m·K verir​‌​​‌​
Ortalama ısıl genleşme17,3 × 10⁻⁶ /K (0–100 °C) · 17,8 (0–315 °C) · 18,4 (0–538 °C)​‌​​‌​
Elektriksel özdirenç720 nΩ·m (0,72 µΩ·m) · Avrupa yolunda 0,73 Ω·mm²/m — aynı büyüklük​‌​​‌​
Özgül ısı (0–100 °C)500 J/kg·K​‌​​‌​
ManyetiklikÇözelti tavlı hâlde fiilen manyetik değildir (bir fabrika µr ≤1,3 verir; bir başka yayıncı ~1,02). Soğuk işlendiğinde hafif manyetik hâle gelir — deformasyonla oluşan deformasyon martenziti yüzünden. Çekilmiş 303 çubuğun mıknatısı hafifçe çekmesi bir kalite hatası değildir; buna karşılık “paslanmaz mıknatıs çekmez” diyen bir alıcı şartnamesi varsa bunu sipariş öncesi konuşun​‌​​‌​
Ticari olarak anlamlı noktaIsıl genleşme karbon çeliğinin yaklaşık 1,4–1,5 katıdır ve ısı iletkenliği karbon çeliğinin kabaca üçte biridir. Tezgâhta bu ikisi birlikte şu anlama gelir: ısı takıma gider, parçaya değil, ve parça soğuyunca ölçü değişir. Sıkı tolerans işlerinde ölçüm sıcaklığını sabitleyin​‌​​‌​

Isıl İşlem ve Isıl Kararlılık

​‌​​‌​

ISIL İŞLEM — ŞEMATİK

1 · ÇÖZELTİ TAVI (solution anneal) — tek geçerli ısıl işlem budur
Adım​‌​​‌​1 · ÇÖZELTİ TAVI (solution anneal) — tek geçerli ısıl işlem budur
Özet​‌​​‌​Soğuk işlemi geri alır, karbürleri katı çözeltiye sokar ve tane yapısını yeniler. DAYANIM ARTIRMAZ, DÜŞÜRÜR. ASTM A582 Kondisyon A teslim durumu budur.
Sıcaklık​‌​​‌​Yaklaşık 1010-1120 °C. KAYNAK ADIYLA: ISSF/worldstainless 1010-1120 °C · AZoM 1010-1120 °C · thyssenkrupp 1010-1120 °C · virgamet 1000-1100 °C · UPMET 982-1043 °C (1800-2000 °F, süneklik için üst uç) · Sandmeyer en az 1038 °C (1900 °F) · Aircraft Materials tipik değerleri 1900 °F tavlı durum için verir. ORTALAMA ALINMAMIŞTIR.
Süre​‌​​‌​Dört bağımsız kaynakta sayısal süre doğrulanamamıştır, bu yüzden YAZILMAMIŞTIR. Pratikte süre kesitin tamamının sıcaklığa gelmesine göre belirlenir; süre uzatmak fayda değil tane büyümesi getirir.
Soğutma​‌​​‌​HIZLI SOĞUTMA ZORUNLUDUR — tercih değil metalurji şartıdır. Sandmeyer ‘suda su verme veya başka yolla hızlı soğutma’ der; UPMET ‘zararlı karbür çökelmesini önlemek için tavlama sıcaklığından suda su verilmelidir’ der; ISSF, AZoM ve thyssenkrupp ‘hızlı soğutma’ der. Yavaş soğutma parçayı 425-860 °C duyarlılaşma bandında tutar ve işlemi geçersiz kılar.
Sonuç sertlik​‌​​‌​ASTM A582 Kondisyon A tavanı 262 HBW’dir (Boltport; ISSF de 262 HB maks. verir). Penn Stainless kendi sayfasında 228 HB tavanı verir — iki sayı aynı değildir, çelişkilere kaydedilmiştir. Üretici tipik ölçümleri: Sandmeyer 202 HB, Aircraft Materials 160 HB.
​‌​​‌​

2 · KAYNAK SONRASI ÇÖZELTİ TAVI — yalnızca kaynak kaçınılmazsa
Adım2 · KAYNAK SONRASI ÇÖZELTİ TAVI — yalnızca kaynak kaçınılmazsa​‌​​‌​
ÖzetBu bir mukavemet kademesi değildir. Kaynak ısı çevriminin tane sınırlarında çökelttiği krom karbürlerini geri çözmek ve korozyon direncini kısmen kurtarmak içindir.​‌​​‌​
Sıcaklık1. kademedeki çözelti tavı bandıyla AYNIDIR; ayrı bir reçete yoktur.​‌​​‌​
SüreDört bağımsız kaynakta sayısal süre doğrulanamamıştır.​‌​​‌​
SoğutmaHızlı soğutma / su verme. Yavaş soğutma işlemi geçersiz kılar.​‌​​‌​
Sonuç sertlikSertlik değişimi beklenmez; amaç sertlik değil korozyon direncidir. UYARI: kaynak sonrası tavlama 303’ün korozyon direncini 304 seviyesine ÇIKARMAZ; kükürt kalıntıları yerinde kalır. ISSF, kaynaklanan 303’te tavlamadan sonra bile zayıf özellikler elde edildiğini yazar.​‌​​‌​

3 · GERİLME GİDERME — sayısal reçete VERİLMEMİŞTİR
Adım​‌​​‌​3 · GERİLME GİDERME — sayısal reçete VERİLMEMİŞTİR
Özet​‌​​‌​Ostenitik yapıda gerilme giderme duyarlılaşma bandının içinden geçmeden yapılmak zorundadır; bu yüzden tek bir standart reçete yoktur.
Sıcaklık​‌​​‌​SAYISAL TEK REÇETE VERİLMEMİŞTİR — 303 için hiçbir sıcaklık/süre çifti dört bağımsız kaynakla doğrulanamamıştır. PRATİK KURAL: parçayı 425-860 °C bandında bekletme; ya bandın çok altında kısmi rahatlama yap, ya da tam çözelti tavına çıkıp hızlı soğut.
Süre​‌​​‌​Doğrulanamadı — yazılmadı.
Soğutma​‌​​‌​Doğrulanamadı — yazılmadı.
Sonuç sertlik​‌​​‌​Doğrulanamadı — yazılmadı.
​‌​​‌​

4 · SOĞUK DEFORMASYON — mukavemeti artırmanın TEK yolu
Adım4 · SOĞUK DEFORMASYON — mukavemeti artırmanın TEK yolu​‌​​‌​
ÖzetBu bir ısıl işlem kademesi DEĞİLDİR; diyagrama, ısıl işlemle karıştırılmaması için konmuştur. 303 çökelme sertleşmez ve yaşlandırılmaz. Akma ve çekme dayanımı yalnızca soğuk çekme/haddeleme ile yükselir.​‌​​‌​
SıcaklıkOda sıcaklığı (soğuk çekme / soğuk haddeleme).​‌​​‌​
SüreUygulanmaz.​‌​​‌​
SoğutmaUygulanmaz.​‌​​‌​
Sonuç sertlikSoğuk çekilmiş çubukta sertlik ve dayanım artar, uzama düşer. 303 için soğuk işlenmiş temperlerin sayısal minimumları dört bağımsız kaynakla doğrulanamadığı için diyagrama KONMAMIŞTIR; bulunanlar ‘atlananlar’ listesindedir.​‌​​‌​

DUYARLILAŞMA BANDI — krom karbürü çökelmesi (M23C6), 425-860 °C
Adım​‌​​‌​DUYARLILAŞMA BANDI — krom karbürü çökelmesi (M23C6), 425-860 °C
Ne olur​‌​​‌​Bu bantta krom, tane sınırlarında krom karbürü olarak çöker; tane sınırı komşuluğu kromca fakirleşir ve malzeme taneler arası korozyona açık hale gelir. Bu bir sertleştirme kademesi DEĞİLDİR, KAÇINILACAK BÖLGEDİR.
Kaynağın adlandırmasıyla​‌​​‌​ISSF/worldstainless 303 için ‘425-860 °C aralığında sürekli kullanım karbür çökelmesi nedeniyle genellikle önerilmez’ der · AZoM 303 sayfasında aynı bandı verir · thyssenkrupp 303 için ‘425-860 °C’de sürekli kullanımda karbür çökelmesine duyarlıdır’ der · Aalco aynı bandı ostenitik aile (1.4401 ve 1.4571) için verir. Dört bağımsız kuruluş aynı bant uçlarını verir; bant uçları için ORTALAMA ALINMAMIŞTIR, bant olduğu gibi yazılmıştır.
Mekanizma uyarısı​‌​​‌​303’te karbon tavanı ASTM A582’ye göre %0,15’tir; bu 304’ün tavanının (%0,07-0,08) yaklaşık iki katıdır. Aynı bantta çökebilecek karbon miktarı bu yüzden daha fazladır. 303’ün 304L gibi düşük karbonlu bir kardeşi YOKTUR; bandı karbon düşürerek aşma seçeneği bu kalitede mevcut değildir.
Şema şematiktir; zaman ekseni ÖLÇEKLİ DEĞİLDİR. Yayımlanmış bir TTT/CCT eğrisi kullanılmadığı için eğri çizilmemiştir. BU ALAŞIM OSTENİTİKTİR: ÇÖZELTİ TAVI + HIZLI SOĞUTMA ile üretilir, ÇÖKELME SERTLEŞMEZ, ısıl işlemle sertleştirilemez. H900 / H1025 / H1075 benzeri bir sertleştirme kademesi YOKTUR ve çizilmemiştir. Mukavemeti artırmanın TEK yolu SOĞUK DEFORMASYONDUR; ısıl işlem mukavemeti düşürür. Kükürt ısıl işlem sıcaklıklarını değiştirmez; sonucun kaynak kabiliyetini ve korozyon direncini değiştirir. Şema şematiktir; zaman ekseni ölçekli değildir. Bu alaşım ÇÖKELME SERTLEŞMEZ; yaşlandırma kademesi yoktur. Çözelti tavından sonra HIZLI SOĞUTMA zorunludur. 425-860 °C bandı kaçınılacak bölgedir, sertleştirme kademesi değildir. Mukavemet yalnızca soğuk deformasyonla artar.

​‌​​‌​

Çözelti Tavı ve Sıcak İşleme

Çözelti tavı​‌​​‌​1010–1120 °C‘ye ısıtın ve hızla soğutun. Avrupa fabrika yolunda 1000–1100 °C, su veya hava ile soğutma. İki aralık çelişmez; ortak bant 1010–1100 °C’dir
Hızlı soğutma isteğe bağlı DEĞİLDİR​‌​​‌​Tavın amacı krom karbürleri çözüp ostenit içinde dondurmaktır. Fırında yavaş soğutmak tavın gidermek için yapıldığı sorunu yeniden yaratır — üstelik 303’ün yüksek karbonu yüzünden 304’ten daha hızlı
Sıcak dövme / şekillendirme​‌​​‌​900–1200 °C (bir yayıncı 925–1260 °C verir). Sıcak işlemeden sonra korozyon direnci önemliyse yeniden tavlayın
Sertleştirilemez​‌​​‌​Isıl işlemle sertleştirilemez. Su verme, temperleme, nitrürleme benzeri bir sertlik reçetesi yoktur. Sertlik yalnızca soğuk deformasyondan gelir
Duyarlılaşma (Sensitization) — 303’te Neden Daha Ağır

​‌​​‌​

Tehlikeli pencere425–860 °C. Bu bantta krom, tane sınırlarında krom karbürü (M₂₃C₆) olarak çöker; tane sınırının hemen yanı kromca fakirleşir ve orada pasif film zayıflar. Sonuç: taneler arası korozyon​‌​​‌​
Neden 303’te daha kötüKarbon. ASTM A582 303’e %0,15’e kadar karbon izin verir — 304L’nin beş katı, 304’ün yaklaşık iki katı. Çökecek karbon ne kadar çoksa duyarlılaşma o kadar hızlı ve o kadar yaygındır. 303 “L” sınıfı bir kalite değildir ve olamaz — karbonu düşürmek otomat özelliğini değil, ama ekonomisini bozar ve kükürt sorunu zaten yerinde kalır​‌​​‌​
Üretici ifadesiBir fabrika, taneler arası korozyon direncini teslim durumunda ve kaynaklı durumda ayrı ayrı sorar ve 1.4305 için ikisine de HAYIR yazar. Bu, bir pazarlama cümlesi değil, bir şartname beyanıdır​‌​​‌​
Sıcaklık servisiOksidasyon açısından yayımlanmış sınırlar: kesikli serviste 760 °C, sürekli serviste 870 °C. Ama bu sayılar yalnızca tufallanma ile ilgilidir. Parça sonradan sulu bir ortamda korozyon direnci gösterecekse 425–860 °C bandı fiilen yasaktır ve gerçek sınır çok daha düşüktür​‌​​‌​
Kesikli > sürekli çelişkisiKesikli servis sınırının (760 °C) sürekli servis sınırından (870 °C) DÜŞÜK olması yazım hatası değildir. Kesikli servis, parçayı ısınma–soğuma çevrimleriyle karbür çökelme bandının İÇİNDEN defalarca geçirir ve tufal tabakasını her çevrimde çatlatır. Sürekli yüksek sıcaklıkta oturan bir parça bu iki cezayı da ödemez. Aynı mantık 304 için de geçerlidir​‌​​‌​

Kaynak

Bu bölümün dürüst başlığı şudur: 303 kaynak edilmek için tasarlanmamıştır. Aşağıdakiler “nasıl iyi kaynak yapılır” değil, “kaçınılmazsa hasarı nasıl sınırlarsınız” talimatıdır.​‌​​‌​

Kaynak · AISI 303

Temel duruş​‌​​‌​Önerilmez. Kükürt ve fosfor, kaynak banyosunda düşük ergime noktalı sülfür/fosfor filmleri oluşturur; bunlar katılaşan tane sınırlarına itilir ve büzülme gerilmesi altında sıcak çatlama (solidification cracking) verir
Ön nitelendirme​‌​​‌​Bir ulusal kaynak standardı (AS 1554.6) 303’ün kaynağını ön nitelendirmez — yani prosedür kabul edilmiş sayılmaz, her birleşim için ayrıca nitelendirme gerekir
Kaçınılmazsa dolgu​‌​​‌​Yayımlanmış öneriler ayrışıyor: bir grup 308L veya 309, bir grup E312 (29Cr-9Ni) önerir. Mantık aynıdır: yüksek ferritli bir dolgu seçip kaynak metalinde δ-ferrit oluşturmak. Ferrit, kükürdü ve fosforu ostenitten çok daha iyi çözer ve çatlak yolunu keser. E312 en yüksek ferriti verir; 309 aradadır; 308L en düşüğüdür. Kritik birleşimde E312 yönüne gidin
Yapılmaması gereken​‌​​‌​Dolgusuz (otojen) TIG YAPMAYIN. Dolgusuz kaynakta banyo tamamen ana metal kimyasıdır — yani tam kükürtlü. Sıcak çatlama neredeyse garantidir. Aynı sebeple direnç kaynağı ve lazer kaynağı da risklidir
Isı girdisi ve pasolar arası​‌​​‌​Mümkün olan en düşük. Küçük paso kesiti, hızlı ilerleme, soğuk pasolar arası. Yayımlanmış sayısal bir kJ/mm limiti bulunamadı — bir rakam uydurmayın; kural niteldir: banyoyu küçük ve kısa ömürlü tutun
Kaynak sonrası​‌​​‌​Maksimum korozyon direnci için kaynak sonrası çözelti tavı gerekir — ama üreticinin kendi ifadesiyle sonuç hem mekanik hem korozyon açısından zayıf kalır. Yani PWHT sorunu çözmez, yalnızca hafifletir
Doğru karar​‌​​‌​Parça kaynaklanacaksa malzemeyi değiştirin. Aynı 18-8 ailesinde 304 ve 304L sorunsuz kaynaklanır; işlenebilirlik kaybı, çatlamış bir birleşimden ucuzdur

Talaşlı İmalat​‌​​‌​

303 bu bölüm için vardır. Aşağıdaki rakamlar başlangıç değerleridir; tezgâh rijitliği, takım kalitesi ve soğutma stratejisi sonucu bunlardan daha çok değiştirir.

İşlenebilirlik Oranları — Kaynaklar Ayrışıyor, Oran Sabit Kalıyor

​‌​​‌​

AISI 303%69 – %78 (yayıncıya göre)​‌​​‌​
AISI 304%40 – %45​‌​​‌​
AISI 304L%40 – %45​‌​​‌​
AISI 316 / 316L%36 – %42​‌​​‌​
AISI 321 / 347%35 – %36​‌​​‌​
AISI 430%50 – %66​‌​​‌​
AISI 430F%55 – %75 — ferritik otomat kalitesi​‌​​‌​
Nasıl okunmalıMutlak sayılar yayıncıdan yayıncıya %10 puan oynar çünkü referans çelik (B1112 veya B1212), takım ve kriter farklıdır. Güvenilir olan orandır: 303, 304’e göre kabaca 1,7–1,8 kat; 316’ya göre iki kata yakın daha hızlıdır. Teklifte “işlenebilirlik %78” yazmak yerine “304’e göre yaklaşık 1,75 kat” yazın — savunulabilir olan budur​‌​​‌​
Başlangıç Parametreleri · 303 Çubuk

Tornalama · kaba​‌​​‌​Kaplamalı karbür · ~90–180 m/dak · ilerleme 0,15–0,35 mm/dev · talaş derinliği 1,5–4 mm. Derin ve kararlı kesin
Tornalama · finiş​‌​​‌​Kaplamalı karbür, pozitif talaş açısı, küçük uç radyüsü · ~150–270 m/dak · ilerleme 0,05–0,15 mm/dev
Frezeleme​‌​​‌​~100–200 m/dak · diş başına 0,05–0,15 mm
Delme​‌​​‌​~60–130 m/dak (kaplamalı karbür) · ilerleme çapa göre 0,05–0,20 mm/dev. Talaş tahliyesi için iç soğutma en iyisidir
Kesme (parting)​‌​​‌​~100–145 m/dak · asla durmayın — dibe yaklaşırken ilerlemeyi azaltın ama sıfırlamayın
Diş açma​‌​​‌​Kılavuz için kükürtlü/klorlu kesme yağı belirgin fark yaratır. Ama ısıl işlem veya kaynak öncesi bu yağ tamamen temizlenmelidir
Takım kaplaması​‌​​‌​TiN / TiAlN kaplı karbür takım ömrünü belirgin uzatır. Kesikli kesmede tok bir taban karbür seçin
Yöneten kurallar​‌​​‌​Ostenitik paslanmaz pekleşir — 303 de pekleşir, sadece daha az. Üç kural: (1) rijit bağla, (2) asla sürtme, asla bekletme — duran ilerleme yüzeyi pekleştirir ve bir sonraki paso sert kabuğu kesmek zorunda kalır, (3) sert kabuğun ALTINDAN kes — kesme derinliğini pekleşmiş tabakadan büyük tut

Kükürtsüz alternatif gerçekten var mı? Evet, ama sınırlı. Büyük fabrikalar işlenebilirliği artırılmış 304 türevleri üretir: kontrollü kükürt (otomat sınırının çok altında), kontrollü kapanım şekli, düşük artık element ve sıkı tane boyutu. Bunlar 303’ün hızına çıkmaz ama standart 304’ün belirgin üstündedir ve 304 gibi kaynaklanır, 304 gibi korozyona dayanır. Bu türevler ayrı bir AISI numarası taşımaz — ASTM kimyası hâlâ S30400/S30403’tür. Doğru ticari cümle şudur: “Kaynak veya korozyon varsa otomat kalitesine gitmeyin; işlenebilirliği artırılmış 304 isteyin ve tedarikçiden fabrika adıyla teyit alın.”​‌​​‌​

Korozyon — Nerede İyi, Nerede Başarısız

303’ün korozyon davranışını anlamak için tek bir mekanizmayı anlamak yeter: MnS kapanımı. Pasif krom oksit filmi 304 ile hemen hemen aynı kalitededir — filmin altındaki metal aynı değildir. Her sülfür kapanımı, film ile matris arasında bir süreksizliktir. Klorürlü bir ortamda çukurcuk tam olarak orada başlar: kapanım çözünür, içeride asidik ve klorürce zengin bir mikro-ortam oluşur, ve çukur kendi kendini besleyerek derinleşir.​‌​​‌​

Nerede iyi çalışır

Kuru iç mekân. Elektrik pano ve şalt parçaları, enstrüman gövdeleri, mobilya ve mimari iç aksesuar, ofis/laboratuvar ekipmanı iç parçaları.
Hafif korozif atmosfer. Kentsel iç ortam, yağlanmış makine elemanları, dişli, burç, mil, kama, ayar vidası, kilit göbeği.
Yağ ve gres teması. Yağ filmi hem klorürü hem oksijeni uzak tutar; 303 miller ve burçlar yağlı yataklarda onlarca yıl çalışır.
Kimyasalın nötr ve klorürsüz olduğu iç hacimler. Ama aralık (crevice) geometrisi yoksa.​‌​​‌​

Nerede BAŞARISIZ olur — bu liste pazarlık konusu değildir

1. Deniz suyu ve deniz atmosferi. YASAK. Üretici ifadesi: “deniz veya benzeri ortamlar için önerilmez.” Kıyıya 1 km mesafedeki bir dış mekân uygulaması bile 303 için risklidir. Bir teknede, bir iskelede, bir kıyı tesisinde 303 kullanmak çukurcuk ve gerilmeli korozyon çatlaması davetidir.
2. Klorürlü sulu ortamda çukurcuk ve aralık korozyonu. 303, klorür varlığında 304’ten önce çukurlanır. Contalar, sıkı geçmeler, diş dipleri, kör delikler, tortu altı ve boya altı aralık geometrileridir ve bunlar 303’te en zayıf noktadır.
3. Klorürlü gerilmeli korozyon çatlaması (GKÇ). Yayımlanmış eşik: klorürlerde ~50 °C üzerinde duyarlıdır — ostenitik 18-8 ailesi için genel olarak anılan ~60 °C eşiğinden daha düşük. Bağımsız bir güvenlik otoritesi raporu bunu doğrudan söyler: otomat kaliteleri (303, 303Se), sülfür kapanımları lokal korozyona çekirdek oluşturduğu için klorürlü GKÇ’ye artan duyarlılık gösterir. Kaynaklı veya soğuk işlenmiş 303 daha da kötüdür — artık gerilme zaten yerindedir.
4. Taneler arası korozyon. Üretici tablosu, 1.4305’in taneler arası korozyon direncini teslim durumunda HAYIR, kaynaklı durumda HAYIR olarak işaretler. %0,15’e kadar karbon ve 425–860 °C bandından her geçiş bunu üretir.
5. Enine kesitler ve alın yüzeyleri. Kapanımlar haddeleme yönünde dizildiği için çubuğun alın yüzeyi, silindirik yüzeyinden daha savunmasızdır. Bir 303 parçasının en çok saldırıya uğrayan yeri çoğu zaman torna alnı veya kesme yüzeyidir — ve bu, saha raporlarında sürekli “beklenmedik” diye geçer. Beklenmedik değildir.
6. Hijyenik / gıda / ilaç hatları. Temizlenebilirlik ve klorürlü CIP kimyasalları 303 için uygun değildir.
7. Yüksek sıcaklık + sonradan sulu servis. 425–860 °C’de geçirilen her saat, sonraki sulu servisteki korozyon direncini düşürür.​‌​​‌​

PREN — ve Neden 303 İçin Yanıltıcıdır

Hesap​‌​​‌​PREN = %Cr + 3,3 × %Mo + 16 × %N. 303 için molibden yok, azot düşük; yayımlanmış değerler ~17 ile ~21 arasında (bir fabrika 19 verir, bir başkası 17,0–20,7 bandı verir)
304 ile kıyas​‌​​‌​304 için yayımlanmış PREN 18–20. Yani PREN’e bakarsanız 303 ile 304 neredeyse aynı görünür
Ve bu tam olarak yanlıştır​‌​​‌​PREN formülü kapanımları hiç görmez. Yalnızca çözünmüş Cr, Mo ve N’yi sayar. 303’ün gerçek zayıflığı kimyada değil, mikroyapıdadır. Bu yüzden 303’ü PREN ile savunan hiçbir teklif ciddiye alınmamalıdır. PREN, kapanımsız kaliteler arasında karşılaştırma aracıdır — otomat kalitesiyle standart kalite arasında değil
Doğru ölçüt​‌​​‌​Gerçek karar ölçütü kritik çukurcuk sıcaklığı (CPT) ve saha deneyimidir. 303 için yayımlanmış bir CPT değeri bulunamadı — ve bu tesadüf değildir; kapanım kontrollü bir malzemede CPT ölçümü büyük saçılım verir

Dürüst Karşılaştırma — 303 mü, Başka Bir Şey mi​‌​​‌​

Ne Zaman Hangisi

303​‌​​‌​Seçin: yüksek adetli otomat torna parçası, kuru/yağlı iç ortam, kaynak yok, şekillendirme yok, klorür yok. Seçmeyin: kaynak, deniz, klorür, hijyen, basınç kodu, soğuk şekillendirme
304​‌​​‌​Varsayılan ostenitik. Kaynaklanır, şekillendirilir, kod kapsamındadır, korozyon direnci belirgin daha iyidir. Bedeli: işlenebilirlik kabaca yarı yarıya düşer ve pekleşme yönetimi gerekir
304L​‌​​‌​Kaynaklı ve tavlanmayacak parçalar için 304’ün düşük karbonlu sürümü. Duyarlılaşma riskini kaldırır, karşılığında akma dayanımından ~35 MPa verir
316 / 316L​‌​​‌​Klorür varsa doğru cevap budur. %2–3 molibden, çukurcuk ve aralık direncini sıçratır. İşlenebilirlik 303’ün yarısından azdır — parça maliyeti yükselir, arıza maliyeti düşer
430F​‌​​‌​Ferritik otomat kalitesi. İşlenebilirlik 303 ile yarışır ve belirgin daha ucuzdur (nikel yok). Ama manyetiktir, korozyon direnci 303’ten de düşüktür ve düşük sıcaklıkta gevrektir. İç mekân, kuru, manyetikliğin sorun olmadığı yerde ciddi bir maliyet alternatifidir
430​‌​​‌​Otomat olmayan ferritik. 303’ten ucuz, 303’ten daha kötü işlenir, kaynağı sorunludur (tane büyümesi). Dekoratif ve kuru ortam işi
416 (martenzitik otomat)​‌​​‌​İşlenebilirlik tablolarında %54–75. Sertleştirilebilir olması tek büyük avantajıdır — 303 değildir. Korozyon direnci 303’ün de altındadır ve manyetiktir
17-4 PH​‌​​‌​Hem dayanım hem korozyon gerekiyorsa. Çökelme sertleşmesiyle 1000 MPa üzeri akma verir ve 303’ten çok daha iyi korozyona dayanır. İşlenebilirlik %45 dolayındadır ve fiyat sınıfı farklıdır
İşlenebilirliği artırılmış 304​‌​​‌​Çoğu zaman aranan cevap budur. Kükürt otomat seviyesinde değildir; kaynaklanır, şekillendirilir, 304 gibi korozyona dayanır ve standart 304’ten belirgin daha hızlı işlenir. 303’ün hızına çıkmaz. Fabrika markası ile sipariş edilir

Sık Sorulan Sorular​‌​​‌​

303 ile 304 arasındaki fark sadece işlenebilirlik mi? Parçalarımız kuru ortamda çalışıyor, 303 alalım mı?

Fark sadece işlenebilirlik değildir, ama sizin tarif ettiğiniz koşulda 303 gerçekten doğru seçim olabilir. Ayrımı net yapalım.
Kimyaya bakarsanız iki alaşım kardeş görünür: ikisi de %17–19 krom, %8–10 nikel. Ayrışma kükürttedir: ASTM 303’e %0,15 asgari kükürt dayatır, 304’te ise kükürt %0,030 azami safsızlıktır — yani en az beş kat fark, pratikte çoğu zaman on kat. Bu kükürt, çelik içinde manganez sülfür kapanımları hâlinde bulunur ve talaşı kırıp takımı yağlar. İşlenebilirlik oranı %40–45’ten %69–78’e çıkar; yani kabaca 1,7–1,8 kat. Yüksek adetli bir otomat torna parçasında bu, parça başı maliyette gerçek bir farktır.
Bedeli üç kalemdir. Birincisi korozyon: aynı kapanımlar klorürlü ortamda çukurcuk başlatıcısıdır; 303 deniz ve benzeri ortamlar için önerilmez ve klorürlerde ~50 °C üzerinde gerilmeli korozyon çatlamasına duyarlıdır. İkincisi kaynak: 303 pratikte kaynak edilemez. Üçüncüsü şekillendirme: soğuk bükme, dövme ve derin çekme için uygun değildir.
Sizin durumunuz için karar kuralı: parça kuru ya da yağlı bir iç ortamda çalışacak, kaynaklanmayacak, soğuk şekillendirilmeyecek ve klorüre girmeyecekse 303 doğru ve ekonomik seçimdir — dişli, burç, mil, ayar vidası, pano parçası tam olarak bu tariftir. Bu dört koşuldan biri bile sağlanmıyorsa, kazandığınız işleme süresi bir saha arızasının maliyetinden küçüktür. Üstelik bir orta yol var: işlenebilirliği artırılmış 304 türevleri, 303’ün hızına çıkmadan standart 304’ün belirgin üstünde işlenir ve 304 gibi kaynaklanıp 304 gibi korozyona dayanır.​‌​​‌​

Tedarikçimiz 303 parçaları TIG ile kaynaklayabileceğini söylüyor. Gerçekten yapılabilir mi?

Fiziksel olarak ark tutuşur ve bir dikiş oluşur. Mühendislik olarak bu bir kaynak değil, planlanmış bir çatlaktır.
Mekanizma şudur: kükürt ve fosfor, ergimiş banyoda çok düşük ergime noktalı sıvı filmler oluşturur. Katılaşma ilerlerken bu filmler tane sınırlarına itilir ve dikiş soğurken büzülme gerilmesi tam o sıvı filmleri açar. Sonuç sıcak çatlamadır — çoğu zaman gözle görülmez, penetrant veya radyografiyle çıkar, bazen de sahada çıkar. 303’te bu iki element safsızlık değil, şartname gereğidir; yani banyoya kaza eseri girmiş bir kirlilikten değil, malzemenin tanımından söz ediyoruz.
İşin kurumsal tarafı da nettir: bir ulusal kaynak standardı 303’ün kaynağını ön nitelendirmez. Yani “standart prosedüre göre kaynaklandı” diyemezsiniz; her birleşim için ayrı nitelendirme gerekir ve o nitelendirmenin geçmesi de garanti değildir. Bir Avrupa fabrikası 1.4305 için taneler arası korozyon direncini teslim durumunda HAYIR, kaynaklı durumda HAYIR diye işaretler.
Gerçekten kaçınılmazsa hasarı sınırlamanın yolu, kaynak metalinde δ-ferrit oluşturmaktır: ferrit kükürdü ve fosforu ostenitten çok daha iyi çözer ve çatlak yolunu keser. Bu yüzden öneriler yüksek ferritli dolgulara gider — E312 en yüksek ferriti verir, 309 aradadır, 308L en düşüğüdür. Dolgusuz (otojen) TIG kesinlikle yapılmamalıdır, çünkü banyo tamamen ana metal kimyasında olur. Isı girdisi düşük, pasolar küçük, pasolar arası sıcaklık soğuk tutulmalıdır. Maksimum korozyon direnci için kaynak sonrası çözelti tavı gerekir; ama üreticinin kendi ifadesiyle sonuç yine de hem mekanik hem korozyon açısından zayıf kalır.
Doğru ticari cevap: kaynaklanacak parçayı 304 veya 304L‘den yapın. Tezgâhta kaybettiğiniz dakikalar, tahribatsız muayene, ıskarta ve saha arızası kaleminden geri gelir.​‌​​‌​

303 mıknatıs çekiyor — yanlış malzeme mi aldık?

Büyük ihtimalle hayır, ve bu fiziksel olarak beklenen bir davranıştır.
303 çözelti tavlı hâlde tam ostenitiktir ve fiilen manyetik değildir; yayımlanmış bağıl geçirgenlik değerleri ~1,02 ile ≤1,3 arasında verilir. Ama ostenit, 18-8 kimyasında termodinamik olarak yarı kararlıdır. Soğuk deformasyon — çubuk çekme, haddeleme, tornalamanın kendisi, yuvarlanarak diş açma, punta baskısı — ostenitin bir kısmını deformasyon martenzitine dönüştürür. Martenzit ferromanyetiktir. Sonuç: soğuk çekilmiş bir 303 çubuğun mıknatısı hafifçe çekmesi normaldir, ve işlenmiş yüzeyin kendisi gövdeden daha manyetik olabilir.
İki pratik sonuç vardır. Birincisi: “paslanmaz mıknatıs çekmez” cümlesi bir malzeme kuralı değil, bir halk inancıdır; 18-8 ostenitikler için yalnızca tavlı hâlde doğruya yakındır. İkincisi: alıcı şartnamesinde gerçekten bir manyetik geçirgenlik tavanı varsa (enstrüman, sensör yakını, tıbbi görüntüleme çevresi), bunu sipariş öncesi konuşmak gerekir. O durumda çözüm ya bitmiş parçaya çözelti tavı uygulamaktır — ki bu ölçü ve yüzey riski getirir — ya da baştan daha kararlı ostenitik bir kaliteye geçmektir. Şunu unutmayın: bu manyetiklik bir kimya hatası değil, bir işlem geçmişi izidir; fabrika sertifikası kimyayı doğrular, manyetikliği değil.​‌​​‌​

303 çubuktan işlediğimiz miller iki yılda çukurlandı. Sertifika uygun görünüyordu. Ne oldu?

Sertifika muhtemelen gerçekten uygundu. Arızanın sebebi kimya değil, mikroyapı ve geometridir.
Bir fabrika sertifikası çözünmüş kimyayı doğrular: krom, nikel, karbon, kükürt. 303’ün zayıflığı bu satırlarda görünmez, çünkü zayıflık kükürdün hangi biçimde bulunduğudur — binlerce manganez sülfür kapanımı. Her kapanım, pasif filmin altında bir süreksizliktir. Klorür gelip pasif filme yüklendiğinde çukur tam olarak o kapanımlarda başlar: kapanım çözünür, çukurun içi asidik ve klorürce zengin hâle gelir ve çukur kendi kendini besleyerek derinleşir.
İki noktaya bakın. Birincisi yön: sülfür kapanımları haddeleme yönünde uzun şeritler hâlinde dizilir; bu yüzden korozyon direnci enine kesitte belirgin daha düşüktür. İşlenmiş bir milin alın yüzeyi, kanal dibi ve omuz radyüsü çoğu zaman ilk saldırıya uğrayan yerlerdir. İkincisi aralık: yatak oturma yüzeyleri, o-ring kanalları, sıkı geçmeler, kama yuvaları ve diş dipleri birer aralık geometrisidir; aralık içinde oksijen tükenir, klorür birikir ve 303 orada en zayıf hâlindedir.
Şunu da sorun: parça klorüre nereden maruz kaldı? Çoğu zaman cevap proses sıvısı değil, çevre koşuludur — kıyı atmosferi, yol tuzu, yoğuşma, yıkama suyu, izolasyon altı nem, ya da montaj sırasında kullanılan bir temizleyici. Sıcaklık ~50 °C’yi geçiyor ve parça gerilme altındaysa (ki işlenmiş ve sıkılmış bir mil öyledir), tablodaki risk yalnızca çukurcuk değil, gerilmeli korozyon çatlamasıdır.
Ne yapmalı: aynı geometri klorüre girecekse malzemeyi değiştirin — 316 veya 316L molibden sayesinde çukurcuk ve aralık direncinde sınıf atlar. Geometriyi değiştiremiyorsanız aralıkları kapatın (conta, dolgu, sızdırmazlık) ve keskin köşeleri radyüsleyin. Yapmamanız gereken şey, tedarikçiden “daha iyi bir 303” istemektir: 303’ün korozyon sınırı bir kalite sorunu değil, kalitenin tanımıdır.​‌​​‌​

Veri sayfalarında sık rastlanan hatalar — sipariş vermeden önce kontrol edin

1. 303’ün 304 korozyon verisiyle satılması — en yaygın ve en pahalı hata. Çok sayıda dağıtımcı sayfası, 303’ün kimyasını yazıp korozyon bölümüne 304 metnini kopyalar: “mükemmel korozyon direnci”, “gıda endüstrisi”, “geniş kimyasal dayanım”. Bu doğru değildir. Üreticinin kendi ifadesi: 303’ün direnci “kükürt ilavesi nedeniyle 304’ten belirgin biçimde düşüktür”. Korozyon paragrafı 304’ten kopyalanmış her 303 sayfasına güvenmeyin.
2. “303 sac / levha / boru” teklifleri. S30300 için sac, levha, şerit, boru ve tüp ürün standardı yoktur; ASTM A240, A312, A213, A249 ve EN 10088-2 1.4305’i içermez. Böyle bir teklif ya yanlış kalite ya da standartsız bir üründür.
3. ASTM A582’nin kükürtte ÜST SINIR koyduğunun sanılması. A582 yalnızca S ≥%0,15 asgarisi koyar; tavan yoktur. EN 10088-3 ise %0,15–0,35 bandı verir. Kükürt bandını sipariş şartına yazmazsanız partiden partiye tezgâh davranışı değişir.
4. Fosforun unutulması. ASTM ≤%0,20, EN ≤%0,045 — dört kattan fazla fark. ASTM’ye uygun bir döküm 1.4305’e uymayabilir. Çift sertifika istiyorsanız fosforu ve karbonu siparişe yazın.
5. Mekanik değerlerin “şartname asgarisi” gibi basılması. ASTM A582, S30300 için çekme/akma/uzama asgarisi koymaz — yalnızca ≤262 HBW. Sayfalarda gezen “çekme 650 MPa, akma 300 MPa” değerleri tipik değerlerdir. Gerçek asgariler EN 10088-3 yolundan gelir: Rp0,2 ≥190, Rm 500–750, A ≥%35.
6. Tek bir “303 dayanımı” yayımlanması. Soğuk çekilmiş çubukta çap belirleyicidir: ⌀ ≤40 mm’de Rm ~600–950 MPa, ⌀ >63–100 mm’de ~500–750 MPa. Çap ve teslim durumu yazılmadan verilen bir dayanım rakamı anlamsızdır.
7. Yoğunluk ve ergime noktası çelişkileri. Yoğunluk için hem 7,9 hem 8,03 g/cm³ basılıyor; ergime için hem 1400–1450 °C aralığı hem ~1455 °C tek noktası. Ortalamalarını almayın; hangi kaynağı kullandığınızı yazın.
8. Birim hatası: “yoğunluk 8,03 kg/m³”. Gerçek değer 8,03 g/cm³ = 8030 kg/m³‘tür. Bin kat hata yaygın biçimde aynalanıyor.
9. Sütunları kaymış tablolar. Yaygın bir 303 PDF’inde elastisite modülü 62 GPa, kükürt ≤%1, çekme 398 MPa görünüyor. Üçü de yanlıştır: modül ~193 GPa, kükürt %0,15–0,35, tavlı çekme 500–750 MPa. Modülün 100 GPa’nın altında göründüğü her paslanmaz tablosunu çöpe atın.
10. Fosforun “%0–0,4” diye basılması. Bir teknik portal 303 için fosforu %0,4‘e kadar gösteriyor. Hiçbir standart bunu vermez: ASTM ≤%0,20, EN ≤%0,045.
11. “303 ısıl işlemle sertleştirilebilir” iddiası. Yanlıştır. Tam ostenitiktir; sertlik yalnızca soğuk deformasyondan gelir. Su verme–temperleme reçetesi yoktur.
12. ISO 3506 A1 ile A2’nin karıştırılması. 303 bağlantı elemanları A1 sınıfına girer ve standart A1’i düşük korozyon dirençli otomat sınıfı olarak işaretler; A2 ise 304 tabanlıdır. Dış mekân veya ıslak ortam için A1 cıvata satın almak doğrudan bir şartname hatasıdır.
13. 303Se’nin “korozyon sorunu çözülmüş 303” diye anlatılması. Yanlıştır. Selenyür kapanımları yüzey kalitesini ve bir miktar şekillendirilebilirliği iyileştirir; korozyon dezavantajı yerinde kalır. Ayrıca Avrupa’da fiilen bulunmaz.
14. 303 için bir ASME P numarası yayımlanması. Doğrulanamadı ve yayımlanmamalıdır. 303 bir WPS temeli değildir; basınç sınırı gereken hiçbir kodda emniyet gerilmesi yoktur.
15. PREN ile savunma. 303 ve 304 PREN’leri sayısal olarak yakındır (~17–21). PREN formülü kapanımları görmez; 303’ün gerçek zayıflığı mikroyapıdadır. PREN’e dayanan bir 303 teklifi teknik olarak savunulamaz.​‌​​‌​

​‌​​‌​

​‌​​‌​