UNS S43000 · W.Nr. 1.4016 · X6Cr17 · ~%17 Cr. FERRİTİKTİR: ısıl işlemle SERTLEŞMEZ, su verme ile mukavemet kazanmaz, ÇÖKELME SERTLEŞMEZ — H900 / H1025 benzeri bir ÇÖKELME SERTLEŞTİRME kademesi YOKTUR. Üç bağımsız kaynak bunu açıkça yazar: Ulbrich ‘Heat Treatable: No’, Penn Stainless ‘ferritik, düz kromlu, sertleşmeyen kalite’, worldstainless ‘ısıl işlemle sertleşmez’. ASTM S43000 (SSINA, BSSA, Aircraft Materials): C en çok %0,12 – Mn en çok %1,00 – Si en çok %1,00 – P en çok %0,040 – S en çok %0,030 – Cr %16,0-18,0 – Ni en çok %0,75 – kalan Fe. EN 10088 1.4016 (Aalco, Rodacciai, Lucefin, DEW, thyssenkrupp): C en çok %0,08 – Si en çok %1,00 – Mn en çok %1,00 – P en çok %0,040 – S en çok %0,030 (EN 10088-3 uzun ürün) veya en çok %0,015 (EN 10088-2 yassı ürün; thyssenkrupp ve worldstainless) – Cr %16,0-18,0 – kalan Fe. KARBON TAVANI İKİ STANDARTTA FARKLIDIR: ASTM %0,12, EN %0,08. Lucefin, cilalanabilirlik için kükürdün en çok %0,015 tutulmasını önerir.
İç ortamda, klorürsüz veya hafif klorürlü şartlarda, nikelsiz ve ucuz bir paslanmaz yüzey gerektiğinde alınır. worldstainless tipik kullanımları bulaşık makinesi iç gövdesi, buzdolabı paneli, otomotiv süsleme, bağlama teli, rezistans taşıyıcı, ocak süsleme halkası, bağlantı elemanı ve baca gömleği…
Formlar
Yuvarlak çubuk · lama · levha · sac · boru · dövme. Tüm formlar sipariş bazında temin edilmektedir.
Standartlar
AMS: 5503 (levha, sac ve şerit) · 5627 (çubuk, tel ve dövme). ASTM (SSINA’nın tip/şartname tablosundan, tam liste): A182 (dövme flanş, fitting ve vana) · A240 / A240M (levha, sac, şerit) · A268 (ferritik dikişsiz ve kaynaklı tube) · A276 (çubuk ve profil) · A314 (dövme kütüğü ve çubuğu) · A473 (dövme) · A479 / A479M (kazan ve basınçlı kap çubuğu) · A493 (soğuk şekillendirme çubuğu ve teli) · A511 (dikişsiz mekanik tube) · A554 (kaynaklı mekanik tube) · A580 (tel) · A815 (ferritik boru fittingi) · A1012 (kondenser tube) · F593 / F594 / F738 / F836 (bağlantı elemanı) · F2215 (bilye) · F2281 (ısıya dayanıklı cıvata). ASME: SA-182 · SA-240 · SA-268 · SA-479. EN: 1.4016 · EN 10088-2 (yassı ürün) · EN 10088-3 (uzun ürün). SAE tip numarası: 51430. AMS 5503 ve AMS 5627 ÜÇ BAĞIMSIZ KAYNAKTA doğrudan Tip 430’a bağlanmıştır: SSINA’nın şartname tablosunda Tip 430 satırının AMS sütunu ‘5503 5627’ yazar; Aircraft Materials AMS 5627’yi çubuk/tel/dövme, AMS 5503’ü sac/şerit/levha diye ayırır;
Artısı
Aynı korozyon sınıfında nikelsiz olması ve 17 Cr’nin verdiği yüzeyle birlikte gerilmeli korozyon çatlağına karşı çok yüksek direnç göstermesi. Aalco 430’un ‘gerilmeli korozyon çatlamasına karşı çok yüksek direnç’ gösterdiğini yazar;
Kaynak
Şartlı kaynak edilir. Aalco ve worldstainless 150-200 °C ÖN TAV önerir. Dolgu metali olarak Aalco 430, 308L, 309, 310 veya 312 kalitelerini sayar; worldstainless 430, 308L, 309 ve 310’u sayar ve AS 1554.6’nın 430’un 309 dolgu tel ve elektrodu ile kaynağını ön onaylı saydığını ekler;
Sınırları
1) ISIL İŞLEMLE SERTLEŞMEZ. Mukavemet isteniyorsa bu kalite yanlış seçimdir; su verme ve temperleme ile sertlik kazanmaz, çökelme sertleşmez. 2) YASAK BANT — 475 °C GEVREKLİĞİ, yaklaşık 400-550 °C.
Veriler üretici veri sayfalarından derlenmiştir · sipariş öncesi güncel şartnameden teyit ediniz
Bu sayfada · tıklayın, ilgili bölüme gider
Ürün Formuna Göre StandartlarKaynak, Isıl İşlem ve Şekillendirme430 mu 304 mü? Nerede Kullanılır, Nerede Kullanılmaz?Sık Sorulan Sorular
KOROZYON DAYANIMI: AISI 430 kalite paslanmaz çelik malzeme korozyona karşı çok yüksek bir mukavemete sahip değildir. Genellikle dekoratif amaçlı imalatın olduğu yerlerde kullanılan bu paslanmaz çelik kalitesi fiyat bakımında uygundur ve paslanma probleminin çok olmayacağı yerlerde tavsiye edilir. Dış ortam, nemli ortam bu malzemenin paslanmasına sebep olabilir.
KAYNAK YAPILABİLİRLİK: 1.4016 / AISI430 kalite malzeme kaynak yapılması için uygun bir paslanmaz çelik kalitesi değildir ve kaynak yapılması tavsiye edilmez.
İŞLENEBİLİRLİK: 430 kalite malzemenin işlenebilirliği ortalama düzeydedir ve bu malzemenin içerisinde kükürt eklenmiş versiyonu olan 430F kalite yoğun işlemenin olduğu ortamlarda tercih edilebilir.
ISIL İŞLEM: Düşük deformasyon ile soğuk şekillendirme, oda sıcaklığının üzerinde kolayca yapılabilir. Yuvarlanma yönüne paralel keskin pahlardan kaçınılmalıdır. Daha kalın ve / veya daha fazla deformasyona sahip levhalar 200-400 ° C’ye kadar önceden ısıtılmalıdır. Mümkünse, 700 – 900 ° C’de sıcak şekillendirme gerekli olabilir. Korozyon direnci, sıcak şekillendirme veya kaynaklamadan veya lekelenmelerden sonra oluşan tavlama renklerinden etkilenir. Bunlar dekapaj (dekapaj çözeltisi), öğütme veya kumlama ile giderilmelidir. Bu çalışmalar için sadece demir içermeyen aletler kullanılmasına izin verilir. İşleme, karşılaştırılabilir veya karşılık gelen mukavemete sahip alaşımsız karbon çeliklerinin işlenmesinden farklı değildir.
KULLANIM ALANLARI: Uygulama alanları genellikle, Demiryolu ve karayolu taşıtları, konteyner yapımı, şeker endüstrisi için depo ve nakliye cihazları, ses emici, kömür madenciliğidir. Bunların yanı sıra dekoratif amaçlı yapılarda, otomotiv endüstrisinde, yıkama makinelerinde, parlak yüzey istenen uygulamalarda, ev gereçlerinde ve mutfak eşyalarında da kullanılmaktadır. Özellikle bulaşık makinelerinde ve buzdolaplarında sıklıkla 430 kalite malzemeler kullanılmaktadır.
AISI 430 / 1.4016, paslanmaz çelik ailesinden ferritik çelikler sınıfında yer alır ve düşük maliyet, iyi şekil alabilirlik ve orta seviyede korozyon direnci gerektiren uygulamalar için ideal bir malzemedir.
Yuvarlak çubuk · Lama · Levha · Sac · Boru · Dövme Tüm formlar sipariş bazlı temin edilmektedir.
Ürün Formuna Göre Standartlar
ÜRÜN FORMUNA GÖRE STANDARTLAR
DEFENCE METAL
Ürün formu
Standartlar
Yuvarlak çubuk · lama (profil)
AMS 5627 (çubuk, tel ve dövme; 3 kaynak) · ASTM A276 (çubuk ve profil) · ASTM A479 / A479M (kazan ve basınçlı kap çubuğu) · ASME SA-479 · EN 10088-3 (1.4016, +A ve soğuk çekilmiş kademeler)
Levha · sac · şerit
AMS 5503 (sac, şerit ve levha; 3 kaynak) · ASTM A240 / A240M · ASME SA-240 · EN 10088-2 (1.4016)
Boru · tube
ASTM A268 (ferritik dikişsiz ve kaynaklı tube) · ASTM A511 (dikişsiz mekanik tube) · ASTM A554 (kaynaklı mekanik tube) · ASTM A1012 (kondenser tube) · ASME SA-268. Bu numaralar SSINA’nın Tip 430 satırından alınmıştır; ikinci bağımsız kaynak bulunamamıştır.
Dövme
AMS 5627 dövmeyi de kapsar · ASTM A473 (dövme) · ASTM A314 (dövme kütüğü ve çubuğu) · ASTM A182 (dövme flanş, fitting ve vana) · ASME SA-182. SSINA tek kaynaktır.
Tel · bağlantı elemanı
AMS 5627 teli de kapsar · ASTM A580 (tel) · ASTM A493 (soğuk şekillendirme çubuğu ve teli) · ASTM F593 / F594 / F738 / F836 (cıvata ve somun) · ASTM F2281 (ısıya dayanıklı cıvata). SSINA tek kaynaktır.
Boru fittingi
ASTM A815 (ferritik, ferritik/ostenitik ve martenzitik boru fittingi). SSINA tek kaynaktır.
AMS numaraları ÖNCE, ASTM numaraları sonra yazılmıştır. AMS 5503 ve AMS 5627 üç bağımsız kaynakla doğrulanmıştır; dördüncü kaynağa ulaşılamamıştır. Bu kayıt karta da yazılmıştır. ASTM listesinin büyük bölümü tek kaynaktan (SSINA şartname el kitabı Tip 430 satırı) gelmektedir. Sipariş yazılmadan önce ilgili ASTM metni alıcı tarafından doğrulanmalıdır.
AISI 430, %16–18 krom içeren ve nikel içermeyen ferritik paslanmazdır. Ostenitik kalitelerden iki temel farkı vardır ve ikisi de satın alma kararını doğrudan etkiler: ısıl işlemle sertleştirilemez ve manyetiktir. Nikel içermediği için fiyatı 304’ün altındadır — 430’un asıl kullanım gerekçesi budur.
Ürün Formuna Göre Standartlar · AISI 430 (S43000 / 1.4016)
DEFENCE METAL
Sac · Levha · Şerit
ASTM A240 / A240M · EN 10088-2 (X6Cr17) · DIN 17440
— (S43000 için doğrulanabilen bir bağlantı parçası standardı bulunamadı)
Kaynak teli (eşleşen)
AWS A5.9 ER430
Kaynak elektrodu (eşleşen)
AWS A5.4 E430-XX
Ostenitik dolgu alternatifi
AWS A5.9 ER308L / ER309L · AWS A5.4 E308L / E309L
430 ailesinin ayrımı:430 = S43000 / 1.4016, standart stabilize edilmemiş ferritik. 430F = S43020, yüksek kükürtlü otomat türevi (ASTM A582). 430F güçlü ferromanyetiktir (doygunluk indüksiyonu ~1,56 T, Curie sıcaklığı ~671 °C) ve solenoid çekirdeği gibi yumuşak manyetik uygulamalarda tam bu özelliği için kullanılır; kükürt işlenebilirliği yükseltir, manyetikliği ortadan kaldırmaz. 430Ti = S43036, titanyumla stabilize; üretici verisine göre 439 (S43035 / 1.4510) ile esasen eşdeğerdir. 441 = S44100 / 1.4509, Ti+Nb çift stabilize, daha sıcak egzoz bölümleri için.
Kimyasal bileşim (ASTM A240): C ≤%0,12 · Cr %16,00–18,00 · Mn ≤%1,00 · Si ≤%1,00 · P ≤%0,040 · S ≤%0,030 · Ni kontrollü bir A240 elementi değildir (veri sayfalarındaki ≤%0,75 bilgi amaçlıdır). Tavlı mekanik minimumlar (ASTM A240): çekme ≥ 450 MPa, akma ≥ 205 MPa, uzama ≥ %22, sertlik ≤ 89 HRB (≈183 HB). Dikkat: EN 10088 bazı ürün formları ve durumlar için daha yüksek minimumlar verir (bazı tablolarda akma ~260 MPa’ya kadar) — ASTM ve EN minimumları birbirinin yerine kullanılamaz, hangi standarttan alındığı belirtilmelidir.
Kaynak, Isıl İşlem ve Şekillendirme
ISIL İŞLEM — ŞEMATİK
DEFENCE METAL
1 · SICAK ŞEKİLLENDİRME
Adım
1 · SICAK ŞEKİLLENDİRME
Özet
Dövme ve haddeleme bandı. Sertlik kazandırmaz, şekil verir.
Sıcaklık
800-1100 °C. Lucefin 1100-950 °C · Rodacciai 800-1100 °C · thyssenkrupp 1100-800 °C. ÜÇ BAĞIMSIZ KAYNAK.
Süre
Dört bağımsız kaynakta sayısal süre doğrulanamamıştır.
Soğutma
Havada (thyssenkrupp). Şekillendirmeden sonra tavlama yapılır.
Sonuç sertlik
Bu kademe için şartname sertliği verilmez.
DEFENCE METAL
2 · TAVLAMA (yumuşatma) — ana kademe
Adım
2 · TAVLAMA (yumuşatma) — ana kademe
Özet
Ferritik yapıyı yeniden kristalleştirir, kaynak ve şekillendirme sonrası gevrekliği giderir. Sertlik VERMEZ.
Sıcaklık
750-850 °C. Lucefin 850-750 °C · Rodacciai 750-850 °C · DEW 750-850 °C · thyssenkrupp 770-830 °C. DÖRT BAĞIMSIZ KAYNAK. AYRIŞAN KAYNAKLAR: Aalco 815 °C tek sayı verir, worldstainless 815-845 °C verir. ORTALAMA ALINMAMIŞTIR. DEW 850 °C’nin AŞILMAMASINI ister; gevrekleşme riski vardır.
Süre
25 mm kalınlık başına 30 dakika (Aalco, worldstainless — iki bağımsız kaynak).
Soğutma
Havada (Lucefin, Rodacciai, DEW). Aalco ve worldstainless ayrıntılı çevrimi verir: fırında 600 °C’ye soğutma, sonra HIZLI HAVADA soğutma. 540-400 °C bandından yavaş soğutulmamalıdır.
Sonuç sertlik
EN 10088-3 +A tavanı en çok 200 HB (Aalco, Lucefin, DEW, BSSA — dört bağımsız kaynak). ASTM tipik değeri 183 HB (SSINA).
DEFENCE METAL
3 · ALT KRİTİK TAV / GERİLİM GİDERME
Adım
3 · ALT KRİTİK TAV / GERİLİM GİDERME
Özet
Kritik sıcaklığın altında kalan, tane yapısını değiştirmeden gerilim gideren kademe.
Sıcaklık
750-815 °C. worldstainless alt kritik tavlamayı 760-815 °C verir · Lucefin gerilim gidermeyi 800-750 °C verir · Lucefin yeniden kristalleşmeyi 810-700 °C verir. ÜÇ KAYNAK.
Süre
Dört bağımsız kaynakta sayısal süre doğrulanamamıştır.
Soğutma
Havada soğutma veya suya verme (worldstainless).
Sonuç sertlik
Bu kademe için ayrı bir şartname sertliği verilmez.
DEFENCE METAL
4 · KAYNAK SONRASI TAV
Adım
4 · KAYNAK SONRASI TAV
Özet
Isıdan etkilenen bölgedeki gevrekliği giderir. Tane yapısını İNCELTMEZ.
Sıcaklık
788-815 °C. Aalco 790-815 °C · worldstainless 790-815 °C · SSINA 788 °C (1450 °F) · DEW tavlama bandını 750-850 °C verir. DÖRT BAĞIMSIZ KAYNAK.
Süre
Dört bağımsız kaynakta sayısal süre doğrulanamamıştır.
Soğutma
566-399 °C (1050-750 °F) bandından HIZLI geçilecek; SSINA püskürtmeli su verme veya hızlı soğutma ister.
Sonuç sertlik
worldstainless: tavlama gevrekliği azaltır ama tane yapısını inceltmez.
DEFENCE METAL
5 · YASAK BANT — 475 °C GEVREKLİĞİ
Adım
5 · YASAK BANT — 475 °C GEVREKLİĞİ
Özet
Bu banda ne servis sıcaklığı olarak girilir ne de bu bandtan yavaş soğutulur.
Sıcaklık
Yaklaşık 400-550 °C. Aalco 400-600 °C (uzun süreli ısıtma) ve 540-400 °C (yavaş soğutma) · worldstainless aynı iki bant · SSINA 566-399 °C · IMOA alfa-prime için 300-525 °C. DÖRT BAĞIMSIZ KAYNAK, SAYILAR BİRLEŞTİRİLMEMİŞTİR.
Süre
Uzun süreli maruz kalma gerektirir (Aalco, worldstainless).
Soğutma
Bu banttan yavaş soğutmak YASAKTIR.
Sonuç sertlik
Oda sıcaklığı tokluğu düşer. Tavlama ile geri alınabilir (Aalco, worldstainless).
DEFENCE METAL
6 · SERTLEŞTİRME KADEMESİ YOKTUR
Adım
6 · SERTLEŞTİRME KADEMESİ YOKTUR
Özet
Bu kalitede östenitleme + su verme + temperleme çevrimi YOKTUR.
Sıcaklık
—
Süre
—
Soğutma
—
Sonuç sertlik
Ulbrich ‘Heat Treatable: No’ yazar; Penn Stainless ‘sertleşmeyen kalite’ der; worldstainless ‘ısıl işlemle sertleşmez’ der. Sertlik yalnızca soğuk şekillendirme ile artırılır.
Şema şematiktir; zaman ekseni ÖLÇEKLİ DEĞİLDİR. Yayımlanmış bir TTT/CCT eğrisi kullanılmadığı için eğri çizilmemiştir. BU ALAŞIM FERRİTİKTİR: ısıl işlemle sertleşmez, su verilerek mukavemet kazanmaz ve ÇÖKELME SERTLEŞMEZ. Çevrimde östenitleme, su verme ve temperleme kademesi YOKTUR; kademeler tavlama, gerilim giderme ve kaynak sonrası tav üzerine kuruludur. Bu kalitede ÇÖKELME SERTLEŞTİRME YOKTUR. H900, H1025, H1075, H1150 kademeleri çökelme sertleşen alaşımlara aittir ve 430’a uygulanmaz. Sıcak şekillendirme bandı üç bağımsız kaynakla doğrulanmıştır; dördüncü kaynağa ulaşılamamıştır. Tavlama süresi (25 mm başına 30 dakika) yalnızca iki bağımsız kaynakta bulunmuştur ve bu kayıtla verilmiştir.
Kaynak
Örtülü elektrot, TIG ve MIG ile kaynatılabilir; ısı girdisi kontrolü için TIG tercih edilir. Ferritik kalitelerin kendine özgü sorunu tane büyümesidir: soğuma sırasında faz dönüşümü olmadığı için kaynak metali ve ITAB’daki taneler kabalaşır ve öyle kalır; tokluk ve süneklik düşer. Ayrıca stabilize edilmemiş 430’da ITAB’da krom karbür çökelmesi (hassaslaşma) olur ve bölgesel korozyon direnci düşer. Ön tav tipik kalınlıklarda genel olarak gerekmez; yoğuşmayı önlemek için ~95 °C’ye ısıtılması önerilir (kalın kesit ve martenzit oluşum eğilimi olan durumlarda 150–300 °C verilir). Pasolar arası sıcaklık tane büyümesini sınırlamak için mümkün olduğunca düşük tutulur. Kaynak sonrası tavlama (790–815 °C) stabilize edilmemiş 430 için önerilir — sünekliği ve korozyon direncini geri kazandırır. 439 / 430Ti gibi titanyumla stabilize türevlerde bu tavlama gerekmez. Dolgu seçimi: eşleşen ER430 / E430 renk ve ısıl genleşme uyumunu korur (ısıl çevrimli montajlarda önemlidir, uyumsuz dolgu burkulmaya yol açabilir) ama kaynak metali sünekliği düşüktür; ER308L / ER309L ostenitik dolgu belirgin şekilde daha sünek ve çatlağa dirençli bir dikiş verir. 475 °C kırılganlığı (~400–550 °C bandında ferritin Cr-zengini ve Fe-zengini fazlara ayrışması) hem kaynak hem servis planlamasında dikkate alınmalıdır.
Isıl işlem
430 her normal sıcaklıkta tek fazlı ferritik (HMK) yapıdadır; ısıtmada kullanılabilir miktarda östenit oluşmaz. Bu yüzden su verme–temperleme ile sertleştirilemez — mukavemet artışının tek yolu soğuk şekillendirmedir (haddeleme, çekme; yaklaşık 25 HRC’ye kadar ölçülü bir artış). Tavlama: 790–845 °C. Soğutma biçimi kritiktir: fırında ~590 °C’ye kadar kontrollü soğutma, sonra havada. 540–400 °C bandından yavaş soğutmak kırılganlığa yol açar (475 °C kırılganlığı). Ara tavlama: soğuk şekillendirme adımları arasında ~750–850 °C. Standart teslim durumu tavlıdır; yüzey 1/1D (sıcak haddelenmiş) veya 2B/2D (soğuk haddelenmiş) olarak verilir.
Talaşlı imalat ve şekillendirme
B1112 ölçeğinde 430 ≈ %50, 304 ≈ %42 — yani 430, 304’ten daha kolay işlenir; buna karşılık sıvanma (galling) eğilimi vardır. Karbür takımla HSS’e göre 2–3 kat kesme hızı ve %50–100 daha yüksek ilerleme mümkündür; paslanmaz işlemede kesme enerjisinin yaklaşık %80’i ısıya dönüştüğü için yüksek basınçlı soğutma önerilir. Şekillendirme: soğuk şekillendirilebilirliği iyidir, sınır çekme oranı 2,1–2,3 mertebesindedir ve düşük pekleşme hızı ostenitiklere göre daha düşük pres yükü demektir. Ferritiklere özgü kusur: “ridging / roping” — derin çekmede haddeleme yönünde oluşan yüzey çizgileri. Sebebi farklı kristalografik dokuya sahip tane kümelerinin farklı plastik deformasyonudur; kaba tane yapısıyla artar ve ostenitiklerde görülmez. 430F otomat türevi belirgin şekilde daha kolay işlenir.
430 mu 304 mü? Nerede Kullanılır, Nerede Kullanılmaz?
KARŞILAŞTIRMA
Aynı standart seti: ASTM kimyasal bantları SSINA ve BSSA’nın tip tablolarından, EN 10088 bantları worldstainless tablosundan ve üretici kartlarından (Rodacciai, Lucefin, DEW, thyssenkrupp, Aalco); sertleşme davranışı, kaynak edilebilirlik ve işlenebilirlik üreticilerin kendi veri sayfalarından. DÖRT KALİTE DE FERRİTİK AİLEDENDİR: hiçbiri çökelme sertleşmez, hiçbirinde H900 / H1025 benzeri çökelme sertleştirme kademesi yoktur. Tek istisna, 430F’nin EN karşılığı olarak yazılan 1.4104’tür; o numara EN 10088-3’te martenzitik sınıfa girer ve su verilip temperlenebilir.
DEFENCE METAL
Kalite
UNS
W.-Nr.
EN adı
Karbon
Krom
Molibden
Alüminyum
Kükürt
Sertlesme
Kaynak edilebilirlik
Not
AISI 405
S40500
1.4002
X6CrAl13
ASTM: en çok %0,08 · EN: en çok %0,08
ASTM: %11,5-14,5 · EN: %12,0-14,0 — AİLENİN EN DÜŞÜK KROMU
Şartlı. 150-200 °C ön tav ve 790-815 °C kaynak sonrası tavlama önerilir (Aalco, worldstainless); DEW ark kaynağını önermez ve ısı girdisini 1 kJ/mm altında tutmayı ister.
Ailenin referans kalitesi ve AMS numarası olan tek üyesi (AMS 5503 sac/şerit/levha, AMS 5627 çubuk/tel/dövme).
AISI 430F
S43020
1.4104 (X14CrMoS17) ve 1.4105 (X6CrMoS17) — İKİSİ DE YAZILIR, AYNI DEĞİLDİR
X14CrMoS17 / X6CrMoS17
ASTM S43020: en çok %0,12 (taban yoktur) · EN 1.4104: %0,10-0,17 (TABANI VAR) · EN 1.4105: en çok %0,08
ASTM: %16,0-18,0 · EN 1.4104: %15,5-17,5
ASTM: en çok %0,60 · EN 1.4104: %0,20-0,60
—
ASTM: en az %0,15 · EN 1.4104: %0,15-0,35 — KASITLI OLARAK EKLENMİŞTİR
ASTM 430F (S43020) ferritiktir ve ısıl işlemle sertleşmez. EN 1.4104 martenzitik sınıftadır: 950-1070 °C su verme + 550-650 °C temperleme (DEW, Lucefin, Rodacciai, ABRAMS).
UYGUN DEĞİLDİR. DEW ‘direnç ve sürtünme kaynağı dışında kaynak edilmez’ der; ABRAMS ‘genel olarak önerilmez’ der; Lucefin kaynak edilebilirliği ‘zor’ verir; BSSA serbest işlenir kalitelerin kaynak edilebilirliğini ‘daha sınırlı’ diye tanımlar.
430 + kükürt. İşlenebilirlik için kaynak edilebilirlik ve klorürlü ortam direnci feda edilmiştir.
AISI 434
S43400
1.4113
X6CrMo17-1
ASTM: en çok %0,12 · EN: en çok %0,08
%16,0-18,0 — 430 ile AYNI
ASTM: %0,75-1,25 · EN: %0,90-1,40 — AİLEDE MOLİBDEN TABANI OLAN TEK KALİTE
—
ASTM: en çok %0,030 · EN 10088-3: en çok %0,030 · EN 10088-2: en çok %0,015
Isıl işlemle sertleşmez (Ulbrich).
430 ile aynı sınırlar. 434’e özgü dolgu metali ve ön tav sayısı dört bağımsız kaynakla doğrulanamamıştır; SSINA kaynak el kitabı 434 için ostenitik dolgu metali kullanımını yazar.
430’dan tek farkı molibdendir. Ulbrich molibdenin ‘korozyon direncini ve buz çözücü kimyasallara direnci artırdığını’ yazar; SSINA 434’ü ‘daha iyi korozyon direnci gerektiğinde’ belirtilen kalite olarak tanımlar.
Tablo yalnızca standart metinlerinden ve üretici veri sayfalarından alınan bantları karşılaştırır; laboratuvar korozyon testi karşılaştırması YAPILMAMIŞTIR. Aynı ortam ve aynı süre için birden fazla bağımsız laboratuvarın verisi bulunamadığı için korozyon diyagramı üretilmemiştir. 430 ile 434 arasındaki tek bileşim farkı molibdendir; 430 ile 430F arasındaki tek belirleyici fark kükürttür; 405’i ailenin geri kalanından ayıran şey hem düşük krom hem de alüminyumdur. ASTM ve EN karbon tavanları dört kalitede de aynı değildir. ASTM %0,12 tavanı ile EN %0,08 tavanı karıştırılırsa sipariş yanlış malzeme getirir.
Seçim Rehberi · 430 ve Alternatifleri
DEFENCE METAL
AISI 430 (ferritik)
Nikelsiz, manyetik, ısıl işlemle sertleştirilemez. Beyaz eşya trimi, bulaşık makinesi iç paneli, davlumbaz, otomotiv ve mimari trim, catering ekipmanı, baca elemanları
Ostenitik, manyetik değil, %8–10,5 Ni. Kaynak kabiliyeti ve agresif/klorürlü ortamlarda korozyon direnci çok daha iyi; maliyeti yüksek
AISI 409
Daha düşük krom (~%11). Düşük maliyetli, dekoratif olmayan otomotiv egzoz/alt şasi kalitesi
AISI 439 (Ti stabilize)
ITAB hassaslaşmasını önler, kaynak sonrası tavlama gerektirmez. Kaynaklı ve korozyon açısından kritik ferritik işlerde “yükseltme” kalitesi
AISI 441 (Ti+Nb stabilize)
Daha sıcak ve ısıl çevrimli otomotiv egzoz bölümleri için; 439’un yetmediği yerde
Isıl genleşme avantajı
430 için ~10,3–11,9 ×10⁻⁶/°C; 304’ün ~17 ×10⁻⁶/°C değerinin yaklaşık %60–65’i. Karbon çeliğine kaynatılan veya ısıl çevrime giren parçalarda belirleyici avantaj
Klorür ve deniz ortamı
Uygun değildir. Molibden içermez, PREN düşüktür. Klorürlü ve kıyı ortamlarda 316L pratik alt sınırdır
Kullanım sıcaklığı ve önemli bir uyarı: Üretici veri sayfaları sürekli servis için ~790–815 °C, kesikli servis için ~870 °C verir. Bu bir oksidasyon (tufallenme) sınırıdır, yapısal servis sınırı değildir. Hem ısıtılan hem mekanik yüklü bir parça, bu oksidasyon sınırının çok altında 475 °C kırılganlığı veya tokluk kaybı yaşayabilir; yüklü ferritik parçalarda servis sıcaklığının genel olarak 400 °C altında tutulması önerilir. Sadece oksidasyon rakamını yazıp bu uyarıyı atlayan kataloglar, tufallenme için doğru ama yapısal servis için yanıltıcı bir sayı vermiş olur.
Sık Sorulan Sorular
Maliyet için 304 yerine 430 kullanabilir miyim?
Kozmetik ve kuru servis parçalarında evet: beyaz eşya trimi, mutfak arka paneli, iç mekân mimari panel, bulaşık makinesi iç paneli, davlumbaz gibi ortamın ılımlı olduğu ve kaynak sonrası ağır şekillendirme gerekmeyen işlerde 430, nikel içermediği için belirgin biçimde daha ucuza benzer bir parlak yüzey verir. Kullanılamayacağı yerler: klorür maruziyeti, kıyı/deniz havası, agresif temizlik kimyasalları ve sürekli yüksek gerilmeli kaynaklı montajlar. 430’un PREN’i düşüktür (molibden yoktur) ve 304’ün tolere ettiği klorürlü ortamlarda çukurcuklanır; sünekliği ve tokluğu daha düşüktür; stabilize edilmemiş 430 kaynak ITAB’ında korozyon direncini ve tokluğunu kaybeder ve bunu geri kazanmak için kaynak sonrası tavlama gerekir — 304’ün ihtiyaç duymadığı ek bir prosestir. Klorüre yakın çalışan kaynaklı gıda servis ekipmanlarında 304 (ferritik şart ise 439 veya 441) daha güvenli seçimdir.
430 neden manyetik, 304 değil?
Fark krom miktarında değil, kristal yapısındadır. 430 düz kromlu ferritik bir paslanmazdır: pratikte nikel içermez ve hacim merkezli kübik (HMK) demir kafesine sahiptir; HMK demir doğası gereği ferromanyetiktir, bu yüzden 430 tıpkı karbon çeliği gibi mıknatısa güçlü tepki verir. 304 ise ostenitiktir: %8–10,5 nikel, oda sıcaklığında yüzey merkezli kübik (YMK) yapıyı kararlı kılar ve YMK demir esaslı alaşımlar esasen manyetik değildir. Bu, iki aileyi sahada ayırt etmek için güvenilir bir testtir; tek çekincesi şudur: ostenitik kaliteler ağır soğuk şekillendirme sonrası (derin çekme, talaşlı imalat) bölgesel olarak gerinim kaynaklı martenzite dönüşerek bir miktar manyetik tepki kazanabilir. Yani “manyetik değil” tek başına 304/316 garantisi vermez, ama “güçlü manyetik” güvenilir biçimde ferritik veya martenzitik bir kaliteye işaret eder.
Kalın kesitte 430 kaynatırken ne ters gidiyor?
Birbirini besleyen iki sorun kalınlıkla birlikte büyür. Birincisi tane büyümesi: ferritik paslanmazda soğuma sırasında taneyi inceltecek bir faz dönüşümü yoktur; kalın kesit daha yüksek ısı girdisi ve daha yavaş soğuma demektir, dolayısıyla kaba taneli bölge büyür ve tokluk kaybı ağırlaşır. İkincisi hassaslaşma: stabilize edilmemiş 430’un ITAB’ında tane sınırlarında krom karbür çökelir; bu hem sünekliği hem korozyon direncini tam da parçanın en çok ihtiyaç duyduğu yerde düşürür. Bunu geri kazanmak için genellikle 790–815 °C kaynak sonrası tavlama gerekir ve bu, büyük imalat montajlarında çoğu zaman pratik değildir. İnce kesitli, düşük gerilmeli trim dışındaki işlerde alıcıların ya titanyumla stabilize 439 veya Ti+Nb stabilize 441 istemesi (bunlar hassaslaşmaz ve kaynak sonrası tavlama gerektirmez), ya da ostenitik 308L / 309L dolgu + kontrollü düşük ısı girdisiyle düz 430’un ITAB’ını kabul edilebilir seviyede tutması gerekir.
MUKAVEMET DEĞERLERİ
DEFENCE METAL
Koşul
Sertlik
Akma MPa
Çekme MPa
Uzama
ASTM · S43000 · tavlı — şartname minimumu
—
205
450
%22
EN 10088-3 · 1.4016 · +A (tavlı çubuk, profil)
—
240
400-630
%20 en az
EN 10088-2 · 1.4016 · soğuk haddelenmiş sac (t ≤ 8 mm), tavlı
—
260
450-600
%20 en az
EN 10088-2 · 1.4016 · sıcak haddelenmiş levha (8-25 mm), tavlı
—
240
430-630
%18-20 en az
DEW ölçümü · 1.4016 · tavlı (tipik)
—
300
480
%28
worldstainless tablosu · 1.4016 · soğuk haddelenmiş, tavlı
—
220
430
%25 (A80)
Soğuk çekilmiş çubuk (EN 10088-3, kesite göre)
—
240-320
400-750
—
Soğuk çekilmiş tel (+C kademeleri)
—
—
500-1100
—
Isıl işlemle ulaşılabilir sertlik
YOKTUR
—
—
—
Grafikte aralık olarak verilen değerler alt sınırdan çizilmiştir; tam aralık tablodadır. Şartname minimumları ile üretici tipik ölçümleri AYRI satırlarda verilmiştir; karıştırılmamalıdır. Bu kalitede sertlik ısıl işlemle değil SOĞUK ŞEKİLLENDİRME ile artar. Tel ve soğuk çekilmiş çubuk satırlarındaki yüksek çekme değerleri bundan kaynaklanır. HRC değeri verilmemiştir: tavlı ve soğuk şekillendirilmiş 430 Rockwell C ölçüm aralığının altındadır; kaynaklar sertliği HB veya HRB ile verir.
