UNS S30403 · W.Nr. 1.4307 · X2CrNi18-9 · %17,5-20,0 Cr – %8,0-12,0 Ni – C ≤ %0,030 (ASTM A240, A276, A479, A182, AMS 5647) veya ≤ %0,035 (ASTM A312, A213; ince cidarda %0,040’a izin verilir) – kalan Fe. Ostenitik paslanmaz çeliktir: ÇÖKELME SERTLEŞMEZ, ısıl işlemle sertleştirilemez; mukavemet yalnızca soğuk işlemle artar. 304’ten TEK farkı karbon tavanıdır.
Kaynaklı imalat için alınır: kaynak sonrası çözelti tavı yapılamayan kaynaklı tank, kap, boru hattı ve şasi parçaları. Karbon tavanı %0,030 olduğu için kaynak ısı çevrimi süresinde tane sınırlarında pratikte karbür çökelmez; malzeme kaynaklı halde (as-welded) kullanılır.
Formlar
Yuvarlak çubuk · Lama · Levha · Sac · Boru · Dövme. Tüm formlar sipariş bazlı temin edilir.
Standartlar
AMS 5511 (sac, şerit, levha) · AMS 5647 (çubuk, tel, dövme, mekanik boru, bilezik, dövme stoğu). ASTM: A240 / SA-240 (levha, sac, şerit) · A276 / SA-276 ve A479 / SA-479 (çubuk ve profil) · A312 / SA-312 (pipe, TP304L) · A213 / SA-213 ve A249 (tube, TP304L) · A182 / SA-182 (dövme flanş ve fitting, F304L) · A403 (fitting, WP304L) · A580 (tel) · A484 (genel şartlar) · A666. EN: 10088-2, 10088-3, 10028-7, 10216-5, 10217-7, 10222-5, 10272. AMS numaraları 304 ve 304L için AYRIDIR ve karıştırılmamalıdır. 304L’ye ait olanlar AMS 5511 (düz ürün) ve AMS 5647 (çubuk, tel, dövme). AMS 5513 ve AMS 5639 304’e aittir, 304L’ye DEĞİL.
Artısı
Kaynaklı halde kullanılabilmesi. Karbon tavanı 304’ün 2,3 katı düşüktür (%0,030’a karşı %0,07) ve bu, duyarlılaşma bandında çökebilecek karbon miktarını doğrudan sınırlar; kaynak sonrası çözelti tavı normal şartlarda gerekmez.
Kaynak
Dolgu metali: AWS E308L / ER308L (düşük karbonlu dolgu, ana metalin karbon tavanıyla uyumlu olmalıdır); E308 / ER308 ve 347 de kullanılır. ÖN TAV GEREKMEZ — ostenitik yapı dönüşüm sertleşmesi göstermez. ASME Bölüm IX P-No 8 (ostenitik paslanmaz).
Sınırları
KLORÜRLÜ GERİLMELİ KOROZYON ÇATLAMASI: çekme gerilmesi altında klorür içeren ortamda yaklaşık 60 °C üzerinde çatlar. Atlas Steels, thyssenkrupp, Aalco, Alleima ve buymetal grade sheet bu eşiği ~60 °C verir; Outokumpu ~50 °C, ATI ~49 °C (120 °F) der — TEK SAYI YAZILMAMIŞTIR, pratik eşik 50-60 °C bandıdır.
Veriler üretici veri sayfalarından derlenmiştir · sipariş öncesi güncel şartnameden teyit ediniz
Bu sayfada · tıklayın, ilgili bölüme gider
Ürün Formuna Göre StandartlarKaynak, Isıl İşlem ve Talaşlı İmalat304 · 304L · 316LSık Sorulan Sorular
KOROZYON DAYANIMI:AISI 304 ve AISI 304L normal atmosferik ortamda korozif dayanımı çok iyidir. Asit miktarı mevcut bulunan sıcak ortamlarda, malzemenin iç yapısında kılcal çatlak ve çukur oluşturması, sıcaklığı 60°C’nin üstüne çıktığında gerilimden kaynaklanan yarıklar oluşması muhtemeldir. Standart sıcaklıkta kullanım suyunda 200 mg/L, 60°C’nin üzerinde 150 mg/L mevcut klora dayanıklıdır.
ISI DAYANIMI: 1.4301 (304) aralıklı 870°C’ye çıkan, sürekli olarak 925°C ısı olan ortamlarda iyi oksidasyon dayanımına sahiptir. Ancak ortam sulu ise ve 425-860°C sıcaklık mevcut ise korozyon dayanımı düşer. 304L’nin ise karbonu(C) düşük olduğundan bu ortamlarda karbür çökelmesi oluşmaz.
KAYNAK YAPILABİLİRLİK: Bütün kaynak metodlarında mükemmel kabiliyet gösterir, örneğin; elektrod, gazaltı veya tel vs. 304’e en uygun elektrod veya tel kalitesi 308, 304L’nin de 308L’dir. 304 kalite ince kesitlere kaynak uygulandığında kaynak ertesi tavlama gerektirmez, ancak kalın kesitlerde mutlaka uygulanması gerekir. 304L’nin ise kalın kesitlerde de kaynak sonrası tavlama işlemine gerek duyulmaz (örn. 6mm ve üzeri kalınlıklarda)
İŞLENEBİLİRLİK: 1.4301 (304) kalite dünyada en sık ve çok yönlü kullanılan paslanmaz çeliğidir. Mükemmel şekillenebilme ve kaynak kabiliyeti vardır. 304’ün östenitik yapısı ara tavlama yapmadan derin sıvama yapılabilmesini sağlar, dolayısıyla evye, doğalgaz bacaları ve kulplu tencere gibi derin sıvama gerektiren üretimlerde tercih edilir.
ISIL İŞLEM: Karbon (C) düşüklüğü sebebiyle ayrıca ısıl işlemle sertleştirilemez.
KULLANIM ALANLARI: Yiyecek işleme ekipmanları; Mutfak, tekne araç ve ekipmanlarında (evye, armatür, tencere, küpeşte vs.); Mimari dış cephe kaplamalarında (panel, ray vs.); Kimyasal taşıma konteynerlerinde; Isı dönüştürücülerinde (heat exchanger); Cıvata üretiminde, somun üretiminde, vida üretiminde ve yay üreitminde kullanılmaktadır.
ASTM A182 / ASME SA-182 (F304L) — dövme flanş, fitting ve valf parçası · boyut için ASME B16.5 / B16.47 · EN 10222-5. Flanş için ayrı bir AMS numarası doğrulanamamıştır.
Fitting (bağlantı parçası)
ASTM A403 / ASME SA-403 (WP304L) — dövme fitting · boyut için ASME B16.9 / B16.11. Fitting için ayrı bir AMS numarası doğrulanamamıştır.
Dikişsiz ve dikişli pipe
Dikişsiz/dikişli boru için 304L’ye ait bağımsız bir AMS numarası dört kaynakla doğrulanamamıştır (bkz. standart notu). ASTM A312 / ASME SA-312 (TP304L) · ASTM A358 (kaynaklı, basınç için) · ASTM A409 (büyük çaplı) · ASTM A999 (genel şartlar) · EN 10216-5 (dikişsiz) · EN 10217-7 (dikişli)
Dikişsiz ve dikişli tube (kazan, kızdırıcı, eşanjör)
Dikişsiz/dikişli boru için 304L’ye ait bağımsız bir AMS numarası dört kaynakla doğrulanamamıştır (bkz. standart notu). ASTM A213 / ASME SA-213 (TP304L, dikişsiz) · ASTM A249 (dikişli) · ASTM A269 (genel korozyon servisi) · ASTM A554 (mekanik tube) · EN 10216-5
AMS numaraları 304 ve 304L için AYRIDIR ve karıştırılmamalıdır: AMS 5513 sac-şerit-levha 304, AMS 5511 sac-şerit-levha 304L; AMS 5639 çubuk-tel-dövme 304, AMS 5647 çubuk-tel-dövme 304L. AMS 5560 (dikişsiz boru) ve AMS 5565 (dikişli boru) SAE başlıklarında 30304, yani 304 olarak tanımlanır; 304L karşılıkları doğrulanamamıştır. EN numaraları bilgi amaçlıdır; sipariş hangi şartnameye açıldıysa o şartnamenin kabul ölçütü geçerlidir.
AISI 304L siparişinde standardı ürün formuyla birlikte yazmak gerekir; aynı kalite sac, çubuk, boru ve dövmede farklı standart numaralarıyla satılır. EN karşılığı 1.4307‘dir — piyasada sık görülen 1.4306 da 304L’dir, ancak nikel ve krom aralığı farklıdır (aşağıda).
Ürün Formuna Göre Standartlar · AISI 304L (S30403 / 1.4307)
Bu bir ısıl işlem kademesi değildir; aşağıdaki çevrimin neden iki kalitede AYNI olduğunu ve farkın nereden geldiğini açıklar.
Açıklama
304 ile 304L arasındaki ASIL FARK KARBON BANDIDIR — başka hiçbir şey değil. İki kalitenin krom (%17,5-20,0) ve nikel bandı aynı şartnamelerde pratik olarak örtüşür; ısıl işlem çevrimi AYNIDIR; çözelti tavı sıcaklığı ve soğutma şartı AYNIDIR. Değişen tek değişken karbon tavanıdır: 304’te %0,07-0,08, 304L’de %0,030. Duyarlılaşma bandında çökebilecek karbon miktarını bu tavan belirler. Karbon düştüğü için 304L’de karbür çökelmesi çok daha yavaştır ve kaynak ısı çevrimi süresinde pratikte gerçekleşmez; bunun BEDELİ akma dayanımıdır: ASTM A240’ta 304 için 205 MPa, 304L için 170 MPa (35 MPa düşük).
Şart
%0,030 (ASTM A240, A276, A479, A182, AMS 5647) – %0,035 (ASTM A312, A213; ince cidarda %0,040’a izin verilir)
DEFENCE METAL
ÇÖZELTİ TAVI (solution anneal) — tek geçerli ısıl işlem budur
Adım
ÇÖZELTİ TAVI (solution anneal) — tek geçerli ısıl işlem budur
Özet
Soğuk işlemi geri alır, karbürleri katı çözeltiye sokar, tane yapısını yeniler ve korozyon direncini geri kazandırır. DAYANIM ARTIRMAZ, DÜŞÜRÜR. Teslim durumu budur; ASTM A240, A276, A479, A312, A213 ve A182 malzemeyi bu durumda ister.
Sıcaklık
1010-1120 °C (1850-2050 °F). Kaynaklar: Atlas Steels 1010-1120 °C · thyssenkrupp 1010-1120 °C · Aalco 1010-1120 °C · ATI 1010-1121 °C (1850-2050 °F) · AK Steel 1038-1121 °C (1900-2050 °F) · Alleima 1040-1100 °C · Outokumpu 1050 °C. ŞARTNAME TABANI AYRIDIR: ASTM A312, A213 ve A182 en az 1040 °C (1900 °F) ister.
Süre
Tek bir süre dört bağımsız kaynakla doğrulanamamıştır, bu yüzden yazılmamıştır. Bulunanlar kaynak adıyla: buymetal grade sheet 25 mm kalınlık başına 90 dakika. Pratikte süre, kesitin tamamının sıcaklığa gelmesine göre belirlenir; süre uzatmak fayda getirmez, tane büyümesi getirir.
Soğutma
HIZLI SOĞUTMA ZORUNLUDUR — tercih değil, metalurji şartıdır. Su verme veya hızlı hava/gaz soğutma. Amaç, yaklaşık 816-427 °C aralığını karbür yeniden çökelmeden geçmektir (ATI). Kalın kesitlerde su verme şarttır (AK Steel). ASTM A312 ve A213 ‘suda su verme veya başka yolla hızlı soğutma’ der; ASTM A182 ‘çözelti tavı + su verme’, sıvı ortamda 260 °C’ye (500 °F) kadar soğutma ister. Yavaş soğutma işlemi geçersiz kılar: parça duyarlılaşma bandında kalır.
Ne için
Sıcak ve soğuk şekillendirme sonrası; 304’te kaynak sonrası korozyon direncini geri kazanmak için; duyarlılaşma bandında kalmış bir parçayı kurtarmak için.
Ostenitik yapıda gerilme giderme, duyarlılaşma bandının içinden geçmeden yapılmak zorundadır. Bu yüzden tek bir standart reçete yoktur.
Açıklama
SAYISAL TEK REÇETE VERİLMEMİŞTİR — hiçbir sıcaklık/süre çifti dört bağımsız kaynakla doğrulanamamıştır. Bulunanlar, HEPSİ KAYNAK ADIYLA: AK Steel soğuk işlenmiş parçalar için 399 °C (750 °F), 0,5-2 saat · buymetal grade sheet 304 için en çok 400 °C, 304L için 450-600 °C / 60 dakika · AZoM 400 °C altı yalnızca kısmi rahatlama, 425-925 °C etkili ama duyarlılaşma riskli, tam çözüm ~1080 °C çözelti tavı · Acme Alloys yeterli gerilme giderme için ~900 °C · TWI: ‘ostenitik paslanmaz kaynaklarının çoğu kaynak sonrası ısıl işlem gerektirmez’, boyutsal kararlılık için ~400 °C kısmi rahatlama, gerilmeli korozyon direnci için ~1000 °C. PRATİK KURAL: gerilme gidermek için parçayı duyarlılaşma bandında bekletme; ya bandın çok altında (≈400 °C) kısmi rahatlama yap, ya da tam çözelti tavına çık ve hızlı soğut.
Kaynaklar bandın uçlarında ayrışır, HEPSİ KAYNAK ADIYLA: ATI 427-816 °C (800-1500 °F) · Atlas Steels 425-860 °C · thyssenkrupp 425-860 °C · Aalco 425-860 °C · buymetal grade sheet 450-850 °C · Acme Alloys 480-815 °C (900-1500 °F). TEK SAYI YAZILMAMIŞTIR, ORTALAMA ALINMAMIŞTIR. Pratik zarf: yaklaşık 425-870 °C.
Açıklama
KAÇINILACAK BÖLGE. Bu bir sertleştirme kademesi DEĞİLDİR. Bantta krom karbürü (M23C6) tane sınırlarında çöker. 304L’de karbon tavanı %0,030 olduğu için çökelecek karbon miktarı düşüktür ve çökelme çok daha yavaştır: kaynak ısısının tane sınırlarında geçirdiği süre içinde duyarlılaşma pratikte oluşmaz. BU BANT 304L İÇİN ORTADAN KALKMAZ; UZUN SÜRELİ SERVİSTE HÂLÂ GEÇERLİDİR — yalnızca kaynak süresi ölçeğinde zararsızdır.
Şema şematiktir; zaman ekseni ölçekli değildir. Yayımlanmış bir TTT/CCT eğrisi kullanılmadığı için eğri çizilmemiştir. BU ALAŞIM OSTENİTİKTİR: ÇÖKELME SERTLEŞMEZ, ısıl işlemle sertleştirilemez. H900 / H1075 benzeri bir YAŞLANDIRMA KADEMESİ YOKTUR ve yaşlandırma diyagramı çizilmemiştir. Mukavemet ancak SOĞUK İŞLEMLE artırılır; ısıl işlem mukavemeti düşürür. Bu alaşım ÇÖKELME SERTLEŞMEZ. Yaşlandırma (H900, H1025, H1075, H1150 vb.) kademesi YOKTUR; böyle bir diyagram uydurulmamıştır. Isıl işlem 304 ve 304L için AYNIDIR. Kartta gösterilen fark ısıl işlemden değil, KARBON BANDINDAN gelir. Zaman ekseni ölçekli değildir; yayımlanmış TTT/CCT eğrisi kullanılmamıştır. Duyarlılaşma bandının uçları kaynaklar arasında ayrışmaktadır; tek sayı yazılmamış, kaynaklar adıyla listelenmiştir. Gerilme giderme için tek bir sıcaklık/süre reçetesi dört bağımsız kaynakla doğrulanamamıştır; bulunanlar kaynak adıyla verilmiştir.
Kaynak
Standart kaynak yöntemlerinin tümüyle kolayca kaynaklanır: GTAW, GMAW, SMAW, tozaltı, özlü tel, plazma, lazer ve direnç kaynağı. Dolgu metali ER308L (AWS A5.9) veya örtülü elektrotla E308L-16 / E308L-17. Kaynak sonrası ısıl işlem gerekmez. Dolgu mutlaka “L” sınıfı olmalıdır; normal ER308 kullanılırsa kaynak metalinde karbon yükselir ve düşük karbonun avantajı kaybolur. Ostenitik çeliklerin ısıl genleşmesi karbon çeliğinin yaklaşık 1,5 katı olduğundan çarpılma ve artık gerilme yüksektir — punta aralığı sık, ısı girdisi düşük tutulmalıdır. Kök tarafında arka gaz koruması ihmal edilmemeli, kaynak sonrası tufal ve temper rengi temizlenmelidir.
Isıl işlem
Tam ostenitiktir; ısıl işlemle sertleştirilemez, mukavemet yalnızca soğuk deformasyonla artar. Uygulanan işlem çözelti tavıdır: 1010–1120 °C, ardından hızlı soğutma. Kritik nokta 815 → 425 °C bandından hızla geçilmesidir; ince kesitler havada, ağır kesitler suda soğutulur. Hassaslaşma (duyarlılaşma) aralığı 425–870 °C, en hızlı çökelme 550–800 °C arasındadır. Sıcak şekillendirme 900–1200 °C bandında yapılır. Standart teslim durumu: ASTM’de çözelti tavlı + asitlenmiş, EN’de +AT.
Talaşlı imalat
Tam ostenitik yapı nedeniyle işlenmesi karbon çeliğine göre zordur ve pekleşme belirgindir. Hafif kesme, sürtünme veya takımın malzeme üzerinde beklemesi yüzeyde sert bir tabaka bırakır ve sonraki paso takımı hızla köreltir. Sabit ve yeterli talaş derinliği şarttır — takım sert tabakanın altından kesmelidir. Keskin, pozitif talaş açılı kaplamalı karbür takım; rijit bağlama ve kısa takım çıkıntısı; bol ve basınçlı soğutma sıvısı. Talaş uzun ve sünek olduğu için talaş kırıcı geometri gerekir. İşlenebilirliği artırılmış alternatif gerekiyorsa aynı kimyasal sınırlar içinde işlenebilirlik için optimize edilmiş kaliteler tercih edilir; otomat çeliği 1.4305 (303) ise korozyon direnci düşüktür ve kaynağa uygun değildir.
304 · 304L · 316L — Hangisi Ne Zaman?
304 — 304L KARŞILAŞTIRMASI
A · KARBON — ASTM A240 bileşim tablosu (AYNI TABLO). Farkın TEK sebebi burasıdır.
ASTM A240 / ASME SA-240, Tablo 1 (bileşim). Her iki UNS de bu tablodadır.
DEFENCE METAL
Ölçüt
AISI 304
AISI 304L
Fark
Karbon (C) tavanı
%0,07 maks.
%0,030 maks.
304L 2,3 kat daha düşük. Diğer tüm elementler pratikte aynı banttadır.
Krom (Cr)
%17,5-20,0
%17,5-20,0
FARK YOK
Nikel (Ni)
%8,0-10,5
%8,0-12,0
304L’de üst sınır daha yüksek; östenit dengesini korumak içindir, korozyon farkının sebebi değildir.
B · ŞARTNAME MİNİMUMLARI — ASTM A240 mekanik tablosu (AYNI TABLO, oda sıcaklığı, çözelti tavlı)
ASTM A240 / ASME SA-240, Tablo 2. Değerler ŞARTNAME MİNİMUMUDUR, tipik değer değildir.
DEFENCE METAL
Ölçüt
AISI 304
AISI 304L
Fark
Çekme dayanımı minimumu
515 MPa (75 ksi)
485 MPa (70 ksi)
304 lehine 30 MPa
Akma dayanımı minimumu (%0,2)
205 MPa (30 ksi)
170 MPa (25 ksi)
304 lehine 35 MPa — düşük karbonun BEDELİ budur
Uzama minimumu
%40
%40
FARK YOK
Sertlik tavanı
201 HBW · 92 HRB
201 HBW · 92 HRB
FARK YOK
C · ISIL İŞLEM — ASTM A182 ısıl işlem tablosu (AYNI TABLO)
ASTM A182 / ASME SA-182, ısıl işlem tablosu. F304 ve F304L aynı satır şartına tabidir.
DEFENCE METAL
Ölçüt
AISI 304
AISI 304L
Fark
İşlem tipi
Çözelti tavı ve su verme
Çözelti tavı ve su verme
FARK YOK — ikisi de ÇÖKELME SERTLEŞMEZ
Minimum sıcaklık
1040 °C (1900 °F)
1040 °C (1900 °F)
FARK YOK
Soğutma
Sıvı ortamda su verme
Sıvı ortamda su verme
FARK YOK
D · DUYARLILAŞMA DİRENCİ — mekanizma; sayısal laboratuvar verisi DEĞİLDİR
Bu blok bir laboratuvar tablosu değildir; A bloğundaki karbon farkının doğrudan sonucudur ve üretici teknik bültenlerinin ortak ifadesidir. Sayısal bir duyarlılaşma süresi/sıcaklık eğrisi dört bağımsız kaynakla doğrulanamadığı için VERİLMEMİŞTİR.
DEFENCE METAL
Ölçüt
AISI 304
AISI 304L
Fark
Kaynak sonrası taneler arası korozyon direnci
Kaynak ısısı tane sınırlarında karbür çökeltebilir; kalın kesitte ve çok pasolu kaynakta risk gerçektir. Direnci geri kazanmak için kaynak sonrası çözelti tavı gerekir.
Kaynaklı halde (as-welded) kullanılabilir; kaynak sonrası çözelti tavı normal şartlarda gerekmez.
304L’nin pratikteki TEK ÖNEMLİ ÜSTÜNLÜĞÜ budur.
425-870 °C bandında uzun süreli servis
Sonradan sulu ortamda korozyon direnci isteniyorsa önerilmez.
Karbon düşük olduğu için çökelme çok daha yavaştır, ancak BANT ORTADAN KALKMAZ; uzun süreli serviste hâlâ geçerlidir. Ayrıca 304L’nin yüksek sıcaklık dayanımı 304’ten düşüktür.
304L kaynak ölçeğinde kazanır, uzun süreli yüksek sıcaklık servisinde kazanmaz.
KURAL: bu diyagramdaki her blok TEK BİR ŞARTNAMENİN TEK BİR TABLOSUNDAN okunur. Farklı şartnameler aynı satırda karşılaştırılmamıştır. Her iki UNS de (S30400 ve S30403) aşağıdaki şartnamelerin KAPSAMINDADIR, yani aynı kabul ölçütü altında ve aynı tablolarda yan yana listelenirler. BLOKLAR BİRBİRİYLE TOPLANMAZ VE AYNI EKSENE KONMAZ. Her blok tek bir şartnamenin tek bir tablosundan okunmuştur; bloklar birbiriyle toplanmaz. Karşılaştırma yalnızca şartname minimumları ve bileşim tavanları üzerindendir; tipik değer kullanılmamıştır. Sayısal bir korozyon laboratuvar karşılaştırması (ör. ASTM A262 süre/kütle kaybı tablosu) dört bağımsız kaynakla doğrulanamadığı için bu diyagrama konmamıştır. Özet: 304 daha yüksek akma minimumu (205 MPa) verir; 304L kaynak sonrası taneler arası korozyon direnci verir. Seçim bu iki şey arasındadır.
Karar iki soruya bakar: kaynak sonrası korozyon riski var mı, ve ortamda klorür var mı?
Karbon ≤%0,030 tutulup azotla akma 205 MPa üzerine çıkarılır — her iki şartnameye birden uyar
1.4307 ile 1.4306
İkisi de 304L. 1.4306’da Ni %10–12 ve Cr %18–20 (1.4307: Ni %8–10,5, Cr %17,5–19,5). 1.4306 derin çekmede ve düşük manyetiklik gereken işlerde tercih edilir; mekanik minimumlar aynıdır
304L yeterli
Atmosfer, iç mekân, temiz su, gıda, içecek, süt; klorür düşük (< ~50–100 ppm) ve sıcaklık < ~50 °C
Klorür > ~50–100 ppm, kıyı atmosferi, tuzlu ortam, 50 °C üzeri klorürlü servis, sülfürik/fosforik asit içeren proses
Sürekli yüksek sıcaklık
304L’nin düşük karbonu sürünme dayanımını düşürür; 304H veya AISI 321 gibi stabilize kaliteler gerekir
Sık Sorulan Sorular
304 yerine 304L verilse olur mu?
İki yönü ayrı değerlendirin. Korozyon açısından 304L, 304’ün yerini her zaman güvenle alır; düşük karbonu kaynaklı halde ek güvenlik sağlar. Mukavemet açısından hayır: ASTM A240’a göre 304L’nin minimum akma dayanımı 170 MPa, 304’ünki 205 MPa’dır. Basınçlı kap veya yük taşıyan bir hesapta 304’e göre tasarlanmış bir parçaya 304L konulamaz. Ters yön — 304L istenip 304 gelmesi — kaynaklı ve korozif bir uygulamada kabul edilemez. Standart çözüm çift sertifikalı 304/304L malzemedir.
Kaynaktan sonra ısıl işlem yaptırmam gerekir mi?
Hayır — düşük karbonun tüm amacı budur. Bunun yerine üç şeye odaklanın: dolgu metalinin mutlaka “L” sınıfı (ER308L / E308L) olması, kök tarafında arka gaz koruması, ve kaynak sonrası temper rengi ile tufalın temizlenmesi (asitleme + pasivasyon). Kaynak bölgesindeki oksit tabakası, kimyasal bileşimden bağımsız olarak korozyon direncini düşüren en yaygın saha hatasıdır. Yalnızca malzeme servis ömrü boyunca 425–870 °C bandında kalacaksa çözelti tavı gündeme gelir.
Klorürlü ortamda 304L’yi hangi sıcaklığa kadar kullanabilirim?
Pratik sınır: klorür içeren sulu ortamda ~50 °C üzerinde kullanmayın. Tam daldırma koşullarında 60 °C altında gerilmeli korozyon çatlaması nadirdir, ancak 10 ppm kadar düşük klorür seviyelerinde bile arıza rapor edilmiştir. Buharlaşma bölgeleri, ıslak-kuru ara yüzeyler ve tuz birikintisi altındaki yüzeylerde bu sıcaklık eşiği geçersizdir — klorür yerel olarak yüzlerce ppm’e konsantre olur ve oda sıcaklığına yakın koşullarda dahi çatlama görülebilir. Çatlama için çekme gerilmesi şarttır, ancak bu gerilme dış yükten gelmek zorunda değildir: kaynak artık gerilmesi tek başına yeterlidir. Ayrıca 316L’ye geçmek bu riski çözmez — her iki kalite de benzer nikel seviyesinde olduğu için klorürlü çatlamaya eşit duyarlıdır; çözüm ferritik, dubleks veya yüksek nikelli alaşımlardır.
MUKAVEMET DEĞERLERİ
DEFENCE METAL
Koşul
Sertlik
Akma MPa
Çekme MPa
Uzama
ASTM A240 / ASME SA-240 · levha, sac, şerit
201 HBW maks. · 92 HRB maks.
170
485
%40
ASTM A276 / ASME SA-276 · çubuk ve profil, sıcak işlenmiş ve tavlı (Kondisyon A)
201 HBW maks. · 92 HRB maks.
170
485
%40 · kesit daralması %50
ASTM A479 / ASME SA-479 · basınçlı kap ve kazan için çubuk ve profil, tavlı
ASTM A182 / ASME SA-182 · dövme flanş, fitting ve valf parçası (F304L)
—
170
485
%30 · kesit daralması %50
TÜM SATIRLAR ŞARTNAME MİNİMUMUDUR ve oda sıcaklığı içindir; tipik değer DEĞİLDİR, hesaba tipik değer konmaz. Bu alaşım ÇÖKELME SERTLEŞMEDİĞİ İÇİN satırlar yaşlandırma koşuluna göre değil, ŞARTNAME ve ÜRÜN FORMUNA göre ayrılmıştır; H900 / H1075 benzeri bir koşul sütunu YOKTUR. Dikkat: çekme ve akma minimumu tüm ürün formlarında aynıdır; AYRIŞAN TEK BÜYÜKLÜK UZAMADIR (levhada %40, boruda %35, çubuk ve dövmede %30). Bu, malzemenin değil, numune geometrisi ve şartname kabul ölçütünün farkıdır. SOĞUK İŞLENMİŞ TEMPERLER BU TABLOYA ALINMAMIŞTIR. ASTM A276’da soğuk çekilmiş tavlı çubuk (Kondisyon A) ile gerinim sertleştirilmiş Kondisyon B ve S için çaptan çapa değişen ayrı minimumlar vardır; bu sayılar yalnızca TEK bağımsız kaynakta bulunabildiği için dört kaynak eşiğini aşmamış ve karta/diyagrama KONMAMIŞTIR (ayrıntı ‘atlananlar’ listesindedir). Bilinmesi gereken metalurji şudur: bu alaşımda mukavemeti artırmanın tek yolu soğuk işlemdir; soğuk işlem uzamayı düşürür ve gerilmeli korozyon çatlamasına duyarlılığı artırır. Soğuk işlenmiş temper sipariş edilecekse minimumlar şartnamenin kendi tablosundan, çap aralığıyla birlikte okunmalıdır. Hiçbir satır tipik değer değildir; hepsi şartname minimumudur. Çekme ve akma minimumu tüm ürün formlarında aynıdır (485 / 170 MPa); ayrışan tek büyüklük uzamadır. Sertlik tavanı yalnızca A240, A276 ve A213’te bulunmuştur; A312, A479 ve A182’de karta girecek bir sertlik tavanı doğrulanamamıştır. Soğuk işlenmiş temper minimumları dört kaynakla doğrulanamadığı için tabloya alınmamıştır. AMS satırı yoktur: AMS şartnamelerinin sayısal minimumları dört bağımsız kaynakla doğrulanamamıştır.
