AISI 430 ile AISI 304, paslanmaz çeliğin iki farklı ailesini temsil eder. Dışarıdan bakıldığında ikisi de aynı görünür, ama metalurjik olarak temelden farklıdırlar. Ayrımı yapan element nikeldir.
Ferritik ve östenitik
AISI 304’ün bileşiminde %8,00–10,50 nikel vardır. Nikel, çeliğin oda sıcaklığında östenitik yapıda kalmasını sağlar: bu yapı manyetik değildir, çok iyi şekillendirilir ve düşük sıcaklıklarda gevrekleşmez.
AISI 430’da nikel pratikte yoktur (max %0,50). Yapı ferritiktir — yani manyetiktir, sertleştirilemez ve derin çekme kabiliyeti 304’ün gerisindedir. Buna karşılık ısıl genleşme katsayısı çok daha düşük (10,4’e karşı 17,2 µm/m·°C) ve ısı iletkenliği daha yüksektir (26,1’e karşı 16,2 W/m·K).
Korozyon tarafında da fark vardır: 430’un kromu 304’e yakındır (%16–18’e karşı %17,50–19,50) ama nikel olmadığı için genel korozyon direnci daha düşüktür. İç mekân ve kuru ortamlarda sorun çıkarmaz; nemli, tuzlu veya asidik ortamda 304 belirgin şekilde üstündür.
Rakamlarla karşılaştırma
| ÖZELLİK | AISI 430 | AISI 304 |
|---|---|---|
| Yapı | Ferritik (manyetik) | Östenitik (manyetik değil) |
| Karbon (C) | max %0,12 | max %0,07 |
| Krom (Cr) | %16 – 18 | %17,50 – 19,50 |
| Nikel (Ni) | max %0,50 | %8,00 – 10,50 |
| Çekme dayanımı Rm | 483 MPa | 500 – 700 MPa |
| Akma Rp0,2 | 260 MPa | min 190 MPa |
| Uzama A50 | %22 | min %45 |
| Sertlik | max 183 HB | max 215 HB |
| Yoğunluk | 7,75 g/cm³ | 8,00 g/cm³ |
| Isıl iletkenlik | 26,1 W/m·K | 16,2 W/m·K |
| Isıl genleşme | 10,4 µm/m·°C | 17,2 × 10⁻⁶/K |
| Ergime aralığı | 1425 – 1510 °C | 1450 °C |
| UNS | S43000 | S30400 |
| W.Nr (DIN/EN) | 1.4016 | 1.4301 |
| AMS | 5503 · 5627 | 5511 · 5513 · 5560 · 5565 · 5639 · 5647 |
Değerler ürün veri sayfalarımızdan alınmıştır; kesit kalınlığı ve uygulanan ısıl işlem rejimi sonucu değiştirir.
Hangi durumda hangisi?
AISI 430 yeterlidir — beyaz eşya panelleri, iç mekân dekorasyonu, asansör kabinleri, mutfak ekipmanı gövdeleri, otomotiv trim parçaları, ısıya maruz kalan ve genleşmesi sınırlı kalması gereken parçalar. Nikel içermediği için maliyeti belirgin şekilde düşüktür ve nikel fiyatındaki dalgalanmalardan etkilenmez.
AISI 304 gerekir — gıda ve içecek ekipmanı, kaynaklı tank ve borular, dış cephe uygulamaları, derin çekme ile şekillendirilen parçalar, nemli ortamda çalışan her şey. Şekillendirme ve kaynak kabiliyeti 430’dan çok daha iyidir.
Pratik bir ayırt etme yöntemi: mıknatıs tutuyorsa 430, tutmuyorsa 304‘tür. (Soğuk şekillendirilmiş 304 kısmen manyetik olabilir, bu yüzden test tavlı malzemede yapılmalıdır.)
Komşu kaliteler
430’un otomat (kolay işlenen) versiyonu AISI 430F, molibdenli versiyonu ise AISI 434‘tür. 304’ün üst basamağı için AISI 304 – AISI 316 karşılaştırmamıza bakabilirsiniz.
Teknik veri sayfaları
AISI 430 — kimyasal bileşim, mekanik değerler, standart karşılıkları
AISI 304 — kimyasal bileşim, mekanik değerler, standart karşılıkları
Her iki kalite de yuvarlak çubuk, lama, levha, sac, boru ve dövme formlarında sipariş bazlı temin edilmektedir. Teklif için bize ulaşın.