Havacılık şartnamelerinde AISI 4340 ve 300M çoğu zaman yan yana geçer. Bunun bir sebebi var: 300M, sıfırdan tasarlanmış ayrı bir alaşım değil, 4340’ın güçlendirilmiş bir türevidir. Nikel, krom ve molibden iskeleti neredeyse aynıdır; fark iki elementte toplanır.
Silisyum ve vanadyum
AISI 4340’ta silisyum %0,15–0,30 aralığındadır. 300M’de bu oran %1,45–1,80‘e çıkar, yani yaklaşık altı katına. Buna %0,05–0,10 vanadyum eklenir ve molibden %0,20–0,30’dan %0,30–0,50’ye yükseltilir.
Yükseltilmiş silisyum, çeliğin temperleme sırasında yumuşamaya direnmesini sağlar. Bu sayede parça daha yüksek sıcaklıkta temperlenebilir; gerilim giderilirken mukavemet korunur. Vanadyum ise tane yapısını inceltir. Sonuç, veri sayfalarımızdaki rakamlarda doğrudan görünür: 4340 sertleştirilip temperlendiğinde 1793 MPa çekme dayanımı verirken, 300M aynı işlemle 1861–1931 MPa seviyesine çıkar.
Rakamlarla karşılaştırma
| ÖZELLİK | AISI 4340 | 300M |
|---|---|---|
| Karbon (C) | %0,38 – 0,43 | %0,38 – 0,45 |
| Silisyum (Si) | %0,15 – 0,30 | %1,45 – 1,80 |
| Nikel (Ni) | %1,65 – 2,00 | %1,65 – 2,00 |
| Krom (Cr) | %0,70 – 0,90 | %0,70 – 0,95 |
| Molibden (Mo) | %0,20 – 0,30 | %0,30 – 0,50 |
| Vanadyum (V) | — | %0,05 – 0,10 |
| Çekme dayanımı Rm | 1793 MPa (260 ksi) | 1861 – 1931 MPa (270 – 280 ksi) |
| Akma Rp0,2 | 1496 MPa (217 ksi) | 1517 – 1586 MPa (220 – 230 ksi) |
| Uzama | %10 | %7 – 8 |
| UNS | G43406 | — |
| AMS | 6414 · 6415 · 6484 | 6257 · 6417 · 6419 |
Değerler ürün veri sayfalarımızdan alınmıştır; kesit kalınlığı ve uygulanan ısıl işlem rejimi sonucu değiştirir.
Hangi durumda hangisi?
AISI 4340 tercih edilir — 1700–1800 MPa sınıfı mukavemetin yettiği miller, dişli gövdeleri, kritik bağlantı elemanları ve genel havacılık parçaları. Temini daha kolaydır, işlenmesi ve ısıl işlemi daha yaygın bilinir.
300M gerekir — iniş takımı elemanları, uçak çekme kancaları, yüksek gerilmeli dövme parçalar. Uzama değerinin 4340’a göre bir miktar düşmesi pahasına mukavemet kazanılır; bu takas kabul edilebilir olduğunda 300M kullanılır. Şartname AMS 6417 veya AMS 6419 çağırıyorsa 4340 ile ikame edilmez.
Bir üst basamak
300M’in de yetmediği, aynı mukavemetin çok daha yüksek tokluk ile istendiği durumlarda AerMet 100 gündeme gelir; ikisini karşılaştırdığımız yazı burada. 4340’ın bir alt basamağı için AISI 4140 – AISI 4340 karşılaştırmasına bakabilirsiniz.
Teknik veri sayfaları
AISI 4340 — kimyasal bileşim, mekanik değerler, standart karşılıkları
300M — kimyasal bileşim, mekanik değerler, standart karşılıkları
Her iki kalite de yuvarlak çubuk, lama, levha, sac, boru ve dövme formlarında sipariş bazlı temin edilmektedir. Teklif için bize ulaşın.