​‌​​‌​

AISI 410 / (1.4006) / UNS S41000 / AMS 5504 / AMS 5505

​‌​​‌​

KOROZYON DAYANIMI: AISI 410 korozyon dayanımı çok iyi olmayan bu kalite malzeme, çok aşırı korozif ortamlarda kullanılmamalıdır.

KAYNAK YAPILABİLİRLİK: Bu kalite malzeme yaklaşık %0.12 civarında karbon içermektedir ve karbon sebebiyle kaynak yapmak çok kolay olmasa da bu malzemeye kaynak yapmak mümkündür.​‌​​‌​

İŞLENEBİLİRLİK: Bu kalite malzeme işleme hızı bakımından ve talaşların işleme sırasında kopması bakımından orta-iyi sayılabilecek bir işlenebilirliğe sahiptir ve bu malzemeyi işlemek zor değildir.

ISIL İŞLEM: 1.4006 hem tavlanmış hem de söndürülmüş ve temperlenmiş koşullarda teslim edilir. Tavlanmış durum 745°C ila 825°C sıcaklık aralığında ısıtma, ardından bir fırında yavaş soğutma ile elde edilir. 950 ila 1000°C arasındaki bir sıcaklıkta tutulduktan sonra hava veya yağda sertleştirme ile ısıl işlemden geçirilebilir. Farklı sıcaklıklarda temperleme ile bir dizi mekanik özellik elde edilebilirse de, QT 650 koşulu genellikle belirtilir ve 680°C ila 780°C sıcaklık aralığında temperleme ile elde edilebilir.​‌​​‌​

KULLANIM ALANLARI: AISI 410 kalite paslanmaz çelik genellikle makine endüstrisinde, gaz türbin parçalarında, buhar türbinlerinde, petrokimya sanayiinde, valf parçalarında, pompa parçalarında, civata ve somun gibi parçalarda sıklıkla kullanılır.

AISI 410, yüksek sertlik ve aşınma direnci sağlarken, yüksek sıcaklık dayanımını da mümkün kılar. Bu özellikler, çeliğin dayanıklılık gerektiren uygulamalarda kullanılmasını sağlar. Yine de, korozyon direnci, özellikle austenitik çeliklere göre daha düşüktür.​‌​​‌​

Malzeme Avantajları​‌​​‌​

1. Yüksek Sertlik ve Aşınma Direnci: AISI 410, yüksek sertlik ve aşınma direnci gerektiren uygulamalarda dayanıklıdır.
2. Yüksek Sıcaklık Dayanımı: AISI 410, yüksek sıcaklıklara dayanıklı olup, yaklaşık 650°C’ye kadar çalışabilir.​‌​​‌​
3. İyi İşlenebilirlik: Yüksek karbon içeriği sayesinde işlenebilirlik ve dönüşüm işlerinde avantaj sağlar.
4. Makina ve araç gereç uygulamalarına uygunluk: Kesme takımları, bıçaklar gibi uygulamalar için uygundur.​‌​​‌​

STANDARTLAR

• AISI 410
• 1.4006​‌​​‌​
• DIN X12Cr13
• UNS S41000​‌​​‌​
• ASTM A240
• ASME SA-240​‌​​‌​
• ASTM A276
• ASME SA-276​‌​​‌​
• ASTM A479
• ASME SA-479​‌​​‌​
• ASTM A493
• ASME SA-493​‌​​‌​
• ASTM A580
• ASME SA-580​‌​​‌​
• ASTM F899
• AMS 5504 Sheet / strip / plate​‌​​‌​
• AMS 5505 Sheet / strip / plate (Mod)
• AMS 5591 Seamless tube​‌​​‌​
• AMS 5609 Bars / wire
• AMS 5611 Bars / wire / forging​‌​​‌​
• AMS 5612 (51410 Modified) Bar, Wire, Forgings, Tubing and Rings
• AMS 5613 Bars / wire / forging​‌​​‌​
• AMS 5614 Bars / wire / forging

​‌​​‌​

​‌​​‌​

Ürün Formuna Göre Standartlar​‌​​‌​

AISI 410, %11,5–13,5 krom içeren, ısıl işlemle sertleştirilebilen ilk martenzitik paslanmaz kalitedir. Siparişte iki nokta belirleyicidir: 410, 410S ve 410NiMo ayrı alaşımlardır (aynı kalitenin toleransı değildir) ve malzeme mutlaka ısıl işlem durumu belirtilerek sipariş edilmelidir — sadece “ASTM A276 Tip 410” yazmak yalnızca kimyayı sabitler, mekanik değerleri sabitlemez.​‌​​‌​

Kimyasal bileşim (ASTM A240 / A276): C %0,08–0,15 · Cr %11,5–13,5 · Mn ≤%1,00 · Si ≤%1,00 · P ≤%0,040 · S ≤%0,030 · Ni ≤%0,75. Tavlı mekanik minimumlar: sac/levhada (A240) çekme ≥ 450 MPa, akma ≥ 205 MPa, uzama ≥ %20, sertlik ≤ 217 HB / 96 HRB; çubukta (A276 Kondisyon A) çekme ≥ 480 MPa, akma ≥ 275 MPa, uzama ≥ %20, kesit daralması ≥ %45. Sertleştirilmiş durumda çekme 690 MPa (Kond. T) ve 830 MPa (Kond. H) sınıflarına, düşük temperde ise tipik olarak 1400 MPa üzerine çıkar — bu yüzden şartnamede kondisyon belirtilmelidir.​‌​​‌​

Katalog tuzağı: Bazı listelerde 410 bağlantı parçaları için “ASTM A403 WP410” yazar. A403’ün resmî başlığı Wrought Austenitic Stainless Steel Piping Fittings‘tir; martenzitik kaliteler A815 kapsamındadır. Ayrıca AMS 5612 ve AMS 5613 birer tavlı durum şartnamesidir — “AMS 5613 çubuk” ifadesi sertlik veya mukavemet garantisi vermez.

Kaynak, Isıl İşlem ve Talaşlı İmalat​‌​​‌​

Kaynak​‌​​‌​

Örtülü elektrot, TIG, MIG/MAG ve tozaltı yöntemleriyle kaynatılabilir. 410 havada sertleşen bir alaşım olduğu için ön tav zorunludur: en az 177–204 °C (350–400 °F) ve kaynak boyunca korunmalıdır. Pasolar arası sıcaklık ön tav seviyesinde tutulur. Kaynak sonrası, parça soğumadan tam tavlama yapılmalıdır — aksi hâlde ITAB’da temperlenmemiş, çatlamaya yatkın martenzit kalır ve korozyon direnci düşer. Dolgu metali eşleşme isteniyorsa ER410 / E410-XX; çatlama riski yüksekse veya karbon çeliğiyle birleştirmede ER309L / E309L ya da nikel esaslı (ERNiCr-3) dolgu kullanılır. Düşük hidrojen uygulaması şarttır.

Isıl işlem​‌​​‌​

Tam martenzitik sertleşen 12–13 Cr alaşımıdır. Östenitleme: 925–1010 °C, yağda su verme (ince kesitlerde havada). Temperleme iki pencerede yapılır: yüksek sertlik için ~370 °C altı, tokluk için 565–760 °C bandı. 400–565 °C (750–1050 °F) aralığında temperlemek yasaktır — iki ayrı üretici (Rolled Alloys, Carpenter) neredeyse aynı ifadeyle darbe tokluğunun ve korozyon direncinin düştüğünü bildirir. Bu, dubleks/ferritik kalitelerdeki “475 °C kırılganlığı” ile aynı mekanizma değildir; karıştırmayın. Tam tavlama: 815–899 °C, fırında ~593 °C’ye kadar soğutma, sonra havada; sonuç 187–217 HB. Ara (kritik altı) tavlama: 649–788 °C, havada soğutma. Standart teslim durumu tavlıdır.

Talaşlı imalat​‌​​‌​

İşlenebilirlik B1112’ye göre yaklaşık %55‘tir. Ölü yumuşak tavlı malzeme sünek ve yapışkan davranır, talaş kontrolü zorlaşır; soğuk çekilmiş veya hafif ısıl işlem görmüş çubuk daha iyi yüzey verir. Keskin kesici ağız ve sıkı talaş kırıcı kullanın; karbür takımla HSS’e göre 2–3 kat kesme hızı mümkündür. Bol soğutma sıvısı gerekir. 30 HRC üzerinde işlenebilirlik hızla düşer; yoğun talaşlı imalat gerektiren işlerde AISI 416 tercih edilir. İşlem sonrası pasivasyon önerilir.

410, 410S, 410NiMo ve Komşu Kaliteler​‌​​‌​

Katalogların en sık yaptığı hata, üç farklı alaşımı tek “410” başlığı altında listelemektir. Bunlar ayrı stok kalemleridir:

Kullanım sınırı: havada sürekli servis ~649 °C, kesikli servis ~816 °C (oksidasyon sınırı). Ancak mekanik özellikler 400–580 °C bandında düşer; bu bantta uzun süreli yüklü servis önerilmez. Korozyon: atmosfer, tatlı su, buhar, seyreltik organik ve inorganik asitler, gıda asitleri ve hafif alkalilere karşı dirençlidir; klorürlere karşı değildir — deniz suyu servisi için uygun değildir. En iyi korozyon direnci sertleştirilmiş ve parlatılmış yüzeyde alınır. Manyetiktir.

Sık Sorulan Sorular​‌​​‌​

410, 410S ve 410NiMo arasındaki fark nedir, hangisini stoklamalıyım?

Bunlar aynı kalitenin tolerans varyasyonları değil, üç ayrı alaşımdır. 410 (C %0,08–0,15) tam sertleşebilen standart martenzitiktir; parça mukavemet veya aşınma direnci için ısıl işlem görecekse bu seçilir. 410S (C ≤%0,08) hızlı soğumada bile sertleşmeyen, kısıtlı karbonlu türevdir — kaplama, astar ve ITAB’ın sertleşmemesi gereken imalat işleri içindir, ancak mukavemet için sertleştirilemez. 410NiMo (S41500 / A182 F6NM; Ni %3,5–5,5, Mo %0,5–1,0) yumuşak ve tok bir martenzit verir; düşük sıcaklık tokluğu ve çukurcuk direnci belirgin şekilde daha iyidir, fiyatı da yüksektir ve genellikle kritik dövme vana/pompa gövdeleri için özel olarak şartnameye yazılır. Pratik öneri: genel sertleştirilmiş parçalar için 410 stoklayın, 410S’i yalnızca müşterinin imalat şartnamesi istediğinde, 410NiMo’yu ise yalnızca F6NM siparişine karşılık getirtin.​‌​​‌​

Siparişte neden “ASTM A276 Tip 410” yazmak yetmiyor?

Çünkü bu ifade yalnızca kimyayı sabitler. Mekanik değerler ısıl işlem durumuna göre çok geniş bir bantta değişir: tavlı Kondisyon A’da çekme ~480 MPa / akma ~275 MPa iken, düşük temperli Kondisyon H’de çekme ~830 MPa / akma ~620 MPa mertebesine çıkar — yani aradaki fark iki kata yakındır. “Tip 410, Kondisyon A” olarak sertifikalandırılan bir malzeme yumuşak, kolay işlenen ama görece zayıf çubuktur. Resminizde asgari akma veya sertlik aralığı varsa, satınalma siparişinde kondisyonu (A / T / H) — havacılık ve kritik parçalarda ayrıca AMS 2759/5 ısıl işlem sınıfını — açıkça belirtmeli ve fabrika sertifikasında o kondisyona ait test sonuçlarının raporlandığını teyit etmelisiniz.​‌​​‌​

410 yerine 430 kullanabilir miyim?

Hayır; bu ikisi birbirinin yerine geçmez ve fark yalnızca görünüşte değil, yapıdadır. 430 ferritiktir ve ısıl işlemle sertleştirilemez; hangi ısıl çevrimden geçerse geçsin mukavemeti sabit kalır, buna karşılık %16–18 kromu sayesinde genel atmosferik korozyon direnci 410’a göre biraz daha iyidir. 410 ise martenzitiktir ve ısıl işlemle 690–830 MPa çekme sınıflarına çıkarılabilir; bedeli, daha düşük genel korozyon direnci ve kaynakta zorunlu ön tav + kaynak sonrası tavlamadır. Mukavemet, sertlik veya aşınma direnci gerekiyorsa (mil, vana yatağı, kesici) 410; yalnızca şekillendirilebilirlik ve orta düzey korozyon direnci gerekiyorsa (dekoratif trim, hafif kimyasal temas) 430 daha ucuz ve kolay işlenen seçenektir. Mukavemet veya sertlik kritik bir resimde bu iki kaliteyi birbirinin yerine koymayın.​‌​​‌​

​‌​​‌​

​‌​​‌​

​‌​​‌​

​‌​​‌​