Paslanmaz çelik denince akla gelen ilk iki kalite AISI 304 ve AISI 316‘dır. İkisi de östenitik yapıdadır, manyetik değildir, aynı şekilde kaynaklanır ve şekillendirilir. Aralarındaki fark tek bir elementin varlığında toplanır: molibden.
Molibdenin yaptığı iş
AISI 304’ün bileşiminde molibden yoktur. AISI 316’da ise %2,0–3,0 molibden bulunur. Buna karşılık kromu bir miktar düşer (304’te %17,50–19,50 iken 316’da %16,0–18,0), nikeli ise yükselir (%8,00–10,50’den %10,0–14,0’e).
Molibden, çukurcuk (pitting) korozyonuna karşı direnç sağlar. Paslanmaz çeliğin yüzeyindeki koruyucu krom oksit tabakasını en çok zorlayan şey klorür iyonlarıdır — deniz suyu, tuzlu hava, klorlu temizlik kimyasalları, bazı gıda işleme ortamları. 304 böyle bir ortamda yüzeyinde noktasal çukurlar oluşturmaya başlarken, 316 molibden sayesinde çok daha uzun süre dayanır.
Oda sıcaklığındaki mukavemet değerleri ise birbirine yakındır; yani 316’yı seçmenin sebebi mukavemet değil, korozyon direncidir.
Rakamlarla karşılaştırma
| ÖZELLİK | AISI 304 | AISI 316 |
|---|---|---|
| Karbon (C) | max %0,07 | max %0,08 |
| Krom (Cr) | %17,50 – 19,50 | %16,0 – 18,0 |
| Nikel (Ni) | %8,00 – 10,50 | %10,0 – 14,0 |
| Molibden (Mo) | — | %2,0 – 3,0 |
| Çekme dayanımı Rm | 500 – 700 MPa | 515 MPa |
| Akma Rp0,2 | min 190 MPa | 205 MPa |
| Uzama A50 | min %45 | %40 |
| Sertlik | max 215 HB | max 217 HB |
| Isıl iletkenlik | 16,2 W/m·K | 16,3 W/m·K |
| Ergime aralığı | 1450 °C | 1370 – 1450 °C |
| UNS | S30400 · S30403 | S31600 |
| W.Nr (DIN/EN) | 1.4301 · 1.4307 | 1.4401 · 1.4404 |
| AMS | 5511 · 5513 · 5560 · 5565 · 5639 · 5647 | 5648 (çubuk, dövme) · 5524 (levha, sac) · 5573 (boru) |
| ASTM | A276 · A479 · A484 | A276 · A479 · A484 · A240 |
Değerler ürün veri sayfalarımızdan alınmıştır; kesit kalınlığı ve uygulanan ısıl işlem rejimi sonucu değiştirir.
Hangi durumda hangisi?
AISI 304 yeterlidir — mutfak ve gıda ekipmanları, mimari uygulamalar, iç mekân bağlantı elemanları, genel makine parçaları, su hatları. Klorür yükü olmayan her ortamda 304 doğru ve ekonomik seçimdir.
AISI 316 gerekir — deniz ve kıyı ortamı, gemi ve offshore ekipmanı, kimya ve ilaç tesisleri, klorlu su hatları, tuzlu gıda üretimi, tıbbi ekipman. Havacılık şartnamesi AMS 5648, AMS 5524 veya AMS 5573 çağırıyorsa aranan kalite 316’dır.
Karbonu düşük versiyonlar
Her iki kalitenin de karbonu düşürülmüş “L” versiyonu vardır: AISI 304L ve AISI 316L. Kaynaklı parçalarda neden tercih edildiklerini AISI 316 – AISI 316L karşılaştırmamızda anlattık. Klorür direncinin 316’nın da ötesine taşınması gerekiyorsa AISI 904L ve dubleks çelikler devreye girer.
Teknik veri sayfaları
AISI 304 — kimyasal bileşim, mekanik değerler, standart karşılıkları
AISI 316 — kimyasal bileşim, mekanik değerler, standart karşılıkları
Her iki kalite de yuvarlak çubuk, lama, levha, sac, boru ve dövme formlarında sipariş bazlı temin edilmektedir. Teklif için bize ulaşın.